Okul Öncesi Dönemde Matematik Eğitimi ve Etkinlik Örnekleri

0
Advertisement

Okul öncesi dönemdeki çocuklara matematik nasıl ve ne kadar öğretilmelidir? Okul öncesi dönemde matematik eğitimi uygulanabilecek etkinlikler

Çocuklar günlük oyunları sırasında matematikle ilgili pek çok kavram ve terminolojiyi öğrenirler. Okul öncesi dönemdeki bir grup oyun oynayan çocuk gözlendiğinde: “Onun daha çok var. Bunlar benim sayılarım. Eda’nın yarısından daha çok var. Ben senden büyüğüm, çünkü ben 5 yaşındayım. Bana yuvarlak olanı ver. Her çocuğa bir tane kağıt verdim.” gibi ifadeleri duymak mümkündür.

Okul Öncesi Dönemde Matematik

Çocuklar terimleri doğru olarak kullanmasalar, matematikle ilgili kavramları anlamasalar da öğretmenlerin onları matematikle ilgili düşünceleri anlayabilme ya da alışkanlık geliştirebilme yönünde güdülemeleri gerekmektedir. Bu durum matematikle başarısız deneyimleri olan ya da matematiği sevmeyen eğitimciler için zor olabilir. Price (1989) matematikle ilgili geçmiş yaşantısı yetersiz olan öğretmenlerin tepkilerini tartışmıştır. Price göre, bu öğretmenler matematiğe daha az önem verdiklerinden çocukların matematik etkinliklerine katılımlarını en iyi şekilde güdüleyememektedirler. Yine, matematikte yetersizlik hisseden öğretmenler bazen matematiği güçleştirebilmekte ve eğlenceli, ilginç hale getirmekten çok onu daha da zorlaştırabilmektedirler. Çocuklar, öğretmenleri matematikten hoşlandığı ve matematikle ilgili etkinliklere olumlu yönde yaklaştıkları zaman daha iyi öğrenmektedirler.

Öğretmenler çocukların gelişimsel düzeylerini iyi gözledikleri zaman, onların matematikle ilgili hangi kavramlarda olgunlaşmaları gerektiğini ve bunları öğretebilmek için etkinlikleri nasıl eğlenceli hale getirebileceklerini bilebilirler.

Advertisement

Okul öncesi dönemindeki çocuklar için matematikle ilgili etkinlikleri içeren programlar planlanırken aşağıda belirtilen bazı özellikler dikkate alınmalıdır:

1. Çocukların Gelişim Düzeyi

Çocuklar nasıl öğreneceklerdir? Bildikleri mevcut kavramlar nelerdir? Çocuklar hangi kavramları ve etkinlikleri öğrenmeye hazırlar?

2. Beceri Eğitimi

Çocukların matematik etkinliklerinde başarılı olabilmeleri için hangi becerileri kazanmış olmaları gereklidir? Çocukların kazanmış oldukları mevcut beceriler nelerdir? Hangi becerilere ihtiyaçları vardır?

3. Çocukların gelişim düzeyine uygun beceriler

Çocuklar için hangi tür matematik etkinlikleri eğlenceli ve ilginç olacaktır? Neler yapabilirler? Hangi etkinliklerle uğraşabilirler?

Advertisement

Okul öncesi dönemde çocuklar matematikle ilgili kavramları günlük etkinliklerin pek çoğunda öğrenmektedirler. Örneğin bire-bir ilişkisinin kanıtı “bir elma Ayşe’ye, bir elma bana” ya da yemek masasını hazırlamada “bir tabak babaya, bir tabak anneye, bir tabak bana” ifadelerinde ortaya çıkmaktadır. Boya kalemleri, sulu boya fırçalarını kullanırken uzun-kısa kavramları, bloklarla oynarken şekiller, büyük-küçük kavramları hakkında konuşurlar.

Matematik kavramları okul öncesi eğitim programlarının her alanında yer alabilir. Sayılar, şekiller, büyüklük-boyutla ilgili kavramlar, sıralama, bağıntı ve ilişkilerle ilgili kavramlar bir çocuğun günlük okul yaşantısının öylesine büyük parçalarıdır ki, matematikle ilgili eğitim yaşantıları doğal olarak kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.

Okul öncesi eğitim kurumu öğretmeni serbest oyun saatini matematik eğitiminin kaynağı olarak değerlendirebilir. Serbest oyun saati öğretmen, çocukların matematikle ilgili ne yaptıklarını ve matematikle ilgili kavramları nasıl adlandırdıklarını gözleyebilmesi açısından oldukça iyi fırsatlar sağlamaktadır.

Çocuklar, genellikle matematikle ilgili kavramları adlandırmadan önce onları formüle ederler. Çok fazla şeyi anlayabilir ve tartışabilirler. Bu nedenle gözlemek ve çocukların sahip oldukları kavramları saptamak ya da öğrenme süreçlerini belirlemek için dinlemek çok önemlidir. Gözlemlerden elde edilen bilgiler öğretmene çocukların matematikle ilgili gelişimlerini destekleyici etkinlikleri planlamada büyük ölçüde yardımcı olacaktır.

Advertisement

Çocukların matematik gelişimini geliştirici ve destekleyici uygun matematik etkinliklerinin planlaması gerekmektedir. Mueller (1985) ve Kohl-Uhde (1986) göre böyle bir planlamada öncelikle somut (gerçek), daha sonra resimli ve son olarak sembolik materyalleri içeren etkinlikleri önermektedirler.

