Atilla İlhan Kimdir? Hayatı Biyografisi Eserleri Şiirleri Edebiyata Katkıları

0
Advertisement

Atilla İlhan kimdir ve ne yapmıştır? Atilla İlhan’ın hayat hikayesi, biyografisi, şiirleri, eserleri, edebi kariyeri hakkında bilgi.

Atilla İlhan

Atilla İlhan; (d. 15 Haziran 1925, Menemen – ö 10 Ekim 2005), şair, romancı, gazeteci, deneme, eleştiri ve senaryo yazarıdır. Çeşitli türlerdeki yapıtlarıyla Cumhuriyet sonrası Türk edebiyatında kendine özgü bir yer edinmiştir.

İzmir’de Karşıyaka Cumhuriyet İlkokulu’ nu ve Karşıyaka Ortaokulu’nu bitirdi. Atatürk Lisesi’ndeki öğrenciliği sırasında Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 141. maddesine aykırı davrandığı gerekçesiyle tutuklandı ve okuldan uzaklaştırıldı (1941). Danıştay kararıyla öğrenimini sürdürme hakkını kazanarak İstanbul’da Işık Lisesi’ni bitirdi (1946). İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni yanda bıraktı (1949). 1949-65 arasında, aralıklarla altı yıl Paris’te yaşadı. Ali Kaptanoğlu takma adıyla senaryolar yazdı. Demokrat İzmir gazetesinin genel yayın müdürlüğünü üstlendi ve başyazılarını yazdı.

Ankara’da Bilgi Yayınevi’nin danışmanlığını yaptı (1973-79). Vatan gazetesinde sinema eleştirileri, Yeni Ortam, Dünya, Milliyet ve Söz gazetelerinde köşe yazıları yazdı. Yelken, Sanat Olayı ve Cönk dergilerini yönetti.

Advertisement

İlk şiiri “Balıkçı Türküsü”nü 1941’de Yeni Edebiyat dergisinde yayımlayan Attilâ İlhan, daha sonra Nevin Yıldız takma adıyla İstanbul, Beteroğlu takma adıyla Yücel dergilerinde göründü. 1946 CHP Şiir Yarışmasında “Cebbaroğlu Mehemmed” adlı şiiriyle birincilik ödülünü kazanınca ünü kısa sürede yayıldı. Sonraki yıllarda Genç Nesil, Fikirler, Varlık, Aile, Yirminci Asır, Seçilmiş Hikâyeler Dergisi, Kaynak, Ufuklar, Mavi, Yeditepe, Dost, Yelken, Ataç, Yön, Milliyet Sanat, Sanat Olayı gibi dergilerde şiir, deneme ve eleştirileriyle edebiyat dünyasının önde gelen adları arasında yer aldı.

Atilla İlhan Resimli Sözleri

Maviciler

Garip akımına ve İkinci Yeni şiirine karşı çıktı ve Mavi dergisinde yayımladığı yazılarla Mavi ya da Maviciler olarak bilinen toplumsal gerçekçilik akımını başlattı. Şiire yeni bir söz düzeni, taşkın bir anlatım ve kendine özgü bir duyarlık getiren yapıtlarıyla adından söz ettirdi. 1950’lerin ortalarında, başlangıçta bağlandığı Nâzım Hikmet çizgisini ve halk şiirinin biçimsel özelliklerini bırakarak daha karmaşık bir duyarlılığa yöneldi.

Eleştirilerinde ise, hemen her zaman toplumsal gerçekçiliğe bağlı kaldı. Sisler Bulvarı (1954, 1991), Yağmur Kaçağı (1955, 1991) ve Ben Sana Mecburum (1960, 1988) adlı yapıtlarıyla yalnızca genç şairleri değil, bütün bir genç kuşağı etkiledi. Yasak Sevişmek (1968, 1991) ve Elde Var Hüzün (1982) gibi sonraki yapıtlarında, divan şiirinden ve şarkılardan da yararlandı. İlk romanları Sokaktaki Adam (1953, 1982) ve Zenciler Birbirine Benzemez’den (1957, 1987) sonra romanlarında giderek tarihsel boyutlara yer vermeye başladı. Özellikle bu tür yapıtlarında, öz Türkçeye karşı çıktı. Yakın tarihin gerçek ve ortalama tiplerini ele alarak siyasal ve ideolojik mücadelelerin arkasındaki insani durumu görmeye çalıştı.

