Osmanlı Devletinde Hukuk

0

Osmanlı devletinde kuruluşundan yıkımına kadarki dönemdeki hukuk uygulamaları ile ilgili bilgi.

Osmanlı Devleti’nin ilk dönemlerinde sorunlar töre ve geleneklere göre çözümleniyordu. Fethedilen yerlerdeki halkın Osmanlı yönetimine uyum sağlamasını kolaylaştırmak amacıyla o bölgede daha önce yürürlükte olan kanunları bir süre daha devam ettiriliyordu.

Advertisement

Osmanlı Devleti’nde hukuk; şer’i ve örfi hukuk olmak üzere iki temele dayanıyordu.

Osmanlı Devleti’nde ilk kanunname; Kanunname-i Ali Osman adıyla Fatih Sultan Mehmet tarafından düzenlenmiştir.

Osmanlı Devleti’nde davalar, Şer’i Mahkemelerde Kadı denilen yetkililer tarafından çözümleniyordu. Mahkemenin verdiği kararı kabul etmeyenler en üst mahkeme olan Divan-ı Hümayun’a şikayet edebilirlerdi.

Osmanlı Devleti’nde Kadılar, bulundukları bölgedeki yöneticilerin uygulamalarının yasalara uygun olup olmadığını inceleme hakkına sahipti. Bu durum idarenin yargı denetiminde olduğunun göstergesidir.

Advertisement

Kadıların bazı görevleri şunlardı:

✓ Merkezden gönderilen emirleri halka iletirlerdi.

✓ Her türlü sözleşmeyi, nikah akdini, şirket kurulması ve vakıf tesisi gibi işlemleri onaylarlardı.

✓ Halkın şikayetlerini Divan’a iletirlerdi.

✓ Olağanüstü durumlarda alınan vergilerin (avarız) toplanmasında denetim görevi yaparlardı.

Hukuk Alanındaki Değişmeler

Advertisement

Osmanlı Devleti’nde hukuk alanında Avrupa’dan etkilenme sonucunda ilk değişiklikler XIX. yüzyılda olmuştur.

✓ Avrupa hukuk kuralları örnek alınmıştır.

✓ Tanzimat Dönemi’nde, 1870’te ‘Adliye Nezareti’ kuruldu. Ayrıca üst düzey mahkeme niteliğinde, Ticaret ve Temyiz Mahkemeleri oluşturuldu.

✓ 1840’ta Ceza Kanunu, 1850’de Ticaret Kanunu, 1868’de Deniz Ticaret Kanunu çıkarıldı.

✓ 1868’te çıkartılan yasaları duyurmak amacıyla Düstur adlı dergi çıkarıldı.

✓ 1866’da Ahmet Cevdet Paşa’nın başkanlığındaki bir heyet Mecelle adı verilen islam hukukuna dayalı medeni kanun kitabını hazırlamaya başladı, bu kitap, 1878’de tamamlanarak yürülüğe girdi.

✓ Osmanlı Devleti’nde hukuk birliği yoktu. Davaların görüşüldüğü Nizamiye mahkemeleri, Konsolosluk mahkemeleri, Şer’i mahkemeler, Azınlıklara ait Cemaat Mahkemeleri ve Ticaret mahkemeleri farklı uygulamalara neden oluyordu. Bu durum, özellikle batı tarzı hukuka geçilmesini gerekli hale getirmişti.


Leave A Reply