İmla Kuralları (Kısaca)

0

Türkçede imla kuralları nelerdir? Büyük ve küçük ünlü uyumu, sert ünsüzlerin yumuşaması, ünsüz benzeşmesi kısaca konu anlatımı

İMLA KURALLARI

Advertisement

Büyük Ses Uyumu:

Türkçe’de bir kelimenin ilk hecesindeki sesli harf kalınsa, ondan sonra gelen hecelerdeki sesli harfler de kalındır; ilk hecenin sesli harfi inceye diğer hecelerdeki sesli harfler de ince okunur. Örnek: Hece, özgürlük

Büyük Ses Uyumuna Aykırı Haller:

a) Dilimize girmiş yabancı kelimelerde (Örnek: otomabil, kompozisyon)

Advertisement

b) Bileşik Kelimelerde (Örnek: Hanımeli, Bakırköy) B.S. U. muna aykırı hal görülür ayrıca:

— yor, -ki, -ki, -ken, -leyin, -daş, -ımturak ekleri kelimelerin sonuna B.S.U.’muna aykırı olarak ulanır. (Örnek: sabahleyin, akşamki, yeşilimtırak, geliyor.;

Küçük Ses Uyumu:

a) Türkçe’de bir kelimenin ilk hecesinde düz bir sesli varsa (a, e, ı, i,), sonraki hecelerde de düz sesliler bulunur. O kelimeye ulaşacak eklerin seslileri de düz olur. (Örnek: gelenler, araba-cı-lar)

b) Türkçe’de bir kelimenin ilk hecesinin seslisi yuvarlak seslilerden biri ise (o,ö,u,ü,) sonraki hecelerin seslileri ya düz-geniş (a,e) ya da dar – yuvarlak (u.ü) olur. O kelimeye ulanan ekler de bu kurala bağlıdır.

(Örnek: Gördünüz mü? Üzüm, üzümcü)

Advertisement

Küçük Ses Uyumuna Aykırı Haller:

a) Yabancı kelimelerde (alkol, memur)

b) -yor şimdiki zaman ekinin bağlanmasında

c) Bazı bileşik kelimelerde (içgüdü, Hadımköy) büyük ses uyumuna aykırı haller görülür.

Seri Ünsüzlerin Yumuşaması:

Sonlarında p, ç, t, k sert ünsüzlerinden biri bulunan bazı kelimelere bir ünlü ile başlayan bir ek ulanınca bu kelimelerden birçoğunun sonlarındaki sert ünsüzler yumuşar. Yani:

P/b (kap, kabı)

Ç/c (ağaç, ağacı)

t/d (süt, südü)

k/g’ye çevrilir. (yaprak, yaprağı)

Ünsüzler Benzeşmesi:

Advertisement

Türkçe’de bir kelimenin sonunda yumüşak ünsüzlerden biriyle başlayan bir ek getirilince c,d,g değişmez, ama, sonlarında p,ç,t,k,s,ş,f,h, sert ünsüzlerden biri bulunan kelimele-rere c,d,g ile başlayan ekler ulanırsa, bu eklerin ilk harfleri sertleşerek: c/ ç,d/t,g/k olur.

Hece Düşmesi:

Sayıları pek az olan bazı iki heceli kelimeler, ismin —i ve-e haline girdikleri, -in, in eki zaman yine iki heceli olarak kalırlar; buna, hece düşmesi denir, alın, al-nı, burun, bur-na,

Türkçe’de iki çeşit —ki vardır.

1 — İlgi zamiri olan —ki (benimki, Ahmed’inki)

2 — Bağlaç olan ki (Duydum ki sen buradan gidiyor-muşsun) bağlaç olan ki daima kelimeden ayrı olarak yazılır.

3 — Zarflara veya —de halindeki kelimelere ulanan ki (bendeki, dünkü)

Türkçe’de iki çeşit —de vardır.

1 — İsimlere ve isim soyundan olan kelimelere bağlanan -de.

(bende, evde)

2 — Bağdaç olan de.

Advertisement

(Benim kaleminden sende de var.)

Bağlaç olan de daima kelimelerden ayrı olarak yazılır. —idi, —imiş, —ise ek-fiilleri kendilerinden önce gelen kelimelerden ayrı yazıldıkları zaman sesçe hiç bir değişmeye uğramazlar: (evde idi, ağlıyor, idi, yapacak ise) yine bu fiiller kendilerinden önce gelen kelimeler ile birleşince ses değişmelerine uğrarlar, (ağladıydı, gülüyormuş, gelecekse)


Leave A Reply