Populasyonun Büyümesini Etkileyen Faktörler

0
Advertisement

Populasyon nedir? Populasyonun büyümesini etkileyen faktörler nelerdir? Populasyonda ölüm ve doğum oranı, grafikler, hakkında bilgi.

POPULASYON

Bir organizmanın doğal yaşama ortamına Habitat denir. Deniz, göl, orman, bir taşın altı, insanın bağırsağı çeşitli canlılar için birer habitattır. Bir habitat, birden fazla canlı türü kapsar.

Populasyon ise: Tek bir tür ifade eder.

Sınırları belirlenmiş, belli bir bölgede yaşayan aynı türden canlılar topluluğuna Populasyon denir.

Advertisement

Ör: Ankara sınırları içindeki insanlar.

Bir orman alanındaki meşe ağaçlan. Bir populasyonun yerleştiği alan gibi, canlı sayısı da çeşitli etmenler yüzünden değişebilir.

BİR POPULASYON İÇİN DOĞUM ORANI:

Birim zamanda populasyona katılan birey sayısının yüzde ifadesidir.

Advertisement

BİR POPULASYON İÇİN ÖLÜM ORANI:

Birim zamanda populasyondan ölümle ayrılan birey sayısının yüzde ifadesidir.

Bir populasyonda: İçeri göç ve doğum ile dışarı göç ve ölüm olaylarının toplamları arasındaki fark, populasyon artışı ya da azalma miktarını verir. Bu miktar sıfır olduğu zaman populasyon dengede kabul edilir.

POPULASYON YOĞUNLUĞU:

Advertisement

Belirli bir zamanda, birim olarak seçilen bir alanda yaşayan ve aynı türdeki canlıların sayısına denir. Populasyon yoğunluğunu, av-avcı ilişkisi, çevresel koşullardaki değişmeler, besin yarışı etkiler ve belirler.

Populasyonun taşıma kapasitesi: Belirli bir yaşama ortamında yaşayabilecek en fazla canlının sayısal olarak ifadesidir.

POPULASYON BÜYÜKLÜĞÜNÜ SINIRLAYAN ETMENLER

Seçilen bir birim zaman boyunca populasyonun giderek artması şeklinde yorumlanır. Ör: Bir tek hücreli populasyonunun 2 dakika içinde 20, 4 dakika içinde 35, 6 dakika içinde 60 bireye çıkması gibi. Bu artış önceleri hızlıdır. Daha sonra yavaşlar. Populasyona daha az sayıda canlı katılmaya başlar. Ve karakteristik yatık bir S şekli veren büyüme grafiği elde edilir.

Advertisement

populasyonun-buyumesi

populasyonun-buyume-hizi

Populasyon büyüme hızı, bir populasyona, seçilen her birim zamanda katılan bireylerin sayısıdır. Ör: Bir tek hücreli populasyona ilk birim zamanda 8, ikinci birim zamanda 10, üçüncü birim zamanda 15 birey katılması gibi. Bunların ortalaması alınarak birim zamandaki canlı artışı sayısal olarak ifade edilir. Bu hız önceleri yüksektir. Sonra giderek azalır, sonra düşmeye başlar. Ve karakteristik çan eğrisi (büyüme hızı eğrisi) ortaya çıkar.

Dolayısıyla populasyon artışı sınırsız değildir. Belli etmenler tarafından sınırlanır.

Advertisement

Populasyon Büyümesini Sınırlayan Etmenler:

Bu konuda değişik hipotezler vardır. Bunlardan ikisi üzerinde durulacaktır.

1- Malthus hipotezi: Bir populasyonu sınırlayan etmenler dış etmenlerdir. (Dış kuvvetler: (Besin, Çevresel etmenler, Açlık, Hastalıklar, Doğal afetler gibi.) Bu etmenlerden, örneğin besin miktarı, birey sayısına göre azalan populasyonlar açlıktan ölürler. Kontrol edilmeyen populasyonlar da, besin miktarı aritmetik dizi şeklinde artarken, populasyon geometrik dizi şeklinde artar.

2- Wynne-Edwars hipotezi: Bir populasyon iç etmenlerle sınırlanır. Populasyon büyüklüğünü, iç kuvvetler düzenlemektedir.

Advertisement

Bu hipoteze göre: Örneğin besin bulamayan bir populasyonda doğum oranı düşürülerek, birey sayısı ile besin miktarı arasında bir denge kurulmaya çalışılır. Bu konuda John Emlin’in fare populasyonu ile yaptığı bir dizi deney, iç etmenlerin populasyon büyüklüğüne etkisini açıklar:

Deneyin 1. evresinde:

Her gün 250 gr besin veriliyor. Populasyon artışı görülüyor. Besin sıkıntısı başlıyor. Dışarı göç başlıyor. Populasyon dengede

Deneyin 2. evresinde:

Advertisement

Her gün 250 gr besin veriliyor. Populasyon artışı olur. Besin sıkıntısı baş gösterir. Göç yollarının kapatılması (Deneyi düzenleyen kişi tarafından). Doğum oranının düşmesi görülür. Populasyon dengede

Deneyin 3. evresinde:

Besin kısıtlaması yapılmıyor. Populasyon artışı olur. Göç yollarının kapatılması. Yaşama alanının daraltılması. Ölüm oranında artma olur. Populasyon dengede

Sonuç: Populasyon, değişen çevresel koşullara göre bazı içgüdüsel davranışlar geliştirmekte ve böylece dengede kalmayı başarabilmektedir. Doğum oranının düşmesi, göç etme, güçlü olanların, diğerlerini öldürmesi bu fare populasyonu için iç kuvvetlerdir.

Advertisement

Dış ve iç etmenler birlikte populasyon bü-yemesini sınırlarlar. Yalnızca dış etmenler populasyonu sınırlamaz. Dış etmenlerin, populasyon üzerinde yaratacağı olumsuz koşulların etkisi, iç etmenlerin yardımıyla giderilmeye ve belirli bir dengeye varılmaya çalışılır.


Leave A Reply