Barut Hakkında Bilgi

1

Barut nedir? Barutun bileşiği, özellikleri, tarihçesi ve çeşitleri hakkında bilgi.

barutBarut; ateşli silahlarda, çeşitli ateşleme araçlarıyla tutuşturulması durumunda oluşturduğu gazların itme gücüyle merminin atılmasını ya da herhangi bir aracın fırlatılmasını sağlayan yanıcı katı maddedir. Savaş malzemesi olarak, yanıcı özelliğinden ötürü Batı’ da olduğu kadar Doğu’da da ilk yüzyıllardan bu yana kullanılıyordu. En saf biçimiyle karbonu, hidrojeni bol ve yanıcı bir mineral olan neft, tam dokunma olmadan da ateşi kendisine çekebilme özelliğine sahiptir. Yağ, kükürt vb gibi başka maddelerle karıştırılması sonucu “Rum ateşi” diye bilinen daha da yanıcı ve kalıcı bir özelliğe bürünen neft, insanlara, gemilere ve ağaçtan yapılmış çeşitli kuşatma araçlarına karşı kullanılan sıvı biçimindeki yanıcı maddenin özünü oluşturur. 1230’a doğru güherçilenin kullanılmaya başlanmasından sonra, neft yeni değerler kazandı. 12. yüzyıldan bu yana Çinliler güherçilenin itici özelliğini bulmuş ve onu savaş fişeği fırlatmak için kullanmışlardı. İranlıların ve daha sonra Arapların bu konuda Çin ve Hint’ten etkilendikleri sanılır.

Advertisement

Genellikle güherçile, kömür ve kükürtten oluşan bu bileşim karabarut olarak da bilinir. Barutun karışımında % 70-80 potasyum nitrat (KNO3), % 12-20 odun kömürü, % 3-14 de kükürt vardır. Potasyum nitrat kömürlü kükürtün yanması için gerekli oksijeni verir. Kükürt ise barutun kolayca tutuşmasını sağlar. Kömürün yanmasından karbondioksit, kükürtün yanmasından da kükürtokşit gazları oluşur. Geriye kalan potasyum, sülfat, potasyum karbonat, potasyum sülfür gazlarından yüksek bir basınç elde edilir. Birdenbire ortaya çıkan bu basınç, ateşli silahlarda merminin ileri fırlamasını gerçekleştirir.

Avrupa’da barutu önce Friburglu Berthold Schwartz (1318-1384) adlı bir Alman rahip ve filozofunun bulduğu sanılır. Schwartz, Venediklilerin kullandıkları ilk toplan dökerek bu toplarda gülleleri uzağa fırlatmak için baruttan yararlandıysa da kimi tarihçiler, Avrupa’da barutu Roger Bacon (1224-1294) adlı adlı İngiliz bilginin bulduğunu ileri sürerler. Avrupa’da ateşli silahlarda barut ilk kez 13. yüzyılda kullanılmaya başladı. 14. yüzyılda da topçulukla kullanımı geliştirildi. Barutun bugünkü anlamıyla ilk olarak İngilizlerle Fransızlar arasındaki Cressy Savaşı’nda (1346) kullanıldığı bilinir. Kimya alanındaki ilerlemeler sonucu nitroselüloz ve nitrogliserinin elde edilmesiyle hafif dumanlı barutlar kullanılmaya başlandı. Daha sonra dumansız barut (1886) ve İsveçli kimyacı Alfred Nobel’in (1833-1896) bulduğu yüksek nitelikteki patlayıcı bir madde olan nitrogliserinli barut kullanıldı. Barutlar yapıldıkları maddeye, biçimlerine ve gördükleri işe göre çeşitlere ayrılır:

Pamuk barutu: Pamuğun, nitrik asit ve sülfürik asitle işleme tutulması sonucu elde edilen patlayıcı madde. Pamuk barutu, bazı mermilerde ve elektrikli ateşleme aygıtlarında, alevi patlayıcı maddeye ulaştırmakta kullanıldığı gibi, yüksek nitelikteki bazı dumansız barutların yapılmasında da kullanılır. Pamuk barutu içinde bol azot bulunan bir nitroselülozdur.

Piro barutu: Düz nitroselüloz barutu; pamuk barutundan daha az nitrojeni bulunan bir nitroselülozdan oluşan dumansız sevk barutudur.

Advertisement

Kordayt barutu: Bazı devletlerde sevk barutu olarak kullanılan ve pamuk barutu, nitrogliserinle bir çeşit madeni yağdan yapılan, çubuk biçiminde çift bazlı baruttur.

Öteki barut türleri: Ağızotu barutu, ateş barutu, ateşleme barut, çakıl barutu, çikolata barutu, taneli barut, esmer barut, imla barutu, ip barutu, iş’al barutu, kapsül barutu, keskin barut, lağım barutu, makarna barutu, mersuri (prizmatik) barut, mikrop barutu, tahrip barutu, top barutu, yaprak barutu vb.


1 Yorum

Leave A Reply