III. Selim Dönemi ve III. Selim Hakkında Bilgiler

0

İleri görüşlülüğü ve reformcu yenilikçi tarafı ve üstüne sanatseverliği ile kuvvetli bir Osmanlı padişahı olan III. Selim hayatı ve dönemi hakkında bilgiler.

III. SelimSELİM III. (1761 – 1808), Osmanlı padişahlarının 28.’sidir. Babası III. Mustafa, anası Mihrişah Sultan’ dır. 1789’da tahta çıktı. 18 yıl padişahlık ettikten sonra 1807’deki Kabakçı Mustafa isyanı üzerine tahttan indirildi, 1808’de öldürüldü.

Advertisement

III. Selim, amcası I. Abdülhamit’in yerine tahta çıktığı zaman devlet işleri çok bozuk durumdaydı. İç ayaklanmalar olmuş, Ruslar’la savaşa girişilerek ağır kayıplara uğranmıştı. Bu savaşlar sonunda Ruslar’ın Kırım’ı ele geçirmeleri III. Selim’i önce dış işlerle uğraşmak zorunda bıraktı. Rusları Kırım’dan, Avusturyalıları da Macaristan’dan çıkarmak istiyordu. Fransa da Mısır’ı işgale başlamıştı. III. Selim bütün bu güç şartlar altında Rusya ve Avusturya ile hemen uyuşmak lüzumunu takdir edemeyerek savaşa devam etmiş, sonunda ağır şartlarla barışa varılmıştır.

Nizam-ı Cedit Hareketi

Savaşlara son verildikten sonra III. Selim, yıllardan beri çekilen acıların, devletin temelindeki sarsıntıların doğrudan doğruya Yeniçeri Ocağı’ndan geldiğini anladı. Birtakım yenilikler yapmayı tasarlıyarak büyük bir hevesle işe koyuldu. Birçok eski müesseselerin yerine koyduğu yeni müesseselere «Nizam-ı Cedit» (Yeni Düzen) denildi. Ancak, daha çok Yeniçeri Ocağı yerine kurmak istediği piyade sınıfı bu adla anılır.

İleri görüşlü bir padişah olan III. Selim bir yandan eski orduyu tedirgin etmemeye çalışırken, bir yandan da zamanın icaplarına uygun olarak Nizam-ı Cedit teşkilâtını kuruyordu. Bunun için, Fransa’dan öğretmenler getirtmiş, Üsküdar’daki Selimiye Kışlası’nı, Mühendishane’yi, Kumbarahaneyi yaptırmıştı. Ancak, gevşek ve yumuşak bir yaradılışı vardı, kan dökmeyi sevmezdi. Memleketteki birçok karışıklıkları bastırmak elindeyken, eşki ile barış yapmayı tercih etti. Ote yandan Yeniçeriler de için için kaynıyordu. Bunun sonucu olarak Kabakçı Mustafa İsyanı çıktı.

Kabakçı Mustafa İsyanı

Advertisement

İmparatorluğun bütün müesseselerinde ıslahat yapmaya girişen III. Selim’in tutumunu gericiler bir türlü hazmedemiyorlardı. Bunun sonucu olarak, hem de Ruslar’la savaşıldığı bir sırada, Yeniçeriler, Kabakçı Mustafa adında birinin başa geçmesiyle ayaklandılar. III. Selim’i tahttan indirerek yerine veliaht Şehzade Mustafa (IV. Mustafa)yı tahta çıkardılar. Kabakçı Mustafa isyanı diye anılan bu ayaklanma üzerine, Nizam-ı Cedit hareketiyle kurulan her çeşit teşkilât kaldırıldı. Gericilerin en büyük dayanağı olan Yeniçeri Ocağı böylece büyük bir yenilik hareketini baltalamış oldu. Ancak, III. Selim taraftarları istanbul’dan Rusçuk’a kaçarak vezir Alemdar Mustafa Paşa‘yı buldular. Rusçuk’ta önemli bir ordu toplayan Alemdar, İstanbul’a yürümeye başladı. Maksadı III. Selim’i yeniden tahta çıkarmaktı.

III. Selim Nasıl Öldürüldü

Gericiler bu hareketi haber alınca eski padişahı öldürmeye karar verdiler. Sultan Selim’in kapalı olduğu odaya girdikleri zaman, ileri görüşlü büyük hükümdar ney çalıyordu. Yanında hiçbir silâhı yoktu. Haydutlara karşı birkaç saniye elindeki neyle savundu. Gericiler bir anda eski padişahı parçaladılar, tam o sırada saraya gelen Alemdar’ın önüne attılar. Alemdar Mustafa Paşa bütün ümitlerinin kaybolduğunu sanarak cesedin üstüne kapanıp ağlarken yanındakiler ona Şehzade Mahmut’u kurtarması gerektiğini hatırlattılar. Alemdar onu kurtararak tahta çıkardı.

Mahmut, amcası olan III. Selim’in devrimci fikirleriyle yetişmiş ileri görüşlü bir şehzadeydi. Bunun için hemen Nizam-ı Cedit teşkilâtının yeniden yürürlüğe konulmasını emretti. Ne yazık ki bu hareket de Alemdar Vakası ile sonuçlandı.

III. Selim şiir, müzik alanında ün kazanmış bir padişahtır. Alaturka müzikte en büyük bestecilerle aynı ayarda sayılır. Şiirde «İlhâmî» takma adını kullanırdı. Bir divanı vardır.

Advertisement


Leave A Reply