Otomobil Yarışları Tarihi

0
Advertisement

Otomobil yarışı nedir, ilk otomobil yarışları ne zaman ve nerede yapılmıştır? Otomobil yarışlarının tarihçesi ve özellikleri hakkında bilgi.

Otomobil Yarışları Tarihi

Otomobil yarışı, karayolu, parkur ya da kapalı pistte yapılan profesyonel ve amatör otomobil yarışıdır. Grand Prix yarışları, pist yarışı, standart otomobil yarışı, spor otomobil yarışı, drag yarışı, mini araba yarışı ve karting’in yanı sıra, tırmanma yarışı, otomobil rallisi ve gymkhana gibi türleri vardır. Otomobilleri çeşitli sınıflara ve alt sınıflara ayırma ve yarışları yönetme işini, başta Uluslararası Otomobil Federasyonu (FIA) olmak üzere çeşitli yerel, ulusal ve uluslararası kuruluşlar yürütür.

Tarihçe. Otomobil yarışları, 1880’lerde benzinle çalışan içten yanmalı motorların geliştirilmesinden kısa bir süre sonra başladı. Düzenlenen ilk otomobil yarışı 1894’te Fransa’da, Paris-Rouen arasındaki 80 km’lik mesafede yapılan güvenilirlik denemesiydi ve yarışı saatte 16,4 km hızla giden bir otomobil kazandı. Gerçek anlamda ilk otomobil yarışı 1895’te Fransa’da, Paris-Bordeaux arasında, gidiş-geliş toplam 1.178 km’lik bir mesafede yapıldı. Yarışı kazanan otomobil saatte ortalama 24,15 km hıza ulaşmıştı. ABD’deki ilk otomobil yarışı 1895 Şükran Günü’nde, Illinois’da Chicago-Evanston arasında, gidiş geliş 87 km’lik bir mesafede yapıldı. İki yarışın da finansmanı reklam amacıyla gazetelerce sağlandı. Fransız kentleri ve Fransa’yla öteki ülkeler arasındaki yaygın otomobil yarışları, kazaların çokluğu nedeniyle Paris-Madrid Yarışı’nın ; Bordeaux’da durdurulduğu 1903’e değin sürdü. Bu arada 1898’de, bir turu 145 km olan Perigueaux Yarışı’yla ilk kapalı pist yarışı yapıldı. 1895’te kurulan Fransa Otomobil Kulübü’nün yönettiği bu yarışlar zamanla İngiltere, Galler ve İskoçya dışında bütün Avrupa’ya yayıldı. 1900’e gelindiğinde yarışçıların hızı saatte 80,46 km’yi aşmıştı. Yarış otomobilleri için pek uygun olmadığı ve izleyiciler, yarışçılar ve hayvanlar için tehlike oluşturduğundan karayollarında yapılan yarışların sayısı giderek azaldı. Bu tür yarışlardan yalnızca Mille Miglia 1957’ye değin sürdürüldü.

Modern anlamda uluslararası yarışlar, New York Herald’ın sahibi James Gordon Bennett’in önerisiyle, her ülkedeki otomobil kulübünün kendi ülkesinde imal edilmiş üç otomobille katıldığı ve her yıl yinelenen ödüllü yarışmalarla başladı. İlk Bennett Trophy yarışlarını 1901, 1902 ve 1903’te Fransa Otomobil Kulübü düzenledi. Daha sonraki yarışlar İrlanda (1903), Almanya (1904) ve Fransa’da (1905) yapıldı. Uç otomobil sınırlamasına karşı çıkan Fransız otomobil yapımcıları 1906’da Bennett Kupası yarışlarını boykot ederek aynı yıl Le Mans’ta ilk Fransa Grand Prix Yarışı’nı düzenlediler. Bu yarışta otomobilleri yapımcıların ekipleri kullanıyordu. Aynı yıl Sicilya’da başlayan ve II. Dünya Savaşı dışında sürdürülen Targa Florio yarışlarının mesafesi 72-1.049 km arasında değişir. New Yorklu sporcu William K. Vanderbilt’in 1904-09 arasında (1907’de yapılmadı) Long Island’da düzenlediği 450-482 km mesafeli ve ödüllü yarışlar daha sonra değişik kentlerde 1916’ya değin yapıldı. 1936 ve 1937’de de New York’ta, Long Island’daki Roosevelt Parkuru’nda Vanderbilt Kupası yarışları düzenlendi.

Advertisement

Avrupa ve ABD’deki ilk yarışlarda kullanılan otomobiller, genellikle ertesi yıl piyasaya çıkacak yeni modellerin ilk örnekleriydi. Yüksek performanslı bu otomobillere bazen özel koltuk, lastik ve benzin depolarının takıldığı yarışların özel bir uzmanlık alanına dönüştüğü I. Dünya Savaşı’ndan sonra piyasa için üretilen otomobiller yetersiz kalmaya başladı. Özel yarış otomobilleri ilk kez 1939’da kullanıldı.

