And Dağları Hakkında Bilgi

0

And Dağları nerededir? And Dağlarının isimleri, yükseklikleri, iklimi, coğrafi konumu, And Dağları hakkında bilgi.

And Dağları ve Alpakalar

And Dağları ve Alpakalar

And Dağları, Güney Amerika Kıtası’nda dünyanın en uzun ve en yüksek dağ sistemlerinden biridir.Büyük Okyanus kıyısına koşut, kuzeyde Panama’dan, kıtanın en güney ucu Tierra del Fuego’ya (Ateş Toprakları) kadar 7.240 km boyunca uzanır. Falkland Adaları, Andlar’ın bir uzantısı olup, bulgular, And dağ sisteminin Antartika’ya kadar uzandığını ortaya koymaktadır.


Yerkabuğunun ikinci ve üçüncü zaman yükselmesiyle oluşan genç bir sistemdir. Volkanik etkinlikler ve yükselme günümüzde de sürmektedir. Kıvrımlı bir yapısı olan Andlar’ın üzerindeki yükseltiler aralıklı olarak sürer, bazı yerlerde kaybolur, bazı yerlerde de iki koldan devam eder. Himalayalar’dan sonra 6.958 m’ye varan karlarla kaplı doruklarıyla dünyanın en yüksek sıradağlarından biridir.

Kıtanın güney ucu Tierra del Fuego’ dan doğu ve batıya ayrılarak Arjantin ile Şili’nin arasından kuzeye yönelir.

Batı uzantısı, Şili kıyısındaki adalar üzerinden denize ulaşır. Şili-Arjantin arasında yer alan Patagonya Andları’nda yüksek buzul göller bulunur. Aconcaqua Doruğu (6.958 m), batı yarıkürenin en yüksek noktasıdır. Şili’nin kuzeyinde soğuk Atacama Çölü’nü çevreleyen tepeler, Bolivya ve Peru’da 645 km genişliğinde yüksek bir plato oluşturur. Büyük İnka uygarlığının kıyı kesiminde yükselen Andlar, demiryollarıyla kesilir. Ekvador’da iki volkanik kola ayrılan dağlar yerleşime olanak sağlar.

Kolombiya’da yeniden ikiye ayrılan, batıda kıyıyla Cacua Irmağı, ortada Cacua ve Magdalena ırmağı, doğuda Magdalena’ya koşut uzanan Andlar, Venezuela kıyısınca devam ederler. Bir kolu, Büyük ve Küçük Antil Adaları’na kadar ulaşan And sistemi, Panama üzerinde Orta Amerika, Sierra Madre ve Kayalık Dağlar ile birleşerek son bulur. Bonote (6.872 m, Arjantin), Ojosdel Salado (6.870 m, Arjantin-Şili), Tupungato (6.800 m, Arjantin-Şili), Pissis (6.779 m, Arjantin), Huascaran (6.768 m, Peru), Tocorpuri (6.755 m, Bolivya-Şili), vb Andlar üzerindeki en yüksek doruklardır. Cauca, Magdelena, Orinoco, Amazon (Maranon ve Ucayalı), Parana dışında Arjantin’deki bütün ırmaklar, Andlar’dan kaynaklanır. Titicaca, Poo-po, Nauhel Huapi, Llanquihue, Ranco, Todos los Santos, Andlar üzerindeki önemli göllerdir.

Sistemin büyüklüğüne ve yükseltiye bağlı olarak iklim (sıcak, ılıman, soğuk, çöl) ve bitki örtüsü (alpin bitkilerinden otlaklara, yarıtropikal ormanlardan ekvatoral yağmur ormanlarına, ender tropikal bitkilerden kurakçıl bitkilere) çok çeşitlilikle gösterir.


Andlar üzerinde yer alan önemli yerleşim merkezlerinin başında, deniz düzeyinden 3.700 m yükseltideki Bolivya’nın başkenti La Paz gelir. Yüksek dorukların eteklerinde tarım ve hayvancılık yapılır. Özellikle, kuzeyde görülen orman bölgeleri ve ortagüneydeki maden yatakları (altın, gümüş, bakır, kalay, kurşun, tungsten, vanadyum, petrol, güherçile) And Dağları’ nın başlıca zenginliklerini oluşturur.





Bir Yorum Yazmak İster misiniz?