Örneğin; boyut kavramı verilirken (büyük/küçük) tanıtılırken, gerçek büyük ve küçük boyda nesnelerle başlanılmalı, daha sonra büyük ve küçük nesnelerin resimleri tanıtılmalı ve son olarak büyük ve küçük şekilleri içeren sembollere geçilmelidir, Bu şekilde tüm matematik becerilerinin gelişiminde ilerleme kaydedilmesi için, somut materyaller kullanılmalıdır. Öncelikle kullanılan somut materyaller çocukların daha sonraki dönemlerde soyut anlatımlara geçişini kolaylaştıracaktır.

Okul öncesi dönemde çocuklar günlük oyun etkinlikleri sırasında değişik matematik becerilerini kullanırlar. Bire-bir ilişkiler, eşleştirme, gruplama, şekilleri tanıma, sayma, ölçme yapma ve sayıları anlamlı olarak kullanma gözlenir. Çocukların bu becerileri anlama ve kullanmalarına yönelik birçok etkinlik düzenlenebilir. Değişik yaşlardaki çocuklar için matematik becerilerini içeren değişik etkinlikler seçilebilir.

Okul Öncesi Dönemde Matematik

Advertisement

Etkinlik örnekleri

1- Amaç: Geometrik şekilleri tanımak ve eşleştirmek.

Materyal: Kartondan kesilmiş geometrik şekiller.

  • Her bir şekle iliştirmek için ataşlar
  • Küçük bir (mümkünse birden fazla) sopa
  • Sopaya iliştirilmiş mıknatıs.

Uygulama: Şekilleri yere halının üzerine yayın. Bir şekli elinize alın ve çocuğa göstererek bu şeklin eşini yakalamasını (avlamasını) isteyin. Çocuğun, ucu mıknatıslı sopa ile yerdeki şekiller arasından gösterdiğiniz şeklin eşini yakalamasını sağlayın, bulduğunda şeklin adını sorun. Diğer bir şekli göstererek, başka bir çocuktan bu şeklin eşini avlamasını isteyin.

2. Amaç: Geometrik şekiller oluşturmak.

Materyal:

  • Kare şeklinde (50×50) tahta pano
  • 20 adet çivi (küçük boy)
  • 1 kutu paket lastiği

Uygulama: Çivileri 5×5 düzeninde tahta pano üzerine çakın (Çiviler ta-mamıyle gömülmesin). Lastikleri çivilere geçirerek kare şeklini oluşturun. Çocuklara bu şeklin adını sorun ve sizinkine benzer şekil oluşturmalarını isteyin.

Advertisement
  • Aynı uygulamayı üçgen ve dikdörtgen için tekrarlayın.
  • Çocukların şekillerle deneyimler yapmalarına izin verin.

3. Amaç: Hamurla oynayarak nicelikle ilgili konumun öğrenilmesi

Materyal: Eşit boyut ve nicelikte 2 parça hamur

Uygulama: Çocuğa bir parça hamur verin ve “Seninki benimki kadar mı?” diye sorun. Hamuru sopa şeklinde yuvarlayın ve “şimdi seninki benimki kadar mı?” diye sorun. Hamurunuzu tekrar ilk haline getirin ve aynı soruyu sorun. Çocuğa şekillendirmesi ve hamurunu nicelikle ilgili konuma yönelik deneyimler yapabilmesi için yeniden şekillendirme fırsatı verin.

4. Amaç: Zar ile sıra sayılarını kullanabilmeye yönelik pratik yapmak.

Materyal:

  • Zar
  • Çakıl taşları, bozuk paralar ya da benzeri küçük nesneler.

Uygulama: Çocuklardan sıra ile zarı atmalarını isteyin, zarın üzerindeki sayıyı söylemesini ve küçük nesnelerin bulunduğu kaptan aynı sayıda çakıl taşı ya da diğer nesnelerden olmasını isteyin.

Advertisement

5. Amaç: Sıra sayılarını kullanmaya yönelik pratik yapma.

Materyal: 1., 2., 3. ve 4. diye adlandıracağınız 4 kağıt bardak, düğme.

Uygulama: Masanın üzerine 4 bardağı koyun. Çocuklardan gözlerini kapatmalarını isteyin ve bu arada düğmeyi bardaklardan bir tanesinin altına koyun. Çocuklardan gözlerini açmalarını ve düğmenin hangi bardağın altında olduğunu tahmin etmelerini isteyin. (Çocuk düğme 1.ci, 2.ci, 3.cü, 4.cü bardağın altında demelidir). Çocuklar sıra sayılarını öğrendikçe daha fazla bardak ekleyin ve gerekli adlandırmayı yapın (5.ci, 6.cı gibi).

6. Amaç: Eşlenebilir ve eşlenemez özelliklerle sıra sayılarını kullanabilmeye yönelik pratik yapma.

Materyal: İçinde her biri birer çift olan nesneler ve bir kutu, (2 bardak, 2 düğme, 2 makara, bilye, küçük oyuncaklar vb.

Uygulama: 7 adet farklı nesneyi bir sıra düzeninde dizin. Çocuklardan modele bakarak, sıradaki nesnelerin eşlerini kutunun içinden seçmesini ve kendi önünde ya da sizin yaptığınız model sıranın altında bir sıra yapmasını isteyin. Çocuktan adlandırma yapmasını isteyin. (Örneğin; birincisi bilye, İkincisi düğme, üçüncüsü mandal gibi).

Advertisement

7. Amaç: Sayıları karşılaştırmak

Materyal: Üzerinde kartondan kesilmiş farklı şekiller bulunan pazen pano .

Uygulama: Çocukları panonun önüne oturtarak, onlara

  • Kalplerin sayısı kadar üçgen var mı?
  • Hangisi daha çok, hangisi daha az? gibi sorular sorun.


Bir Yorum Yazmak İster misiniz?