Anadolu Uygarlıkları ve Özellikleri

0

Anadolu’da kurulan ilk uygarlıklar, kuruluş tarihleri ve özellikleri nelerdir? Anadolu uygarlıklarının kuruluş tarihleri, başkentleri, özellikleri hakkında bilgi.

Advertisement

Anadolu Uygarlıkları ve Özellikleri

Anadolu Uygarlıkları; Tarih öncesi dönemlerden itibaren insanların yerleşerek önemli uygarlıklar yarattığı alanlardan birisi de Anadoludur. Nedenleri;

1) Yaşamaya elverişli iklime sahiptir.

2) Jeopolitik konumuyla doğu-batı uygarlıklarının odak noktasıdır.

3) Topraklan verimli ve hayvan beslemeye elverişlidir.

Advertisement

4) Ticaret ve göç yollarının üzerinde bulunmaktadır.

5) İlk bölgesel yönetimler (şehir devletleri) Orta Asya kökenli Proto-Hititler tarafından Anadolu’da kurulmuştur.

Anadolu’da yazılı döneme geçmeden önceki yerleşim merkezleri:

1) Çanakkale ili sınırları içindeki Truva

2) Çorum ili sınırları içindeki Alacahöyük

3) Yozgat ili sınırları içindeki Alişar’dır.

Advertisement

4) Bunlardan başka Burdur ili sınırlan içinde Hacılar, Antalya’da Karain, Konya’da Çatalhöyük diğer yerleşim merkezleridir.

NOT: Yazılı döneme geçmeden önce Anadolu’nun genel durumuna baktığımızda; Tarım, ticaret, çömlekçilik ve madencilik gelişmiş, manevi hayatta “Ana” simge olarak kabul edilmiştir. Mezarlıklarına bırakılan eserler öbür dünya inancını göstermektedir.

Suriye ve Mezopotamya ile ticaret yapıldı. Asurlular vergi karşılığı Kültepe’den başka Boğazköy ve Alişar’da ticaret kolonileri kurmuşlardır.

Anadolu’da yazılı dönemde görülen uygarlıklar şunlardır:


HİTİTLER (M.ö. 2000-1200)

Anadolu’ya M.Ö. 2000 yıllarında Kafkasya’dan gelip yerleşen Hititler, Anadolu’da Kızılırmak çevresine yerleştiler. Başkentleri Hattuşaş (Boğazköy)’dır..

Özellikleri:

1) Anadolu’da ilk merkezi krallığı kurdular.

2) Tarihte bilinen ilk meclisi (Pankuş) kurdular.

3) Mezopotamya’dan aldıkları çivi yazısından başka kendi resim yazılarını kullandılar. (Hitit Hiyeroglifi)

4) İlk tarih yazıcılığı örnekleri verdiler, Anal denilen yıllıklarda (kronikler) başlarından geçen olaylar olduğu gibi yıl, yıl kaydedilmiştir.

5) Aile ve ceza hukukuna önem vermişler, kanunları tabletler üzerine yazmışlardır.

6) Mısır ordusu ile tarihin ilk büyük meydan muharebesi olan Kadeş Savaşı’nı yaptılar. Savaş sonunda imzalanan Kadeş Antlaşması tarihin en eski ve önemli yazılı antlaşmasıdır.

Advertisement

Antlaşmanın bir metni Mısır’da Karnak tapmağında, ikinci metni Boğazköy’deki Hitit Devlet arşivinde bulunmuştur.

7) Tarihteki ilk köprüyü yapmışlardır.

Hititler M.Ö. 1200’de Balkanlar’dan gelen

Trak kökenli bir kavim olan Frigler tarafından yıkılmıştır.


FRİGYA UYGARLIĞI (M.ö. 1200-676)

Hitit devletinin yıkılmasından sonra Anadolu’nun iç ve batı bölgelerinde kuruldu. Başkentleri Gordion’dur.

Özellikleri:

1) Ticaret yollarının kavşağında bulunmasına rağmen Frig ekonomisinin temeli tarıma dayanıyordu. Tarımla ilgili yasalar bu nedenle ağırdır.

2) En büyük tanrıları tabiat tanrıçası Kibele’dir.

3) En ünlü hükümdarları Midas’tır.

4) Frig mimarisi Anadolu kültür gelenekleri ve Mezopotamya etkilerinin karışımından doğmuş, kaya mezarları üünlüdür.

5) Heykel ve kabartma sanatı, maden işlemeciliği, seramik eşya yapımı, tahta işçiliği (çivi kullanmadan geçme mobilyalar yaptılar) gelişmiştir.

Frigler, Kimmerler tarafından yıkılmıştır.

Advertisement

LİDYA UYGARLIĞI:(M.Ö. 680-546)

Gediz ve Menderes Irmakları çevresinde kurulmuştur. Başkentleri Sard’dır.

