Sıçan Çeşitleri ve Zararları

0

Sıçan çeşitleri nelerdir? Sıçan türleri ve özellikleri, yaşam ortamları nelerdir? Sıçanların zararları hakkında bilgi.

sican-1SIÇAN; Kemiriciler ya da kemirgenler (Rodentia) takımının Muroidae üstailesinin sıçangiller (Muridae) ailesinden küçükmemeli hayvandır. Fare (Mus) de aynı ailedendir; ama farenin dişleri, öbür Muroidae üyelerinde 20 tane olmasına karşılık yalnızca 16 tanedir; çünkü küçük azı dişleri yoktur. Sıçanlar (Rattus) arasında göçmen sıçan ya da göçmen keme (Rattus norvegicus), ev sıçanı ya da ev kemesi (Rattus rattus) ve cüce sıçan ya da cüce fare [Micromys minutus] sayılabilir.

Advertisement

CÜCE SIÇAN YA DA CÜCE FARE

Kimi bilimadamları, bilimsel adı Micromys minutus olan kemirgene cüce sıçan, kimileriyse cüce fare derler; ağırlığı 5-6 gr olan bu hayvan, bilinen en küçük memelilerden biridir (yalnızca böcekçillerden ak kuyruklu soreks [Suncus etruscus ya da Pachyura etrusca] bunun yarısı kadar ağırdır). Yazın cüce sıçan, tahıl sapları üstüne, birbirine dolaşmış otlardan oluşan bir yuva yapar; dişi buraya bir kerede 8-9 yavru yavrular. Modern tarım yöntemleri, bu türün ortadan kalkmasını giderek hızlandırmaktadır. Oysa, bu hayvan tahıllara zarar veren böceklerle beslenen bir türdür.

ORMAN SIÇANI YA DA ORMAN FARESİ

Cüce sıçanı, ormanlarda olduğu kadar tarlalarda da rastlanan ve çok daha büyük olabilen orman sıçanı ya da orman faresiyle (Apodemus sylvaticus) karıştırmamak gerekir. Orman sıçanı, kışın eski duvarlar ve saman yığınları içinde barınarak, konutlara yaklaşır; tahıl türü bütün besinleri tüketir ve kişisel yedek besin ayırımı yapar. Çok çabuk üreyen bu hayvanın dişisi bir batında 5-9-yavru doğurmak üzere yılda birçok kez yavrular. Bu, tipik bir tarla sıçanıdır.

Advertisement

ŞEHİR SIÇANLARI

Orman sıçanını, çeşitli nedenlerle insanların en amansız düşmanları arasında yer alan göçmen sıçan (ya da göçmen keme) ve ev sıçanını içine alan şehir sıçanlarıyla karıştırmamak gerekir.

Şehir sıçanlarının başlıca özellikleri, her şey yiyebilmeleridir; bu hem etçil hem otçul hayvanlar, taze ya da kokmuş olmasına bakmaksızın her çeşit besine açgözlülükle saldırırlar. Ev sıçanı Avrupa’da ancak Ortaçağ’ ın sonunda ortaya çıkmıştır. Göçmen sıçanın Avrupa’da ortaya çıkışıysa daha geç bir tarihe raslar. Çünkü bu sıçan sözgelimi Paris’te, ancak 1753’te, İspanya’da 1800’de ilk olarak görülmüştür. Her iki türün de Asya kökenli olduğu sanılmaktadır.

Göçmen sıçan ev sıçanından bedeninin daha iri, kuyruk ve kulaklarının da nispeten daha kısa olmasıyla ayırt edilir. Yaşam biçimlerinin farklı oluşu, aralarında görülebilecek rekabeti azaltır. Çok iyi yüzebilen göçmen sıçanın suya gereksinimi vardır; ev sı-çanıysa daha çok kuru yerlere yerleşmiştir.Her ikisinin de beyinlerinin kıvrımlardan yoksun olmasına karşın, davranışları, yüksek bir ruhsal yaşama sahip olduklarını gösterir. Sıçanların yüksek düzeyde ve aşamasıralı toplumsal ilişkileri vardır. Beslenmeye başlama, bireylerin sırasına göre belirlenir; hatta çiftleşmeleri de öyledir.

SIÇANLARIN ZARARLILIĞI

Biyolog Grasse, sıçanların ruhsal yeteneklerinin, laboratuvar deneyleri için seçilmiş ve “tutsaklık nedeniyle sersemleşmiş” olan “beyaz sıçan”ın edimlerine göre saptanmasına karşı çıkmıştır. Ona göre, göçmen sıçan ve ev sıçanı insanların baskınlığına dayanıklı tek memelilerdir. Bütün öbür hayvan türlerinin yabani halde sürekli azalmalarına karşılık, yalnızca, insanlar için gerçekten zararlı tek hayvan olan sıçanın sürekli çoğalması dikkate değerdir. Sıçanların üretkenliği gerçekten olağanüstüdür. Bir çift sıçan, uygun koşullarda, üç yılda 20 milyon yavru yavrulayabilir. Sıçan, insanlar için, yalnızca onların yedek besinlerine zarar verdiği için değil, ama aynı zamanda ve özellikle ağır hastalıklara neden olduğu için de zararlıdır. Bu hastalıklar arasında en önde pire aracılığıyla geçen veba, fare tifüsü, tülaremi ve tripanozoriıiyaz gelir. Sıçanların ısırmaları (hayvanın kendisi mikrop taşıyıcıdır) kuduzun, sodokunun, kanamalı sarılıklı lepto-spirozun (veya spiroketoz) iletilmesine neden olur. Bazı septisemiler için de aynı şey söz konusudur.

Advertisement


Leave A Reply