İbn-i Heysem Kimdir?

0
Advertisement

İbn-i Heysem kimdir ve ne yapmıştır? İbn-i Heysem hayatı, biyografisi, çalışmaları ve eserleri hakkında bilgi.

İbn-i Heysem

İbn-i Heysem; tam adı Ebu Ali El-Hasan İbnü’l-Heysem. (d. y. 965, Basra – ö. y. 1039, Kahire), Arap matematikçi, astronom ve fizikçidir. Ortaçağın fizik ve matematik alanındaki en önemli bilginlerinden biri olarak kabul edilir. Optik kuramında Ptolemaios (ü. İS 2. yy) döneminden sonra ilk önemli katkıyı gerçekleştiren bilgindir. Batıda “Ptolemaeus Secundus” (İkinci Ptolemaios) olarak nitelendirilmiş, görüşleriyle Roger Bacon (1220-1292) ve Johannes Kepler’i (1571-1630) etkilemiştir.

Altıncı Fatımi halifesi Hâkim (985-1021?) tarafından Nil’in yükselmesinin yol açtığı su baskınlarını denetim altına almakla görevlendirildi. Bu işi başaramayacağını anlayınca bir köşeye çekildi ve kendisini bilimsel çalışmalara verdi. Yaşamının büyük bölümünü Kahire’de geçirdi.

İbnü’l-Heysem’in birçok yapıtının arasında en önemlisi Kitabü’l-Menazır’dır. Latinceye 1270’te Opticae thesaurus Alhazeni libri vii (İbnü’l-Heysem’in Optik Üzerine Yedi Kitabı) adıyla çevrilen ve yedi kitapla ışığın atmosferde kırılmasına ilişkin De crepucculis (Tan Üzerine) başlıklı bölümden oluşan bu yapıtta ışığın kırılması ve yansıması, iki gözle görme olgusu, ışığın mercekler aracılığıyla odaklanması, gökkuşağı, parabolik ve küresel aynalar, ışığın atmosferde uğradığı kırınım ve gezegenlerin ufka yakınken daha büyük görünmesinin nedenleri açıklanmaktadır. Işığın görülen cisimden göze ulaşan ışınlardan oluştuğunu öne sürerek görme olayını ilk kez doğru biçimde açıklayan bilgin İbnü’l-Heysem’dir. Önün bu görüşü, ışığın gözden çıkan ve görülen cisme değdiğinde görme duyusunu doğuran ışınlardan oluştuğunu öngören Pythagoras varsayımının terk edilmesinde ana etken olmuştur.

Advertisement

Leave A Reply