Deprem Nedir ve Depremlerden Korunma

0
Advertisement

Depremler nasıl oluşur deprem nedir ve deprem çeşitleri nelerdir? Deprem alanlarının dağılışı ile depremlerden korunma konusunda bilgiler.

Yer kabuğu içindeki katmanların yerlerinden oynamalarıyla oluşan sarsıntının, dışa ve çevreye doğru yayılan titreşim biçimindeki hareketine deprem denir.

Depremler üç yolla meydana gelirler:

Volkanik depremler : Volkanların püskürmeleri sırasında duyulan ve etki alanları sınırlı depremlerdir.

Çöküntü depremleri : Kolay eriyen kayaların bulunduğu yerlerde erime sonucu yer altında büyük boşluklar oluşur. Zamanla bu boşlukların üzeri çöker. Bu çökme de sarsıntılara neden olur. Göçme depremlerinin etki alanları çok dardır.

Advertisement
Göçme Depremi

Göçme Depremi

Tektonik depremler; yer kabuğu içindeki katmanların yerlerinden oynamalarıyla oluşurlar. Bunlar, yer kabuğunun derinliklerinde, basınçlar ve gerilimler sonucunda oluşan yer değiştirme, kırılma, oynama gibi hareketlerin yarattığı sarsıntılardır. Gerek şiddeti, gerekse etki alanı bakımından en önemli ve en yıkıcı depremlerdir. Yeryüzünde meydana gelen depremlerin tamamına yakını bu depremlerdendir.

Tektonik depremlerde bir iç merkez vardır. Burası depremin meydana geldiği yer kabuğu içindeki noktadır. Sarsıntı dalgaları bu iç merkezden çevreye doğru boyuna, enine ve yüzey dalgaları halinde yayılır.

Yer kabuğu üzerinde depremin iç merkezine en yakın noktaya dış merkez denir. Dış merkez, en çok sarsılan yerdir.

Depremler, sismograf denilen araçlarla ölçülür. Sismograflar, insanların hissedeme-yecekleri en küçük sarsıntıları bile hassas bir biçimde saptar ve kayda geçirirler.

Advertisement

Depremin büyüklüğü bir ölçeğe göre ifade edilir. Bu konuda genellikle Richter (Rihter) Ölçeği kullanılır. Depremlerin şiddetini saptayan Richter ölçeğinde kuramsal bir üst sınır yoktur. Bugüne kadar saptanan en şiddetli deprem 9’u geçmemiştir.

1992 Erzincan depreminin şiddeti 6.8 olarak ölçülmüştür. 1999 depremi 7.1 olarak ölçülmüş ve büyük can ve mal kayıplarına yol açmıştır.

Depremin şiddeti, iç merkeze olan uzaklığa, tabakaların durumuna, bölgenin tabanında sert ana kayaç, tortul kayaçlar ya da gevşek yapılı dolgu malzemelerinin olup olmadığına göre değişir.

Deprem Alanlarının Dağılışı

Advertisement

Tektonik depremler özellikle son jeolojik devirlerde oluşmuş arazilerde daha çok görülür. Çünkü bu gibi alanlarda yer katmanları henüz tam yerine oturmamıştır ve kırıklarla parçalanmıştır. Bu nedenle sık sık yer hareketleri görülür.

• Akdeniz Bölgesi,

• Pasifik Okyanusu,

• Antil Adaları,

Advertisement

DEPREMLERDEN KORUNMA

Bir depremin neden olduğu yıkım ve can kaybı,

• depremin şiddeti,

• arazinin yapısı,

Advertisement

• yapıların özelliğine

göre değişir.

Depremin verdiği zarar, şiddeti ile doğru orantılıdır. Şiddeti arttıkça depremin yıkıcı etkisi de artar.

Toprağın yapısının da depremin vereceği zararda etkisi önemlidir. Gevşek yapılı alüv-yal arazilerde deprem daha yıkıcı olur. Sert kaya tabakaları kütle halinde sarsıldıklarından bu tür yerlerde yıkım daha az olur.

Advertisement

Depremin verdiği zarar yapıların cinsine göre de değişir. Betonarme yapılar depreme daha dayanıklıdır. Buna karşılık çamurla örtülmüş, yığma taş duvarlı ve ağır toprak damlı evler kolayca yıkılır.

Japonya ve Doğu Hint Adaları Dünya’nın en çok deprem görülen yerleridir. Halbuki Dogu Avrupa, Kanada, Avustralya ve iskandinavya yarım adasında hiç deprem görülmez. Çünkü buralar eski jeolojik devirlerde oluştuklarından tabakalar yerlerine oturmuştur.

Dünya deprem alanları, aynı zamanda volkanların da toplandığı yerler durumundadır. Çünkü her iki olay da benzer yapıdaki arazilerde (kırılmış, parçalanmış zayıf alanlarda) görülür.

Günümüzde depremin neden olabileceği can ve mal kaybını azaltmanın tek yolu, depremlerde az zarar görecek yapılar yapmayı başarmaktan geçmektedir.

Advertisement

Leave A Reply