Seramik ve Porselen Özellikleri Kimya

0

Yapı malzemelerinden seramik ve porselenin kimya açısından özellikleri, aralarındaki farklar ve kullanım alanları nelerdir?

Seramik ve Porselen Özellikleri Kimya

Seramikler ve porselenler binlerce yıldır kullandığımız önemli maddelerdir. Seramik kelimesi çok uzun zamandır kullanılmakta olup kökeninin Yunanca “keramos” yani toprak kap ya da yanmış madde olduğu düşünülmektedir, insanlar ihtiyaçları için en basit düzeyde seramik ürünleri denilebilecek çömlekleri binlerce yıldır kullanmaktadırlar.

Advertisement

Seramikler bir veya birden fazla metalin, metal olmayan element ile birleşmesi sonucu oluşan anorganik bileşiklerdir. Genellikle kayaların dış etkiler altında parçalanmasıyla oluşan kil, kaolin ve benzeri maddelerin yüksek sıcaklıkta pişirilmesi ile meydana gelirler

A. SERAMİK

Seramik yapımında ham madde olarak kil kullanılır. Su ile karıştırılıp şekil verilebilen bir hamur hâline gelen kil, pişirildikten sonra (fırınlandığında) sert ve değişmez bir şekil kazanmaktadır. Bu şekilde üretilmiş bütün ürünlere genel olarak seramik adı verilir.

Seramik yapımının geçmişi binlerce yıl önce başlayan çömlek yapma sanatına kadar uzanmaktadır. M.Ö. 5500 yıllarına ait Mısır’da bulunmuş olan çömlekler (seramik) bulunmaktadır. (Ülkemizde M.Ö. 3500 e ait seramik örnekleri bulunmuştur.)

Advertisement

Bu yönüyle seramik endüstrisi dünyanın en eski endüstrilerinden biri kabul edilir. Seramik üretiminin basamakları aşağıda verilmiştir.

***Binlerce yıldır yapıldığına benzer olarak seramik üretiminde ana ham madde olan kil, yapılacak malzemenin türüne göre ısıtılmakta ve karıştırılarak homojen bir hamur kıvamına getirilmektedir.

***Elde edilen seramik hamuru ürünün cinsine göre presleme, kalıplama, döküm teknikleri yardımıyla ya da elle bir kısım döndürme teknikleri kullanılarak şekillendirilmektedir.

***Şekillendirilen ürünler fırına verilip pişirilerek yarı mamül (bisküvi) elde edilmektedir. (1100 °C – 1300 °C)

***Yarı mamül üzerine seramiğe yapılacak şekil, desen ya da yazılar değişik tekniklerle işlenmektedir. Boyama yapılması gereken kısımlar boyanmaktadır.

Sırlama seramiğin özel bir tabaka ile kaplanmasıdır. Sırın kalınlığı 1,5 mm civarında olmalıdır. Sırlama, seramiği su geçirmez hâle getirmek, renklendirme ve iyi görünüm kazandırmak ile seramiği kolay temizlenir ve kir tutmaz hâle getirmek için yapılır.

Advertisement

***Şekil verilmiş ve sırlanmış yarı mamül tekrar türüne göre fırınlarda pişirilmektedir. (900 – 1200 °C)

Seramikler sırlanmaları sonucu su geçirmez özellik kazanırlar. Sırlanmamış seramikler ise suyu sızdırır.
Tuğla, toprak çanak, çömlek, çini, fayans ve porselen gibi kilden yapılan ürünlere seramik denir. Porselen seramik grubunun en üstün ve en mükemmel forma ulaşmış üyesidir.

B. PORSELEN

Yapımında temel olarak seramik gibi kil kullanılmasına rağmen porselenler yapılış şekilleri, içerdikleri diğer maddeler ve özellikleri açısından seramiklerden oldukça farklı ürünlerdir.

Porselenlerin 3 temel ham maddesi vardır. Bunlar,

***Farklı killer (Özellikle Çin kili olarak bilinen kaolin)
***Kum (kuvars)
***Feldspattır (Alüminyum silikat)

Porselen yapımı sırasında,

***Kullanılacak ham madde karışımı değişik işlemlerden geçirilerek (metal testerelerle kesilip, ezilir) iyice öğütülerek küçük toz tanecikleri hâline getirilirler.

***Elde edilen toz karışım daha sonra bir dizi temizleme ve karıştırma işleminden geçirilir.

***Daha sonra yapılacak porselenin türüne göre dört farklı şekil verme işleminden biri uygulanır.

***Uçucu bir kısım maddeleri uzaklaştırmak için bisküvi fırınlanması yapılır.

***Sırlama işlemi yapılır (Metal oksitler kullanılarak).

***Fırınlama yapılır (1400 °C – 1500 °C). basamakları uygulanır.

Advertisement

Yüzeysel bir inceleme yapıldığında bir ürünün seramik mi porselen mi olduğunu anlamak kolay olmayabilir.

Yapılış malzemeleri birbirinden farklı olmasına rağmen dış görünüşleri birbirine çok benzediği için seramik ve porselenler karıştırılabilirler.

ÖzellikSeramikPorselen
Kullanım alanlarıÇanak, çömlek Kiremit, tuğla Yer döşemeleri Mutfak, banyo lavabolarıDişçilik Yalıtım Mutfak eşyaları Küçük heykeller, biblolar

Seramiklerin ve porselenlerin karşılaştırılması

SeramiklerPorselenler
Işığı geçirmez.Işığı geçirir.
Suyu sızdırır. (Sırlanmamış olanlar)Su geçirmez.
Sır pişirimi 900 – 1200 °C yapılmaktadır.Sır pişirimi 1400 – 1500 °C yapılır.
Porselenlere göre oldukça dayanıksızdırlar.Seramiklere göre oldukça dayanıklıdırlar (Sert).
Vurulduğunda porselen gibi çınlama sesi çıkarmaz.Vurulduğunda porselen gibi çınlama sesi çıkarır.
Yapısı porselen kadar sıkı değildir. Yapısında küçük gözenekler bulunur.Sıkı bir yapısı vardır. Hamur ve sır kısmı birbirinden ayrılamaz bir yapıdadır.
Bir darbe aldığında üzerindeki sır kısmı kopabilir ya da çatlayabilir.


Leave A Reply