Alize Rüzgarları Nedir? Nerelerde Eser? Özellikleri Nelerdir?

0
Advertisement

Alizeler (Alize Rüzgarları) dünya üzerinde nerede eser? Alize nedir? Alizelerin özellikleri hakkında kısaca bilgi.

Batı rüzgârları (mavi oklar) ve ticaret rüzgârları (sarı ve kahverengi oklar)

Batı rüzgârları (mavi oklar) ve ticaret rüzgârları (sarı ve kahverengi oklar) (Kaynak : wikipedia.org)

Alizeler: kuzey ve güney yarıkürelerinde, Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanus’un doğu bölümlerinde, subtropikal yüksek basınç alanlarından ekvatoral alçak basınç alanlarına doğru bütün bir yıl boyunca esen rüzgârlardır. Alize rüzgârları tropikler arasındaki farklı hava basınç alanlarından doğar. Her iki yarımkürede, 30° kuzey ve 30° güney paralellerindeki yüksek basınç alanlarındaki hava, ekvatoral bölgedeki alçak basınç alanlarına doğru kayar. Yerkürenin ekseni çevresinde yaptığı dönme hareketi alize rüzgârlarının doğrultusunda sapmaya neden olur. Bu sapma sonucu kuzey yarımküresindeki kuzey alizesi kuzeydoğu-güneybatı; güney yarımküredeki güney alizesi güneydoğu-kuzey batı doğrultusunda ekvatora doğru eserler. Ekvatoral alana alizeler etkisiyle sürüklenen hava buradaki orta basınç alanlarında yükselir ve troposferin üst tabakalarında ters doğrultuda esen rüzgârlara neden olur.

Ters Alizeler adı verilen bu hava akımlarının nedeni ekvatoral alanların yukarı kesimlerindeki yüksek basıncın kutup bölgelerine gidildikçe azalmasıdır. Alize rüzgârlarının düşey doğrultudaki kalınlıkları ortalama 3.000 m’ dir. Bu rüzgârlar düzenli olarak, saatte ortalama 20 km hızla eserler. Coğrafi açıdan büyük önem taşıyan alize rüzgârlarının karadan esenleri yoğun kuraklıklara, buna karşın denizden esenleri sürekli ve bol oranda nem ve yağmura neden olur.

Hava durumu ve biyolojik çeşitlilik etkileri

Alize rüzgar rejimleri içinde bölgelerin üzerinde oluşan bulutlar, tipik olarak, yüksekliği 4 kilometreyi (13.000 ft) aşmayan ve alize rüzgarın tersine çevrilmesiyle daha uzun olmaları engellenen kümülüslerden oluşur. Ticaret rüzgarları soğuk mevsimde kutupların yönünden (Kuzey Yarımküre’de kuzeydoğu, Güney Yarımküre’de güneydoğu) kaynaklanır ve kışın yazdan daha güçlüdür. Örnek olarak, Güney Amerika’da alçak enlemlerde bulunan Guyanalar’da rüzgarlı mevsim Ocak ve Nisan ayları arasında gerçekleşir. Arktik salınımının evresi(AO) sıcaktır, tropik bölgelerde ticaret rüzgarları daha güçlüdür. AO’nun soğuk aşaması, daha zayıf ticaret rüzgarlarına yol açar. Ticaret rüzgarları daha zayıf olduğunda, Orta Amerika gibi tropik bölgelerdeki kara kütlelerine daha geniş yağmur alanları düşer.

Kuzey Yarımküre’de (Temmuz) yaz ortasında, kuzeye doğru hareket eden subtropikal sırtın güneyinde batıya doğru hareket eden ticaret rüzgarları, Karayip denizinden kuzeybatıya doğru güneydoğu Kuzey Amerika’ya (Florida ve Körfez Kıyısı) doğru genişler. Sırtın güney çevresinde hareket eden Sahra’dan gelen toz kara üzerinde hareket ettiğinde, yağış bastırılır ve gökyüzü maviden beyaz bir görünüme dönüşür, bu da kırmızı günbatımlarının artmasına neden olur. Varlığı , havadaki partiküllerin sayısını artırarak hava kalitesini olumsuz etkiler.  Güneydoğu ABD, Kuzey Amerika’daki en temiz havaya sahip olsa da, Amerika Birleşik Devletleri’ne ulaşan Afrika tozlarının çoğu Florida’yı etkiler. 1970’den bu yana, Afrika’daki kuraklık dönemleri nedeniyle toz salgınları daha da kötüleşti. Karayipler ve Florida’ya toz taşınmasında yıldan yıla büyük bir değişkenlik vardır. Toz olayları , özellikle 1970’lerden bu yana Karayipler ve Florida‘daki mercan resiflerinin sağlığındaki düşüşle ilişkilendirilmiştir.

Her yıl milyonlarca ton besin açısından zengin Sahra tozu Atlantik Okyanusu’nu geçerek, hayati önem taşıyan fosfor ve diğer gübreleri tükenmiş Amazon topraklarına getiriyor.

Advertisement

Leave A Reply