Özellikleri:

1) Kral Giges zamanında güçlü bir devlet haline geldiler.

2) Doğu kültüründen çok batı kültürünün etkisinde kalmışlardır.

3) Kimmer’leri Anadolu’dan çıkardılar.

4) Başkentleri Sard’dan, Elam’da Sus Şehrine kadar uzanan, en eski ticaret yolu “Kral yolu”nu yaptılar.

5) Değiş-tokuş yöntemine dayanan ticareti ortadan kaldırarak, tarihte ilk kez parayı kullanan toplumdur.

Böylece ticaret hacmi artmıştır.

6) Ticaretin gelişmesinden dolayı, ücretli askerlerden ordu oluşturdular.
NOT: Ücretli askerler Lidya’ya vatan sevgisi ile bağlı bulunmuyorlardı. Bu durum savaşlarda askeri başarı kazanmayı güçleştiriyordu. Lidya’nm Med’ler karşısında uğradığı yenilgi sonucu bağımsızlığını kaybetmesinin temel nedeni budur.

Lidya Devleti’ni Pers’ler yıkmıştır.


İYON UYGARLIĞI: (M.Ö. 1200-334)

M.Ö. 1200 yıllarında Yunan Yarımadası’ nın DorTar tarafından işgal edilmesi üzerine buradan kaçan Aka’ların İzmir, Milet, Efes, Foça ve Bergama dolaylarına yerleşerek yerli halkla kaynaşmaları sonucunda meydana gelen uygarlıktar.

Özellikleri:

1) Uygarlıkta çok ileri giden İyon’lar Yunanlıları da etkileri altında bırakmışlardır.

Advertisement

2) Denizcilik ve ticarete önem vermişlerdir.

3) Fenikeliler’den alfabeyi alan İyonlar İyon alfabesini oluşturdular.

4) Tarihte ilk kez demokratik yönetimler oluşturdular. Aristokratik Cumhuriyet’le yönetilmişlerdir.

5) Doğu uygarlıklarını Ege Havzası’na taşımıştır.

6) Mimaride İyon düzeni olarak bilinen yapı tarzını oluşturdular.

NOT: İyonlar bilim, sanat ve felsefede çok önemli gelişmeler gösterdiler. Matematikte Tales ve Pisagor, Fizikte Aneksimenes, Tıpta Hipokrat, Tarihte Heredot, Şair Homeros İyon asıllıdırlar. Felsefede Milet Okulu’nun kurucusu İyon’lardır. Yunan kültürünün oluşmasında, İyon’lu bilginlerin etkisi vardır.

İyon’lar Pers istilası sonunda zayıflıyarak yıkılmışlardır.


URARTU UYGARLIĞI (M.ö. 900-600)

Van çevresindeki küçük devletlerin kurdukları konfederasyon daha sonra merkezi bir devlet haline getirildi. Başkenti Van Tuşba’dır.

Özellikleri:

1) Çivi ve Hiyeroglif olmak üzere iki çeşit yazı kullanmışlardır.

2) Sulama kanalları yaparak tarımı geliştirmişler, hayvancılıkla uğraşmışlar.

3) Kale, saray, tapmak yapımında ilerlemişler. Kabartma, kaya oymacılığı maden işlemeciliği alanlarında gelişmişlerdir.

Advertisement

Urartu Devleti Med’ler tarafından yıkılmıştır.


Yorum yapılmamış

  1. Teşekkür ederim ancak birşey unutmuşsunuz . Bunların hepsi ÇOK TANRILI uygarlıklardır . Güncelleyebilirsiniz *-*

  2. hitit frigya lidya iyon urartu birde birşey unuttunz sanırım bunların hepsi çok tanrılı dine sahiptir 🙂

  3. çokkkk güzel bir yazı olmuş çok sağolun çok çok çok işime yaradı bu siteyi silmeyin üstelik haritada var muhteşemmm bir sitedir

  4. Birgül AKGÜN on

    Çok teşekkür ederim sosyal bilgiler araştırma ödevime çok yardımcı oldu çok teşekkürler

  5. Kullanıcı on

    Çok başarılı ödevime çok yardımcı oldunuz sizlere teşekkür ederim aradığım bilgiler tam bunlar gibiydi yarın sınavım var umarım başarılı olurum. Tekrar dan çok teşekkür ederim 🙂

    • bende çok teşekkür ederim benim bütün ödev çok var o yüzde bu internet yaptım ve buldum size çok teşekkür ederim allah kabul etsin

  6. ödevimi yapmama yardımcı oldunuz teşekür ederim ama bazı bilgileriniz eksik onları da dzeltirseniz sevinirim 🙂

Leave A Reply