Kuveyt Tarihi

0
Advertisement

Arap yarımadasında oldukça küçük ama zengin bir ülke olan bir dönemim körfez savaşının çıkış sebeplerinden olan Kuveyt tarihi ile ilgili bilgiler.

Kuveyt BayrağıTarihi Hellenistik döneme kadar inen Kuveyt, bir süre Sasani İmparatorluğu’nun bir parçası oldu. 680’de Emevi Halifeliği’ne katıldı. Osmanlı yönetiminde Basra Eyaleti’ne bağlandı. 1756’da özerk Kuveyt Emirliği kuruldu.

Bu tarihte Kuveyt’teki kabileler, Osmanlılarla anlaşma yapacak bir şeyh seçtiler. O tarihten bu yana da ülkeyi, ilk Kuveyt emiri el Sabah’ın soyundan gelen emirler yönetti. 1899’da Büyük Britanya ile Osmanlı Devleti arasında yapılan bir anlaşma gereğince Kuveyt, Büyük Britanya’ya bağlandı. 1938’de bölgede petrol bulduysa da, İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması nedeniyle 1946’ya kadar üretime geçilemedi. 1961’de Kuveyt tam bağımsız bir ülke oldu. Bu tarihi izleyen yıllarda Irak’ın Kuveyt üzerinde hak öne sürmesi, ülkeye İngiliz birliklerinin, daha sonra da onların yerine Arap birliklerinin getirilmesiyle sonuçlandı. 1962’de yeni anayasanın yürürlüğe girmesinin ardından BM’ye üye olan ülkede, ilk seçimler 1963’te yapıldı.

1967’deki Arap-İsrail Savaşı’nda Kuveyt, Arap devletlerinin yanında yer aldı. Büyük Britanya ile yaptığı askeri anlaşmayı da 1971’de tek yanlı olarak iptal etti. 1973’te Kuveyt toprakları üzerinde yeniden hak öne süren Irak, 1967’de Arap ülkelerine karşı olumlu tutumundan ötürü, bu istediğinden vazgeçti. Hükümet, 1974’te Kuveyt Petrol Şirketi’nin % 60’ını, 1979’da ise geri kalan % 40’ını satın aldı. 1981 Şubat’ında seçime gidildi. Şeyh Sabah’ı destekleyen Bedevi milletvekilleri büyük bir çoğunluk elde ettiler. 1985 Seçimleri tutucuların başarısızlığıyla sonuçlanınca Emir, Temmuz 1986’da, Meclis’i feshetti, basına sansür kondu. İran-Irak Savaşı’nın tırmanmasından, Irak’ı destekleyen Kuveyt büyük zarar görür. Kuveyt tankerleri, Körfez’de İran saldırılarıyla karşılaştı. Ülke içinde de, bir dizi şiddet eylemleri yaşandı: Kuveyt yöneticilerine suikast girişimleri; İranlı göçmen işçilerin olaylara karışmaları; İran’ın füze saldırısı (Eylül 1987); bir Kuveyt uçağının Lübnanlı Şii milisler tarafından kaçırılması, (Eylül 1988); İran, Sabah yönetimini sarsmayı, ülke içi muhalefete destek vermekle sürdürdü.

1988’de geniş çaplı tutuklamalara gidildi. İran-Irak Savaşı’nın sona ermesi (Ağustos 1988), Kuveyt’i rahatlatmadı. Bunun nedeni, Irak’ın Kuveyt toprakları üzerindeki egemenlik savlarını yeniden gündeme getirmesiydi. Muhalefetin 30 bin imzalı, Meclis’in açılmasına ilişkin dilekçesi (Mart 1989), yıkıcılık suçlamasıyla karşılaştı. İmzaya öncülük eden 40 kadar kişi, mahkemeye verildi. Savaş ertesinde büyük ölçüde prestij kaybına uğrayan Irak Devlet Başkanı Hüseyin Saddam, konumunu güçlendirmek için Kuveyt’i işgal etti (2 Ağustos 1990). Sabah ailesi, Suudi Arabistan’a sığındı. Kuveyt’in Irak topraklarının bir parçası olduğunu öne süren Saddam, kesinlikle attıkları adımdan geri dönmeyeceklerini açıkladı. BM Genel Kurulu Irak’a ekonomik ambargo uygulanmasını kararlaştırdı (Eylül 1990).

Advertisement

Türkiye bu karara katılan ilk ülkelerden biri oldu. ABD, Irak’ın çekilmesi için gerekirse askeri harekata girişmekten kaçınmayacağını duyurdu. Kasım sonunda, Körfez’deki ABD askeri varlığı 430.000’e ulaştı. Diplomatik çabalar sonuç vermeyince, BM Güvenlik Konseyi; 15 Ocak 1991’e kadar, Irak’ın Kuveyt’ten çekilmemesi durumunda, askeri müdahale kararını onayladı (1 Aralık 1990). Körfez Savaşı’nda (Ocak -Mart 1991) ağır bir yenilgiye uğrayan Irak, ülkeden çekilirken petrol kuyularının çoğunu yaktığı gibi birçok yeri de yakıp yıktı. Savaş sonrasında hızlı bir çalışmayla yakılıp yıkılanlar onarılıp yeniden ayağa kaldırıldı.


Leave A Reply