Atışma Nedir

0

Atışma nedir? Edebiyatımızda ve kültürümüzde önemli bir yeri olan Aşık Atışması hakkında bilgi

Şiirleri müzikten yani sazdan ayrılmayan ve doğaçlama olarak yaratılan aşıkların sözlü edebiyatı, giriştikleri yarışmalara çekişmelere verilen isimdir.

Advertisement

“Dilden söylemek” yerine “telden söylemeyi” yeğlemiş halk şairleri kahveler birikiminde ramazan, bayram eğlencelerinde, düğün dernek toplantılarında kişiliklerini ve değerlerini gösterip onaylatmak amacıyla birbirleriyle karşılaşır, yarışırlar. Günümüzde Âşıklar Bayramı gibi törenlerde kuralları belirlenmiş olarak düzenlenen atışmalar eski saz şairleri arasında kendiliğinden oluşurdu. Bilgi ve sanat gücü bakımından bir boy ölçüşme fırsatı yaratan ve dinleyici kamuoyunun değerlendirdiği bu yarışmalı şiir türünden biri önceden hazırlanmış bir bilmeceyi şiirle çözmek (muamma), öteki iki saz şairinin ya kendilerinin ya da başkalarının önerdiği uyak (kafiye) ve yedekle (redif) hemencecik şiir söyleyebilme yeteneğini kabul ettirmektir.

Soru sorma ya da belli bir uyağı önerme (ayak açmak, ayak uydurmak) biçiminde başlayan atışma (deyişme, karşılaşma), saz eşliğinde uygun yanıtlar hazırlayabilme, karşısındakinin sözünü karşılıksız bırakmama yöntemiyle sürer. Her dörtlüğün ilk dizelerinin rastgele bir giriş olmasına karşılık geleneksel tutum, özellikle son iki dizedeki nükte ve buluş özgünlüğünü değerlendirir. Bu gibi şiirlerin biçim ölçüsü, ezgisi şairin dileğine bağlıdır. Açılan ayağa (kafiyeye) uygun söz bulamayan, kendine gelmiş yanıt fırsatını gereğince kullanamayan saz şairi yenik sayılır.


Leave A Reply