Kaşgarlı Mahmud Biyografi

0

Kaşgarlı Mahmud Kimdir? Kaşgarlı Mahmud hayatı, biyografisi, eserleri, Divanü Lugati-t Türk kısa özeti.

Kaşgarlı MahmudKaşgarlı Mahmud; dilci, araştırmacı, sözlük hazırlayıcısıdır (11. Yüzyıl).

Advertisement

Dünyada tek nüshası bulunan Divanü Lugati’t-Türk adlı önemli ansiklopedik sözlüğün yazandır. Türkçenin ilk ve en büyük öncüsü olan bir kişi üzerine yazık ki kendi verdiği bilgiden fazlasına sahip değiliz Karahanlılar soyundan olduğundan, Bağdat’ta yazmaya başladığı Türkçe-Arapça sözlüğünü (savlar, sagular, destan parçaları, koşuk örnekleriyle) zamanın Abbasi Halifesi El-Muktedi Billah’a 1074’te sundu. Çalışma yöntemin eserinin önsözünde açıklar: Türklerin yaşadığı yerleri gezerek gözlemler edinmek, çeşitli lehçelerden topladığı dil, edebiyat, halkbilim öğelerini bir araya getirmek, Arapça sözcüklere Türkçe karşılıklarını verirken bunların dil ve edebiyat metinleri içindeki kullanımlarına örnekler vermek, Türkçenin ses bilgisi (fonetik), biçim bilimi (morfoloji), sözdizimi (sentaks) üzerinde bilgiler sunmak. Kaşgarlı Mahmut, kişisel özelliklerini belirtirken bağlı olduğu Türk toplumunu da yücelterek övünür; erdemlerinin soyundan geldiğine dikkati çeker. Bugüne kadar ele geçmiş tek yazması İstanbul (Fatih) Millet Kütüphanesi, Ali Emiri kitapları arasında korunan bu seçkin eser, Türkçenin yazılı edebiyatından haberler getiren en eski kaynak olmanın değerini bugün de korur. Kaşgarlı’nın yazdığını haber verdiği öteki eseri (Cevahirü’n Nahv fi Lügati’it-Türk: Türk Dilinin Nahiv Cevherleri Kitabı) bugüne kadar ele geçmemiştir.

Divanü Lugati’t-Türk, Türkçe sözlük kitabı, Türk Dilleri Sözlüğü; Kaşgarlı Mahmut’un Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla hazırladığı eserdir. Önsözündeki açıklamalardan yazarının ulusuyla övündüğü, onu yüce değerlerde gördüğü, Türklerin özel niteliklerini okuyucularına tanıtmak istediği bellidir. 1072-1074 arasında yazıldı. O çağdaki Türkçenin değerini gösterdiği ölçüde, içindeki eski örnekler oluyla Orta Asya Türk Edebiyatı’nın yazılı tek kaynağı olması bakımından önemlidir. Kilisli Rıfat tarafından baskısı yapılarak bilim dünyasına tanıtıldı (1917). Arap sözlüklerinin kuralına göre yazılan Divanü Lugati’t-Türk’te 7.500 Türkçe sözcük bulunduğu ileri sürülür. Bu sayı, Göktürk yazıtlarından sözcük hazinesine göre en az dört beş katlık bir artışı anlatır. Eserin başındaki harita, Türk boylarının dağılış ve yerleştirme yerleri üzerine verdiği bilgi, lehçeler ayrımı konusundaki yargıları, Türkçenin geleceği üzerindeki umutlu yorumlan, savlardan, koşuklardan, eski destan parçalarından verdiği örneklerle elimizde bulunan en değerli dil ve edebiyat kaynağı ve belgesidir.


Leave A Reply