Kibrit Nedir? Kibrit Neden Yapılır?

1
Advertisement

Kibrit ne demektir? Kibrit neden ve nasıl yapılır? Kibritin tarihçesi, özellikleri, hakkında bilgi.

kibritKibrit; Ateş yakmaya yarayan bir araçtır. Tahta bir çöp, ucuna sürülmüş bir maddeyi kutusunun gene bazı maddeler sürülmüş bir yanına sürtünce ateş alır, yanar. Bu sırada, ateş yakmak gereken yerde hazırlanan çıra, kâğıt, gaz gibi kolay yanabilen cisimleri bu çöple yakarız. Tahta çöp yerine ince mum, muma batırılmış mukavva şeritler de kullanılır.

Çok eski devirlerde insanlar ateşi tahta parçalarını birbirine sürtmekle elde etmişlerdi. Daha sonraları çakmaktaşına kuvvetle çarpılan çelik parçasının çıkardığı kıvılcımla kolay yanabilen bir cisim yakarak ateş elde edildi. Bugün kullanılan çakmağın ilkel hali olan bu tip çakmak halen bazı yerlerde kullanılmaktadır.

Kibrit ilk defa 1833’te piyasaya çıkarılmıştır. Bir süre sağlığa zararlı olarak kullanılmış, hattâ bazı yerlerde kullanılması yasak edilmiştir. Bu kibritlerde kibrit başlarına beyaz fosforla kükürt konulmaktaydı. Bu şekilde her hangi bir yere sürtülünce yanabilen kibritler yapılmış oldu. Hem sağlığa zararlıydılar, hem de kolay tutuştuklarından emniyetli değildiler. Bugünkü kibritler tamamen emniyetlidir, sağlığa da zararlı değildir.

Kibrit Neden Yapılır

Advertisement

Kibrit çöplerinin başında potasyum klorat, antimon sülfür, veya kükürt vardır, bunlar tutkalla hamur haline getirilerek’sürülmüştür. Kutu kenarına da kırmızı fosfor ve cam tozları tutkalla yapıştırılır. Sürtünme sırasında çöp başındaki bileşikler kolay ateş alarak yanar, çöpü yakarlar.

Bugün kibrit, el değmeden, tamamen makinelerle yapılmaktadır. Çam ağaçları makineli tezgâhlarda doğranarak çöp haline getirilir. Her tezgâh saatte 1.000.000 tane kadar çöp yapar. Bu çöpler madeni levhalara dizilir, çeşitli çözeltilere batırıldıktan sonra, baş yapılmak üzere hazırlanan hamura batırılır, hava akımında kurutulur. Otomatik makinelerle kutulara konur.

Memleketimizde ilk kibrit fabrikası Büyükdere Bentler Yolu’nda Amerikalı bir şirket tarafından kurulmuş, 1946’da Tekel Genel Müdürlüğü’ne devredilmiştir. Halen çalışmakta olan bu fabrika modern usullerle kibrit yapmaktadır. Bundan başka, son yıllarda hususi şirketler de memleketimizde kibrit atölye ve fabrikaları kurmuşlardır.

Piyasada kutu kibritlerinden başka «cep kibritleri» denilen küçük bir defter gibi kablar içinde mukavva şeritlerden yapılmış kibritler de satılmaktadır.

Advertisement

1 Yorum

Leave A Reply