Advertisement

10 Ekim 2005’te İstanbul’daki evinde geçirdiği ikinci kalp krizi sonucu hayata veda ettiğinde 80 yaşındaydı.

ÖBÜR ÖNEMLİ YAPITLARI.

Şiir. Duvar (1948, 1990), Belâ Çiçeği (1962, 1991), Korkunun Krallığı (1987). Roman. Kurtlar Sofrası (1963-64; 2 cilt, 1982), Bıçağın Ucu (1973, 1981), Yaraya Tuz Basmak (1978, 1982), Fena Halde Leman (1980, 1985), Dersaadette Sabah Ezanları (1982, 1988), Haco Hanım Vay (1984).

Gezi, deneme ve eleştiri. Abbas Yolcu (1959), Hangi Sol (1971, 1980), Hangi Batı (1972, 1982), Faşizmin Ayak Sesleri (1975), Hangi Seks (1976, 1982), Hangi Sağ (1980), Gerçekçilik Savaşı (1980), Hangi Atatürk (1981), Batının Deli Gömleği (1982), İkinci Yeni Savaşı (1983), Sağım Solum Sobe (1985), Yanlış Kadınlar Yanlış Erkekler (1985), Ulusal Kültür Savaşı (1986).

Kısa Biyografisi

Atilla İlhan

Advertisement

Atilla İlhan

Atilla İlhan; şair ve yazardır (Menemen 1925 – 11 Ekim 2005).

İstanbul’da Özel Işık Lisesi’ni bitirdi (1946), aynı yıl CHP Şiir Yarışması’nda C. S. Tarancı’dan sonra ikincilik kazanması (Duvar kitabında yer alan Cebbaroğlu Mehmet) dikkatleri üstüne çekti. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne girdiyse de bitirmeden ayrıldı (1949), edebiyata bağlandı, üç kez gidip altı yıl kaldığı (1949-1962 arasında) Paris kültür çevrelerinde beslendi, gözlem ve okumalarla kendini yetiştirmenin bütün olanaklarından yararlandı. Kalemini uzun yıllar gazetecilikte kullandı (Demokrat İzmir Gazetesi genel yayın yöneticiliği, başyazarlığı, 1975). Şiir, deneme, roman, köşe yazısı, senaryo, eleştiri türlerinin hepsinde özgün kişiliğiyle benzersiz üslubunun ilginç ürünlerini verdi. Biçim sıkıdüzenini, ses gücünü, imge yeniliğini gözardı etmeden etkili, uyumlu, yine de özgür, düzyazıya aykırı gelmeyen kolay bellenir bir şiir deyişini sürdürdü.

Şiir Kitapları:

Duvar (1948), Sisler Bulvarı (1954), Yağmur Kaçağı (1955), Ben Sana Mecburum (1960), Bela Çiçeği (1962), Yasak Sevişmek (1968), Tutuklunun Günlüğü (1973, TDK Şiir Ödülü, 1974), Böyle Bir Sevmek (1977), Elde Var Hüzün (1982). İlk iki romanından Sokaktaki Adam 1953; Zenciler Birbirine Benzemez 1957 sonra zaman bakımından birbirine eklenen değişik bunalım dönemlerinde hemen aynı kişilerce ve yakınlarınca yaşanan bir ırmak-romanın başarılı ürünlerini yarattı: Kurtlar Sofrası (2 cilt, 1963-1964), Bıçağın Ucu (1973), Sırtlan Payı (1974, Yunus Nadi Armağanı 1974-1975), Yaraya Tuz Basmak (1978), Fena Halde Leman (1980), Dersaadette Sabah Ezanları (1981), Haco Hanım Vay (1984).

Gezi notları (Abbas Yolcu, 1958) dışında en çok ilgi uyandıran bir dizi kitabı, yeterince düşünülüp değerlendirilmeden bağlanılan bazı kavram ve ülkülerin gerçek yapısını arayan inceleme denemeleri oldu: Hangi Sol (1970), Hangi Batı (1972), Hangi Seks (1976), Hangi Sağ (1980), Gerçekçilik Savaşı (1980), Hangi Atatürk (1981).

Advertisement


Leave A Reply