Röntgen Işınları Hakkında Bilgiler

0

Röntgen ışınları (X Işınları) nedir ne demektir? Röntgen ışınları nasıl elde edilir, kullanımı, zararları, yararları ve uygulama alanları nelerdir?

röntgen

Advertisement

Röntgen Işınları

RÖNTGEN IŞINLARI, (X ışınları) modern fiziğin en önemli keşiflerinden biridir. Röntgen ışınları da radyo ışınları, gamma ışınları, görülebilen ışınlar gibi elektromagnetik ışınımlardır. Yalnız, röntgen ışınlarının dalga uzunluğu görülebilen ışınlarınkinden çok kısadır. Bu ışınları keşfeden Alman fizik bilgini Conrad Röntgen, ışınların neden ileri geldiğini bilmediği için buna «X ışını» adını vermişti. Bugün de, bu ışınlara «röntgen ışınları» denildiği gibi, «X ışınları» diye de anılır. Bu ışınların tıpta kullanılması ile ortaya çıkan cihazlarda, tedavi usullerinde ise, daha çok, «röntgen» deyimi geçer.

X ışınları dalga uzunluğu en kısa olan ışınımlar arasındadır. Yalnız gamma ışınları X ışınlarından daha kısadır. Görülebilen ışığın dalga uzunluğu 5.000 «angstrom»dur; yani santimetrenin on milyonda biri kadardır. X ışınlarının dalga uzunluğu ise, yaklaşık olarak, 1 angstrom (santimetrenin iki milyarda biri) kadardır.

X ışınları gözle görülemez. Cam görülebilen ışınlar için nasıl saydamsa, insan vücudu, bazı madenler, tahta vs. bu ışınlar için saydamdır; yani bu X ışınları bunları delip geçer. X ışınları fotoğraf filimlerine etki yaparlar.

Röntgen Işınları Nasıl Elde Edilir

Röntgen (X) ışınları elde etmek için gerekli ilk şey yüksek voltajda elektriktir. Bundan sonra bir katot ışınları tüpü lazımdır. Bu, iki kutbu bulunan havası boşaltılmış bir tüpdür. Tübün negatif kutbuna «katot», pozitif kutbuna da «anot» denir. Bir katot ışınları tübünün negatif kutbu, yüksek elektrik voltajı ile akkor haline gelinceye kadar ısıtılırsa, bir elektron akımı verir. Bu elektron akımına «katot ışınları» denir. Katot ışınları, tübün pozitif kutbuna doğru giderek madenden yapılmış hedefe (anoda) çarparlar. Bu elektron akımına uğrayan anot levha X ışınları çıkarır. X ışınlarının hedef levhası (anot) genel olarak tungstenden yapılır.

Advertisement

Katot ışınlarının voltajı ne kadar yüksek olursa, elde edilen X ışınları o kadar etkili ve kısa dalgalı olur. Yüksek elektrik, voltajı ile, dalga uzunluğu gamma ışınlarınınkine yakın X ışınları elde edilebilir. Yüksek voltajlı akımla elde edilen katot ışınlarını meydana getiren elektronların hızı ışık hızına yaklaşır.

Röntgen Işınlarının Özellikleri

Röntgen ışınları «yumuşak», «sert» olmak üzere ikiye ayrılır.

Yumuşak Işınlar. — Oldukça düşük voltajlı akımla elde edilenlerdir. Meselâ 100.000 voltluk akımla meydana getirilen X ışınları yumuşaktır. Bunlar etten, deriden geçtiği halde kemiklerin içine giremezler.

Sert Işınlar. — Daha yüksek voltajla elde edilen X ışınlarıdır. Bunlar madenlerden bile geçer. Endüstride kullanılan büyük röntgen cihazları 2.000.000 voltluk akımla çalışır, çok sert X ışınları meydana getirir.

X ışınları aynı zamanda bazı kimyevi maddeleri etkileyerek, parlamalarını sağlar. Işınların bu özelliğinden faydalanılarak «radyoskopi» yapılır. Bildiğimiz ışık için saydam olan cam X ışınları için saydam değildir, yani X ışınlarını geçirmez. Kurşun da X ışınlarını önleyen bir madendir. Onun için, radyoskopi makinalarının ekranlarında kurşunlu cam kullanılır.

Tıpta Röntgen

Röntgen ışınlarının tıptaki faydaları çok büyüktür. Bu ışınların keşfinden 50 yıl geçmeden «radyografi» ve «radyoskopi» tıpta paha biçilmez bir önem kazanmıştır, geniş bir alanda faydalar sağlamıştır.

Advertisement

Radyografi. — Röntgen ışınlarından faydalanarak hasta bir organın filmini çekmeye denir. Bu işi gören makina «röntgen makinası» olarak isimlendirilir. Ülkemizde de «röntgen makinası», çekilen filme de «röntgen filmi» denir.

Röntgen makinasının esası bir X ışınları tübü ile buna gerekli akımı verecek tertibattan ibarettir. Röntgen teknisyeni filmi çekmeden önce flüoresan bir ekrandan, filmini çekeceği yere bakar. Sonra bu ekranın yerine X ışınlarına hassas röntgen filmini takar. Makinanın çıkardığı X ışınları hastanın vücudundan geçtikten sonra filme gelir. İç organların gölgesi, ışığı az, ya da çok geçirişlerine göre, filme düşer. Bu film karanlık odalarda banyo edilince organların durumunu gösteren «röntgen filmi» elde edilmiş olur.

Tıbbın röntgenle ilgili koluna «radyoloji», bu konuda uzman olan hekimlere de «radyolog», «röntgenolog» denir. Ancak artık teknoloji çok hızlı ilerlşemiş sadece röntgen değil günümüzde tomogrofi ve Manyetik Rezons gibi cihazlarda radyoloji dalının içerisine dahil edilmitiri. Daha detaylı incelemelr artık röntgen filimleri ile değil BT ya da MR cihazları ile elde edilen görüntüler üzerinden gerçekleşmektedir.

Fizik, kimya ve endüstride de röntgen ışınlarının büyük faydası vardır. Maden, plastik, kauçuk işleri yapan fabrikalar X ışınlarından faydalanırlar. Bu sayede yapılırken gözle görülmeyen hataların anlaşılması mümkün olur. Bir bileşimin içindeki kimyevi maddelerin anlaşılmasında, ince aletlerin çeşitli parçalarının tam yerinde olup olmadığının kontrolünde X ışınlarından yararlanılır.


Leave A Reply