Metabolizma Nedir?

0

Metabolizma nedir? Sürekli olarak doktorların kullanığı metabolizma kelimesi ve kavramı ne demektir?

metabolizma

Advertisement

Besinlerin vücutta çeşitli değişikliklere uğramasına «metabolizma» denir. Yiyip içtiklerimizin, vücudumuzda türlü şekillere ayrılıp çözülmesi, bunlardan faydalanmamız, sonunda kalan artıkların dışarıya atılması hep birer metabolizma işidir. İnsanlarda olduğu gibi hayvanlarda, bitkilerde de metabolizma hayatın temel taşıdır; organlarımızı bir makinaya benzetirsek metabolizma bu makinenin işlediği maddelerin yoğrulup hal-hamur edilmesidir diyebiliriz.

Metabolizma faaliyetleri sindirim ve hareket sırasında artar; dinlenirken azalır. Ayrıca, «kalkansı bez» (tiroit) denilen iç salgı bezinin aşırı çalışması metabolizmayı hızlandırır, eksik çalışması da yavaşlatır «Asal (esas)ın metabolizma»daki bu gibi aksaklıklar bazı hastalıkların tanınmasına yarıyan bir belirti olabilir. Bu metabolizma aksaklıkları vücut sıcaklığının ölçülmesiyle anlaşılır.

Metabolizma Faaliyetleri

Besinlerin çeşidine göre, metabolizma faaliyetleri de çeşitlidir. Başlıcalarını gözden ge-çierlim:

Advertisement

Karbohidrat Metabolizması. — Nişastalı, şekerli maddeler, daha ağızdan başlıyarak, sindirim mayalarının etkisiyle değişmeye uğrarlar. Sonunda «glikoz» denilen basit şekere dönüşerek, ince barsaktan ufacık kan damarlarına, oradan da karaciğere giderler Karaciğer, şekerin fazlasını, özel bir. nişastaya çevirerek, saklar, vücudun ihtiyacı oldukça azar azar kana vererek beslenmeyi sağlar Ayrıca, kaslar da bir kısım şekeri depo ederler.

Vücut kendisine gereken gücün bir kısmını karbohidratların yanmasından elde eder. Bu yanma sonunda karbon dioksit gibi, su gibi birtakım artıklar ortaya çıkar ki bunlar da dışarı atılır.

Karbohidrat metabolizmasını «pankreas» denilen iç salgı bezinin hormonu «insülin» düzenler. Bu hormon olmazsa şeker metabolizması bozulur, çünkü karaciğerin, kasların fazla şekeri depo edebilmelerini insülin sağ- , lar. Bu düzenin bozulmasından «şeker hastalığı» ortaya çıkar (Bk, Şeker Hastalığı).

Protein Metabolizması. — Proteinli besinler mide, pankreas, barsak mayalarîyle «ami-noasît»e çevrilir, fazlası türlü değişikliklerle «glikoz» (üzüm şekeri) olur, vücut, bundan ayrıca faydalanır Proteinli besinlerin metabolizması sonunda, üre, asit ürik, amonyak gibi işe yaramaz maddeler de gene vücuttan dışarı atılır.

Yağ Metabolizması. — Yağlı besinler pankreas bezi mayalarının etkisiyle gliserin, sabun haline girer, bunlar barsaklardan lenfa damarlarına geçerek vücuda yayılır, dokularda güc, sıcaklık doğururlar.

Yağlar, vücutta şekerle birlikte yanınca karbon dioksit ve su ortaya çıkar, bunlar dışarı atılır. Yeteri kadar şeker yoksa yağlar iyi yanamaz, asit ve aseton ortaya çıkar. Yağların yanmasında karaciğerin de payı vardır.

Advertisement

Şişmanlık Neden Olur

Metabolizma faaliyeti sırasında, derhal yakıt olarak kullanılmıyan fazla yağlan vücut toplayıp çeşitli yerlerinde depo eder. Bu toplanışın aşırı derecesi «şişmanlık» halinde ortaya çıkar.

Şişmanlık yalnız yağlı maddeler yemekten ileri gelmez. Çünkü vücut, bazı durumlarda, şekeri de yağa çevirir.

Öte yandan, vücutta proteinler şekere, şeker de yağa dönebileceğine göre, karbohidrat, protein ve yağ gibi temel besinler metabolizmada gayet sıkı bir ilgiyle birbirine bağlanmış bulunmaktadır


Leave A Reply