Kubilay Kağan Kimdir?

0

Kubilay Kağan kimdir? Büyük Moğol imparatorlarından nbirisi olan ve Cengiz Han’ın torunu olan Kubilay kağan hayatı ve dönemi hakkında bilgiler.

Kubilay KağanKUBİLAY KAĞAN (1214-1294)

Advertisement

Büyük Moğol imparatorudur. Cengiz’in 4. (küçük) oğlu Tulı Han’ın oğludur. 5. Büyük Moğol imparatoru (Büyük Kağan) Cengiz’in yerine geçenlerin 4. sü, İmparatorluğun Çin kolunun kurucusudur.

Kubilay, iyi bir eğitim, öğrenim gördü. Türkçe’yi, Moğolca’yı, Çince’yi, Tibetçe’yi edebiyatları ile okudu. Edebiyata, fenne, bilime, güzel sanatlara gerçek bir ilgi gösterdi. Buda dinini benimseyip atalarının Şaman dininden ayrıldıysa da, Müslümanlar’a, hattâ Hıristiyanlar’a karşı tam bir hoş görürlük gösterdi. Bazı Müslümanlar’ın genel valiliklere, hatta vezirliğe kadar yükseltti.

1259’da ağabeysi Mengü Kağan ölüp de dünya imparatorluğu tahtına oturduğu zaman 45 yaşındaydı. Tahtını, küçük kardeşi Arık-Boğa ve Cengiz’in oğlu Ogedey’in torunu Kaydu Han ile çekişmek zorunda kaldı. Her ikisini de bertaraf etti. Bundan sonra dedesinin başkenti Moğolistan’daki Karakurum’u bıraktı, milyonluk Hanbalık (Pekin) şehrine yerleşti. Moğol imparatorluğunun Altın Ordu, Çağatay, İlhanlı kolları onu, hayatının sonuna kadar «Büyük Kağan» olarak tanıdılar.

Kubilay 1276’da bütün Çin’in fethini tamamladı. Tarihte Çin imparatorluğunun sınırları hiçbir devirde Kubilay devrindeki genişliğini bulamamıştır. Biri 1274, bîri 1281′ de olmak üzere, yüzlerce gemi, on binlerce askerle iki Japonya seferi yaptı. Her ki sefer de, büyük fırtınalar yüzünden, sonuçsuz kaldı. Böylece Japonya, Cengizliler’in egemenliğinden kurtulabilen nadir Asya, Avrupa ülkelerinden biri imtiyazını alıyordu, Yalnız, Kubilay’ın üstünlüğünü tanımak zorunda kaldı. Zaten doğrudan doğruya Mançurya’ yı, Kore’yi Kuzeydoğu Asya’yı (Doğu Sibirya’yı), Moğolistan’ı, Çin’i, Tibet’i elinde tutan Kubilay, bundan sonra, Güneydoğu Asya’yı (Çin Hindi’ni), Birmanya’yı, Siyam’ı, Malezya’yı, Endonezya’yı da ele geçirdi. Bu imparatorluk, 24 milyon \displaystyle k{{m}^{2}}‘ye, 300 milyona yaklaşan bir nüfusa erişti (o çağda Fransa’da 10, İngiltere’de 2 milyon kişi yaşıyordu). Kendisine bağlı öteki 3 Moğol imparatorluğu ile birlikte, o zaman 64 milyon \displaystyle k{{m}^{2}} olan bütün ülkelerin 44 milyon \displaystyle k{{m}^{2}}‘sine hâkim duruma geldi. Marco Polo, onun bu durumunu gayet güzel belirtir. Öteki 3 Moğol imparatorluğu derhal Türk’leştiği halde, Çin’deki bu kol, Çinli’leşti, Müslüman da olmadı.

Advertisement

Kubilay İmparatorluğunun Haşmeti

Kubilay, Pekin Sarayı’nı, mutlak şekilde yeryüzünün en kalabalık, en muhteşem, en zengin sarayı haline getirdi. İmparatorluğunda çeşitli derecelerde yüzlerce okul açtı; çok güzel yollar yaptırdı; dünyanın ilk posta teşkilâtını kurdu; kâğıt parayı ilk defa ortaya çıkardı. Zenginlik, haşmet timsali olarak Harunurreşit gibi, daha sonraki yüzyıllarda dünyanın hâfızasından silinmedi.

XIII. yüzyılın ünlü gezgini Venedikli Marco Polo, Çin yolculuğundan dönüşte, Kubilay Han (Kağan) ın sarayını, saltanatını, ihtişamını uzun uzun anlatmıştır. Onun hâtıraları Doğuyu Batıya tanıtmakla büyük rol oynamıştır. Rönesans’ta Doğu hakkında başvurulan tek kaynak Marko Polo’nun hâtıraları olmuştur. Bu arada, Batı dünyası Kubilay’ı yakından tanımış, daha sonraki yüzyıllarda Kubilay üzerine birçok eserler yazılmıştır ingiliz şairi Samuel Coleridge’in «Kubla Khan» adındaki eseri ünlüdür.


Leave A Reply