Pist yarışı. İlk otomobil yarış pisti 1906’da İngiltere’de Surrey’deki Weybridge yakınlarında bulunan Brooklands’de inşa edildi. Uzunluğu 4,45 km, genişliği 30 m olan pistin, dış kenarı iç kenarından 8,5 m yüksekte iki virajı vardı. Brooklands’de pistin kapatıldığı 1939’a değin hız, bayrak, dayanıklılık ve handikap yarışlarının yanı sıra 1.600 km’lik uzun mesafe (1932) ve 24 saat yarışları (1929-31) yapıldı. İngiltere’de ilk karayolu otomobil yarışı 1932’de Lancas-hire’daki Donington Park’ta düzenlendi; bu yol II. Dünya Savaşı’nda yıkıldı. Avrupa’da inşa edilen oval ve yüksek virajlı özel pistlerin en önemlileri Milano dışındaki Monza (1922) ve Paris dışındaki Montlheray’di (1924). Otoyollara bitişik olan her iki pistin de yalnızca yarısı Grand Prix yarışları için kullanılıyordu. Montlheray’de birçok uzun mesafe hız rekoru kırıldı.

ABD’de Indianapolis yakınlarında bulunan 4 km’lik Indianapolis Pisti genellikle dünyanın en ünlü pisti olarak kabul edilir. 1909’da toprak bir yol olarak açılan bu pist 1911’de Indianapolis 500 yarışları için tuğlayla döşendi. ABD’de ilk kez I. Dünya Savaşı’ndan önce kullanılan oval, yüksek virajlı geniş pistler 1920’lerde daha da yaygınlaştı. Ama sonraki yıllarda yeniden yarım mil ya da bir millik toprak yollara dönüldü.

Amerika ve Avrupa yarışları, uluslararası yarışlar. 1950’lerde dünya çapında düzenlenen ilk Grand Prix’ye değin, Avrupa ve Kuzey Amerika’daki otomobil yarışları önemli farklılıklar gösteriyordu. ABD’deki yarışlar daha çok pistlerde yapılıyor ve yarım millik toprak pistlerin yanı sıra Indianapolis 500 yarışındaki gibi 2,5 millik özel pistler de kullanılıyordu. Standart otomobil yarışı 1930’larda, Florida’da Daytona Beach’teki kumsalda başladı ve daha sonra pistlerde sürdürüldü. Ulusal Standart Otomobil Yarışları Birliği (NASCAR) 1947’de kuruldu. Çeyrek millik bir pistte yapılan drag yarışı gibi özel olarak düzenlenmiş otomobillerin katıldığı yarışlar, 1930’larda California’nın güneyindeki çölde yapılan yarışlarla ortaya çıktı. Önceleri standart yarış otomobillerinin biraz değiştirilmiş bir türü olan bu tür otomobiller daha sonra öteki yarış otomobilleri gibi özel olarak imal edilmeye başladı. II. Dünya Savaşı’ndan sonra hızla yayılan ve hot rod denen bu yarışları yönetmek üzere 1951’de Ulusal Hot Rod Birliği (NHRA) kuruldu. Zamanla Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada, İngiltere, Almanya, İtalya, Japonya ve İsveç’te yaygınlaşan bu yarış türü 1965’te FIA tarafından resmen tanındı. Mini araba yarışları 1940’larda ABD’de başladı. 1950’lerde, kart denen daha küçük otomobiller ortaya çıktı. 1960’lardan sonra İngiltere, kara Avrupa’sı ülkeleri, Avustralya, Yeni Zelanda ve Japonya’daki uluslararası yarışmalarda da kart’lar kullanıldı. Amatör ve profesyonel spor otomobil yarışları ise 1930’ların sonunda ABD’de yaygınlık kazandı; bu yarışlarda kullanılan ilk otomobiller Avrupa yapımıydı. Modern spor otomobil yarışları, 1944’te kurulan Amerika Spor Otomobil Kulübü (SCCA) ve 1951’de kurulan Kanada Otomobil Sporları Komitesi’nin (CASC) yakın işbirliğiyle düzenlenmeye başladı. Günümüzde amatör yarışçılar daha çok yerel rallilere ve gymkhana’lara katılırken, halk arasında en çok profesyonel yarışlar ilgi görmektedir. 1960’lardan bu yana ABD’nin batı çöllerinde ve Meksika’ daki Baja California’da yapılan en ünlü yarışlar Baja 500 ve Meksika 1000 yarışlarıdır.

Advertisement

Hız. Otomobil yarışlarında başlıca amaç hızlı gitmektir. 1911 ‘deki Indianapolis 500 yarışında ulaşılan saatte 120,04 km’lik hız 1970’lerin sonunda saatte 260 km’ye ulaştı. Parkur zemininin ve viraj sayısının değişiklikler gösterdiği Grand Prix yarışlarında hız daha düşüktür.

1920’lerde karada hız rekoru kırma çabaları yarışçıları karayolları yerine özel çöl ya da kumsallarda yarışmaya yöneltti. Ayrıca sırf rekor kırmaya yönelik otomobiller yapılmaya, daha sonra da otomobillerde jet motorları kullanılmaya başladı. FIA, yeni bir rekor kırmak amacıyla geliştirilen üç tekerlekli otomobilin rekorunu onaylamayınca, rekor Uluslararası Motosiklet Federasyonu’nca (FİM) onaylandı.


Leave A Reply