Matematikçi Salih Zeki Kimdir?

0

Türk matematikçilerinden olan Salih Zeki hayatı, çalışmaları ve eserleri ile ilgili olarak genel bilgilerin yer aldığı yazımız.

Salih ZekiSALİH ZEKİ (1864 – 1921 )

Advertisement

Büyük bir matematik bilginimizdir. İstanbul’da doğdu. Anasız-babasız kaldığı için 10 yaşında Darüşşafaka’ya verildi. 1882’de Darüşşafaka’yı birincilikle bitirdi, önce Posta ve Telgraf Fen Şubesine girdi. 1884’te Paris’e gönderildi. Orada elektrik mühendisliği öğrenimini tamamlayarak 1887’de İstanbul’a döndü. Posta ve Telgraf idaresinde elektrik mühendisliği yaptı.

1895’te Rasathane müdürü olan Salih Zekî, 1908 İnkılâbı’ndan sonra Maarif Meclisi üyeliği, 1910’da Tevfik Fikret’in yerine, Galatasaray Lisesi Müdürü, 1912’de Maarif Müsteşarı, 1913’te de Darülfünun (Üniversite) Umum Müdürü oldu. Sonraları Darülfünun’da yalnız profesörlük yaptı. Ölümüne yakın akıl hastalığına uğrayarak, tedavi altında bulunurken öldü.

Salih Zeki, bilim alanında olduğu kadar, öğretim alanında da yurduna çok faydalı olmuştur. Darüşşafaka’da, Mülkiye’de, Mühendis okullarında matematik ve fizik okutmuş, sonraları bütün çalışmalarını üniversitede toplamıştır.

İlk eseri, o tarihlerde liselerde ders kitabı olarak yıllarca okutulan «Hikmeti Tabiîye» (fizik), «Hendese» (geometri) kitaplarıdır. Üniversitedeki derslerine ait kitapları yıllarca okutulmuştur.

Advertisement

Salih Zeki’nin en önemli iki eseri, «Kamusu Riyaziyat» ile «Asarı Bakiye»dir. Uzun çalışmaların sonucu olan bu iki eseri tamamlandığı halde bütün ciltleri basılmış değildir. Ayrıca Henri Poincare’den çevirdiği dört kitap da basılmıştır. Salih Zeki Bey uyanık fikirli bir bilim adamıydı. Çağının bütün bilim konuları üzerinde, dergileri, gazetelerde yazıları, cebirle ilgili kalem tartışmaları vardır. Fikirleri açık, yazısı kuvvetli, dili temizdir.

Üç defa evlenen Salih Zeki Bey’in ikinci eşi romancı Halide Edip (Adıvar)dır. Ölümünden kısa bir süre önce Halide Edip’ten ayrılarak üçüncü defa evlenmişti.


Leave A Reply