Lokomotif Nedir? Ne İşe Yarar ve Lokomotif Nasıl İcat Edildi?

0
Advertisement

Lokomotif nedir? Lokomotifi kim, ne zaman, nasıl icat etti? Lokomotif ne işe yarar, özellikleri, çeşitleri ve gelişimi nasıl olmuştur?

Buharlı Lokomotif

Buharlı Lokomotif

Lokomotif; demiryollarında katarları (vagon dizisi) çekmeye yarayan tekerlekli makinedir. Buhar makinesiyle ya da dizel ve elektrik motoruyla çalışır. Buharlı lokomotifler hemen hemen yüzyıldan bu yana demiryollarının en önemli çekicisidir. Batılı ve endüstri-leşmiş ülkelerde yerini elektrikli lokomotiflere bırakmış olmakla birlikte daha pek çok ülkede, özellikle yük trenlerinde çekici olarak kullanılır. Çekme işinde buhar gücünden yararlanmayı ilk düşünen İngiliz D. Robinson’dur (1759).

Lokomotifi pürüzsüz tekerleklerle pürüzsüz ray üstünde gidecek biçimde ve güçte oluşturan ve hem kazan bölümünde, hem de çekiş mekanizmasında gelişme sağlayan kişi, bir makine uzmanı olan İngiliz mucidi George Stephenson‘dur. Stephenson 1826-1830 arasında Liverpool ile Manchester arasında ilk demiryolunu döşeyip tren işletmeyi başardı ve lokomotifin mucidi olmaya hak kazandı. Buharlı lokomotiflerin verimi düşük ve bakımı oldukça zordur.

Elektrikli Lokomotifler

Elektrikli lokomotifler 10. yüzyılın başında ortaya çıktı. Çeşitli tipte ve güçlü elektrikli lokomotifler yapıldı. Günümüzde kullanılan çağdaş elektrikli lokomotiflerin gücü 8.000 kWh’a kadar yükselebilmektedir. Bu lokomotiflerin bakım zorluğu daha az olup demiryollarına uyarlanmaları da daha kolaydır. Elektrikli lokomotiflerin başlıca iki türü vardır. Birincisi çekiş için gerekli elektrik, lokomotifte bulunan ve dizel motorlarıyla çalıştırılan bir jeneratörden sağlanır. Yani lokomotif kendi elektriğini kendi üretir ve çekişte kullanır. İkinci tür elektrikli lokomotifte gerekli elektrik enerjisi, yolun üstünde gerilim bulunan tellerden, yani dışarıdan sağlanır. Bu tip lokomotifler daha pahalı olmakla birlikte çalıştırılmaları ötekilerine göre hem kolay, hem de ucuzdur. Çünkü bunlarda yalnız elektrik motoru vardır.

Lokomotif - Tren Masaüstü Arka Plan Resimleri

Advertisement

Elektrik enerjisi doğrudan doğruya ve kolaylıkla mekanik enerjiye dönüşebilir. Dizel lokomotiflerde enerji, lokomotifin içinde yerleştirilmiş bulunan bir ya da iki dizel motorundan elde edilir. Düşük güçlü lokomotiflerde motor gücü dingillere tamamen mekanik düzeneklerle aktarılabilir. Çağdaş dizel lokomotiflerde aktarma işlevi, hidrolik ya da elektrik güce çevrilerek yapılır. Hidrolik aktarma, dizel motorun hareketi, bazı ara mekanizmalar kullanılarak doğrudan doğruya tekerleklere geçilir. Elektrikli aktarmada ise, yukarıda elektrikli lokomotif türlerinde açıklandığı gibi önce dizel motorla bir jeneratör çalıştırılır, jeneratörden elde edilen elektrikle de lokomotif hareket geçirilir.


Bir Yorum Yazmak İster misiniz?