Ahmet Yesevi ve Divan-ı Hikmet Hakkında Bilgi

0
Advertisement

Ahmet Yesevi kimdir? Ahmet Yesevi’nin Divan-ı Hikmet isimli eseri içeriği ve Ahmet Yesevi’nin hayatı hakkında kısaca bilgiler.

Ahmet Yesevi

Ahmet Yesevi, tasavvuf şairi (? -Yesi 1166). Ailesi, doğum tarihi, doğum yeri, öğrenimi üzerine hiçbir kesin belge ve bilgi yoktur.

Yaşamı konusunda çeşitli menkıbeler doğmuştur. Genel ve yaygın inanış Buhara’da bulunduğu, zamanın bilgin ve mutasavvıflarından Yusuf Hemedani’nin çevresinde yetiştiği, onun halifelerinden biri olarak Yesi’ye yerleştiği, görüş ve inançlarını, Yeseviye adıyla bilinen tarikatının ilkelerini yaymaya çalıştığı, Hz. Muhammet‘in ölüm yaşı olan 63’ünden sonra çileye çekildiği yolundadır.

Mezarına Timur’un yaptırdığı türbe, kutsal bir ziyaret yeri olarak değerlendirilir. Bulunduğu çevreye tasavvuf inancıyla birlikte din ilkelerini de yaymakla uğraşmış olan Ahmet Yesevi’nin bu amaçla yazdığı hikmet denilen sade dilli, hece vezinli dörtlükler uzun süre Maveraünnehir, Azerbaycan ve Anadolu’da yayılmış, onu izleyenlerce çoğaltılmış, adına bağlanan eser olan Divan-ı Hikmeti oluşturmuştur.

Advertisement
Ahmet Yesevi ve Divan-ı Hikmet

Ahmet Yesevi ve Divan-ı Hikmet

Divan-ı Hikmet:

Ahmet Yesevi’nin adına bağlanan, tasavvuf konusunda, hece ölçüsü ve halk edebiyatı nazım biçimleriyle Türkçe yazılmış dörtlüklerden oluşan şiir kitabıdır. Şiirlerin tümünün Ahmet yesevi’nin olmadığı, şeyhlerine duydukları saygıyla adlarını anmadan şiir söyleyen Yesevi dervişlerinin ürünleriyle beslediği kesindir. 17. yüzyıldan daha gerilere tarihlenen yazmalar ele geçmemiştir. Arada aruzla yazılmış bazı örnekler de vardır. 1878’den sonra birkaç kez basıldığı gibi dil ve tarihsel özellikleri üzerindeki bilimsel araştırmalar da sürmektedir. Hikmetler, Anadolu’da gelişen dinsel tasavvuf edebiyatında ilahiye dönüşerek yaşamışlardır.


KAYNAK 2

AHMET YESEVÎ (1083 -1166)

Ahmet Yesevî’nin yaşamı hakkındaki bilgiler, o kadar az ve efsanelerle o kadar karışmıştır ki onun gerçek kişiliğiyle ilgili kesin bir şey söylemek zordur. Hâl böyle olmasına rağmen menakıpnamelerden ve hikmetlerindeki kayıtlardan elde edebildiğimiz sınırlı bilgiler, yaşamının bazı yönlerini aydınlatmaktadır.

Elde edilen bilgilere göre, Ahmet Yesevî, Türkistan’ın Çimkent şehrinin doğusunda bulunan Sayram kasabasında doğmuştur. Bazı kaynaklarda ise Yesi’de dünyaya geldiği belirtilmektedir.

Doğum ve ölüm tarihleri kesin değildir. Onun XI. yüzyılın ikinci yarısında dünyaya geldiği kabul edilmektedir. Ahmet Yesevî, küçük yaşta önce annesini, sonra da babasını kaybetmiş, ablası Gevher Şehnazla birlikte Yesî’ye yerleşmiştir. Yedi yaşlarındayken burada Arslan Baba adlı bir Türk’ten dinî-tasavvufî eğitim almıştır.

Advertisement

Ünü kısa sürede bütün Türkistan’da yayılmıştır. 63 yaşına geldiğinde çok sevdiği Peygamber’e saygısından (Peygamber 63 yaşında vefat ettiği için) inzivaya çekilmiştir.

Yesevilik düşüncesinin kurucusudur. Türk dünyasında yüzyıllarca süren bir etkiye sahiptir. Bunu özellikle Anadolu’da tasavvuf hareketinin kurucularından Hacı Bektaş Velî ve Yunus Emre’de görmek mümkündür.

Hikmetleri, sonradan Yesevî dervişlerince Divân-ı Hikmet adıyla toplanmıştır.

Advertisement

Bir Yorum Yazmak İster misiniz?