Halit Ziya Uşaklıgil Edebi Kişiliği

0

Halit Ziya Uşaklıgil’in edebi kişiliği, romanları ve eserlerinde ki üslubu hakkında bilgi.

Halit Ziya Uşaklıgil Portresi - ResmiTevfik Fikret’in “Servet-i Fünun Edebiyatı” nazmının temsilcisi olmasına karşılık Halit Ziya Uşaklıgil de bu edebiyatın nesir bölümünün temsilcisi ve en büyük ustasıdır. Bu özellikten ötürü bazı kişiler “Servet-i Fünun Edebiyatı”nı “Tevfik Fikret-Halit Ziya Ekolü” olarak isimlendirmiştir.

Advertisement

“Servet-i Fünun” şairleri her yönden nasıl Tevfik Fikret’i izlemiş, onun etkisinde kalmışlarsa, nesircileri de her yönden Halit Ziya’nın izinde ve etkisinde kalmışlardır.

Halit Ziya Uşaklıgil roman ve hikaye yazarı olarak edebiyatımıza bu türlerin hem ilk hem de en başarılı örneklerini vermiştir. Bu sebeple kendisi “Türk romanının babası” olarak anılmaktadır. Gerçekten de roman tekniği ve hikâye ediş bakımlarından çok usta çok sanatçı bir yazardır. Bir romanda canlandırılması gerekli noktaları maharetle belirtir. Kişileri en bariz yönleriyle okuyucuya tanıtır. Konuları en ilgilendirici şekilde anlatırdı. Bütün bu hususlardaki ustalığında ünlü Fransız romancısı Paul Bourget’nin izlerine rastlamak mümkündür.

Teknik ve hikaye edişteki başarı ve ustalığına karşılık bazı edebiyatçılar Halit Ziya Uşaklıgil‘i fazla alafranga olmak romanlarının kahramanlarını geniş halk yığınları içinden seçmemekle suçladılar. Bu düşünüş romanları için genel olarak haklı görülebilirse de hikayelerinin tümüne yaygın değildir. Hikayelerinde romanlarına göre daha yerli renk ve hava daha ulusal bir nitelik göze çarpar.

Halit Ziya Uşaklıgil‘in en aksayan tarafı dili ve anlatımıdır. Yazar yabancı kelime ve tamlamalara çok yer vermiş yazılarını fazla sanat özentisi ile doldurmuş ve konunun dışına taşan şairane tasvirlere yer vermiştir.

Advertisement

Yazarın kendisi de bu kusurları görmüş olduğu için hayatının son yıllarında iki büyük romanını (Mai ve Siyah – Aşk-ı Memnu) belli bir ölçüde sadeleştirerek yeniden bastırmıştır. Romanlarında ve şiirlerindeki bu külfetli diline karşılık Halit Ziya‘nın hikayeleriyle romanları dışındaki eserleri daha doğal bir Türkçe ile kaleme alınmıştır.

Eserlerinde realizme yer vermek çabasında görünen lakin duygu, düşünce ve zevk bakımından romantizmin etkisinden tamami ile kurtulamayan bu büyük Türk edebiyatçısının hiçbir zaman unutulmayacak hizmeti ve değeri batılı metodlarla ve edebi ölçülerle yazılmış ilk Türk romanlarının yapıcısı, yaratıcısı oluşudur. Halit Ziya Uşaklıgil Türk edebiyatında bu yönü ile ölmezliğe ulaşmış bir kişi olarak daima yaşayacak ve anılacaktır.


Leave A Reply