Aktif Taşıma Nedir?

0
Advertisement

Biyoloji’de aktif taşıma nedir? Aktif taşıma ne anlama gelir? Aktif taşıma ile ilgili olarak kısa ve genel bilgiler.

Aktif Taşıma

Aktif Taşıma Nedir?

Bir maddenin konsantrasyonunun düşük olduğu ortamdan, yüksek olduğu ortama doğru, enerji (ATP) harcanarak taşınmasına aktif taşıma denir. Bir başka ifade ile aktif taşıma, maddelerin yokuş yukarı hareketidir. Bu olay, canlı zarlar üzerinde, enzim ve taşıyıcı proteinlerle gerçekleştirilir.

Aktif taşımada mutlaka enerji (ATP) harcanır. Enerji yetersizliğinde, aktif taşıma durur, pasif taşıma devam eder.

Bu durumda bazı maddelerin hücre içi ve hücre dışı yoğunluk farkı ortadan kalkar; sonuçta, hücrede hayatsal faaliyet ler sona erer ve hücre ölümü görülür.

Advertisement

Aktif taşımaya en güzel örnek, çeşitli hücrelerde görülen sodyum potasyum pompasıdır. Normal şartlarda sodyum (\displaystyle N{{a}^{+}}) hücre dışında, potasyum (\displaystyle K{{a}^{+}}) da hücre içinde daha yoğundur.

Sodyum potasyum pompası ile yoğunluk farkından dolayı hücre dışına çıkan potasyum hücre içine, hücre içine sızan sodyum ise hücre dışına, ATP enerjisi kullanılarak pompalanır (bu taşımanın, düşük yoğunluktan yüksek yoğunluğa doğru olduğuna dikkat ediniz).

Daha önce belirttiğimiz gibi, aktif taşımada enerjinin yanında enzimler de iş görür. Sodyum potasyum pompasında etkili olan enzim sodyum potasyum adenozin trifosfataz (Na/K ATP az) enzimidir.

Bu enzim ATP’yi hidrolize ederek, ADP ve inorganik fosfata dönüştürür. Açığa çıkan enerji, sodyumu dışarıya, potasyumu da içeriye taşımada kullanılır.

Advertisement

Aktif taşımada, taşıyıcı proteinler ve enzimler görev aldığı için bu olay; sıcaklık, pH ve zehir etkisi yapan kimyasal maddelerden etkilenir.

NOT : Aktif taşımayla taşınan moleküller, hücre zarındaki porlardan, düşük konsantrasyonlu oldukları yerden, yüksek konsantrasyonlu oldukları yere doğru hareket eder. Bu mekanizma şu şekilde gerçekleşir: Hücre zarının dışında molekülle birleşen enzim hücre zarının iç yüzeyindeki ATP’nin etkisi ile maddeyi serbest hale geçirir. Bu yolla hücreler arası sıvıda \displaystyle K{{a}^{+}}‘un neden düşük, Na+’un neden daha yoğun olduğu açıklanabilir.


Leave A Reply