Işık Hızı Nedir?

0

Işık hızı nedir? Işık hızı ne kadardır, özelliği nedir? Işık hızının özellikleri, hakkında bilgi.

isik-hiziIşık Hızı; Işık, yayılmasına elverişli bir ortam içinde çok büyük bir hızla ilerler. Bundan dolayı, ışığın hızını ölçmek için eskiden yapılan deneyler bir sonuç vermemiştir. Bu deneylerden birini Galileo yapmıştır. Birbirinden oldukça uzakta duran iki adam lâmbalarla işaret veriyorlardı. Adamlardan biri öbürünün lâmbasından gelen ışığı görür görmez kendi lâmbasını açıyordu. Bu arada birinci adam da geçen zamanı ölçmeye çalışıyordu. Böylece birçok işaretler yollandıktan sonra ışığın aldığı toplam yolu bulup, geçen zamana bölerek hızını hesaplamak istiyorlardı. Bugün ışığın ne kadar hızlı gittiği anlaşıldıktan sonra bu denemelerin boş olduğu daha iyi görülmüştür.

Advertisement

Işık hızı üzerindeki ilk başarılı ölçmeyi Danimarkalı astronom Ole Reomer (1644-1710) yapmıştır. Reomer bu ölçüsünde Jüpiter gezegeninin uydularından birinin tam bir dönmesi için geçen zamanı kullanmıştır.

Daha sonraları Fransız fizikçilerinden Jean B. L. Foucault. (1819-1868) ışık hızını yeryüzünde yaptığı deneylerle ölçtü. Foucault, bunun için dönen aynalar kullanıyordu. Aynalar üzerine düşürdüğü ışığın aynalar arasında sürekli olarak yansımadı sırasında geçen zamanı ölçerek ışık hızını hesaplıyordu.

En sonunda aynı usulü Amerikalı fizikçi Albert A. Michelson geliştirdi. Bu amaçla Michelson özel bir araç yaptı.

Böylece yapılan duyarlı ölçmeler, ince hesaplar sonunda ışığın havadaki hızının saniyede 300.000 km. olduğu bulunmuştur. Işık hızı genel olarak c harfiyle gösterilir; şu formül ortaya çıkar:

Advertisement

c = 3 X 10^10 cm/sn.

Bu, çok büyük bir hızdır. Mesela saatte 160 km. hızla giden bir trenin yüz yılda alabileceği Güneş – Dünya arasını ışık 8,3 dakikada alır. Dünyaya öyle uzak yıldızlar vardır ki onların ışıklarının bize gelmesi için aradan yüzyıllar geçer. Yeryüzüne en yakın yıldızların ışığı 3,5 yılda dünyaya ulaşırlar. Buna karşılık Anfromeda’daki büyük bulutsunun yeryüzüne uzaklığı 800.000 ışık yılından fazladır, yani ışığın oradan dünyamıza gelmesi için 800.000 yıl geçer.

Işığın hızı, içinde yol aldığı ortama göre çok az değişir. Işığın havadaki hızı ile boşluktaki hızı hemen hemen eşittir. Başka ortamlarda bu hız biraz daha küçüktür. Bundan başka, dalga boyuna göre de ışığın hızı değişir. Meselâ kırmızı ışığın hızı mavi ışığın hızından büyüktür.

Işık hızı, ünlü bilgin Einstein’in “izafiyet teorisi” nde de önemli bir yer tutar. Einstein’in teorisine göre, bir cismin kütlesi hızına bağlıdır. Küçük hızlarda kütle değişmez kabul edilirse de ışık hızına yakın hızlarda cisimlerin kütlesi hızla birlikte artar.

Advertisement


Leave A Reply