Enlem ve Boylam Konu Anlatımı

0
Advertisement

Enlem ve boylam nedir ne demektir? Enlem ve boylam kavramlarının tanımı, özellikleri ve etkileri ile örnek soruların yer aldığı sayfamız.

Bir yerin enlemi ve boylamı

Bir yerin enlemi ve boylamı

ENLEM

Enlem; Dünya üzerinde herhangi bir noktanın, ekvatora olan uzaklığı demektir. Bu uzaklık; o noktayı dünyanın merkezine bağlayan dikeyin, ekvator düzlemiyle yaptığı açının belirlediği yay ile ifade edilir.

Örneğin Ankara Garı’nın enlemi 39° 56′ 25″ Kuzey’dir. Buna göre Ankara Garı ekvatordan 39 derece 56 dakika 25 saniye kuzeyde bulunmaktadır.

Bu açı, Ankara Garı’ndan Dünya’nın merkezine indirilecek doğrunun, ekvator düzlemiyle yapacağı açı veya bu açının karşıladığı yayın derecesine eşittir.

Advertisement

BOYLAM

Boylam, Dünya üzerinde herhangi bir noktanın başlangıç meridyenine olan uzaklığı demektir. Bu uzaklık; o nokta ile başlangıç meridyeni arasındaki yayın derece, dakika ve saniye cinsinden uzunluğuna eşittir.

Örneğin, Ankara Garı’nın Greenwich’e göre boylamı, 32° 49′ 54″ Doğu’dur.

Herhangi bir noktanın enlem ve boylamı verilirken Ekvatora göre kuzeyde mi yoksa güney de mi; Greenwich’e göre doğuda mı yoksa batıda mı olduğu mutlaka belirtilmelidir.

Advertisement

MATEMATİK KONUMUN ETKİLERİ

Bir yerin birçok özelliği, matematik konumu yani, enlemi ve boylamıyla ilgilidir.

Enlemin Etkileri

Bir yerin enlemi o yerle ilgili birçok özelliği belirler. Şöyle ki, bir yerin;

Advertisement

– iklim ve bitki örtüsü

– hayvan toplulukları,

– toprak türleri,

– akarsu rejimleri

Advertisement

– yerleşme biçimi,

– yetiştirilen ürünleri,

– deniz sularının özellikleri

üzerinde enlem, önemli etkilerde bulunur.

Advertisement

Boylamın Etkileri

Boylam, bir yerin yerel saatini belirler. Çünkü zaman ölçümüzü Dünya’nm hareketine göre ayarlamaktayız. Güneş’in herhangi bir zamandaki konumu; çeşitli boylamlarda farklı olduğundan, zaman ölçüsü ve dolayısıyla günün saati de boylamlara göre farklılık göstermektedir.

Dünya üzerinde 360 meridyen olduğu varsayılmıştır.

Buna göre;

Advertisement

Bir gün = 24 saat = 1440 dakikada Güneş’in karşısından 360 meridyen geçmektedir.

Buna göre;

1440 : 360 = 4 dakikada bir meridyen geçer.

Buna göre, komşu iki meridyen arasındaki yerel saat farkı 4 dakikadır.

Advertisement

Yerel saat hesaplamaları bu ölçüye göre yapılır.

Bu hesaplama yapılırken şuna dikkat edilir :

Yer’in hareketi batıdan doğuya doğru olduğundan, doğudaki yerler, batıdakilere göre güneşi daha erken görür. Dolayısıyla Dünya’nın neresinde olursa olsun, herhangi iki noktadan, doğuda olanın yerel saati, batıdakinden daha ileridir.

Şimdi, bu konu ile ilgili örnek sorular çözelim :

Örnek Soru – 1 :

Advertisement

30° dogu meridyeni üzerinde bulunan izmit’te yerel saat 10.30’u gösterirken yaklaşık 37° dogu meridyeni üzerinde bulunan Sivas’ta yerel saat kaçı gösterir?

Enlem ve Boylam İle İlgili Örnek Soru

Çözüm :

Meridyen farkı : 37° – 30° = 7°

Advertisement

Zaman farkı : 7 x 4 = 28 dakika.

Sivas daha doğuda olduğundan yerel saati

10.30 + 28 = 10.58 olur.

örnek Soru – 2 :

Advertisement

6° dogu meridyeni üzerinde bulunan bir yerde yerel saat 10.45’i gösterirken, 2° batı meridyeni üzerinde bulunan başka bir yerde aynı anda yerel saat kaçı gösterir?

Enlem ve Boylam İle İlgili Örnek Soru

Çözüm :

Verilen yerlerden biri dogu meridyeni, öteki batı meridyeni üzerindedir. Buna göre, meridyen farklarını bulmak için, ikisinin meridyen numaralarım toplarız. Sonra, bildiğimiz diğer işlemleri yaparız.

Advertisement

6 + 2 = 8 meridyen fark vardır.

8 x 4 = 32 dakika zaman farkı eder.

2° batı meridyeninde saat daha geri olacağından, zaman farkını çıkarırız :

10.45 – 0.32 = 10.13

Advertisement

Örnek Soru – 3 :

80° batı meridyeni üzerinde bulunan Miami’de yerel saat 8.30 iken, 30° doğu meridyeni üzerindeki İzmit’te aynı anda yerel saat kaçtır?

Çözüm :

izmit’le başmeridyen arasındaki fark 30 meridyen

Advertisement

Miami ile başmeridyen arasındaki fark 80 meridyen

Enlem ve Boylam İle İlgili Örnek Soru

Buna göre; meridyen farkı 30 + 80 = 110

zaman farkı 110 x 4 = 440 dakika o da eşittir 7 saat 20 dakika

Advertisement

İzmit’in yerel saati : 8.30 + 7.20 = 15.50 olarak bulunur.


Leave A Reply