Sokullu Mehmet Paşa Dönemi

0

Sokullu Mehmet Paşa hayatı, biyografisi. Sokullu Mehmet Paşa döneminin önemli olayları hakkında bilgi.

SOKOLLU MEHMET PAŞA (1505 -1579)

Osmanlı sadrazamlarının en ünlülerinden biridir. I. Süleyman, II. Selim, III. Murat devirlerinde 14 yıl sadrazamlık etmiştir.

Sokollu, Bosna’da Sokoloviç kasabasında doğdu. Babası sonradan Müslüman olan Sokollu Cemalettin Sinan Bey’ Mehmet Paşa’dır. 1520 yıllarında devşirme olarak, Edirne’ye getirildi. Saraydaki orta dereceli okulu bitirdikten sonra, istidatlı görülerek, Topkapı Sarayı’ndaki Enderun yüksek okuluna gönderildi Burada Kanuni‘nin dikkatini çekerek hızla yükseldi.


1546’da sancakbeyi (tümgeneral) rütbesi verildi, 1549′ da beylerbeyi (orgeneral) oldu. Rumeli’nde giriştiği savaşlarda bellibaşlı hiçbir başarı gösteremediği halele olağanüstü zekâsı dolayısıyla 1555’te vezir (mareşal) rütbesiyle Divan-ı Hümayun‘a (kabineye) alındı. 1561’de ikinci vezir, 1565’te vezir-i âzam (başbakan), oldu. Kanuni‘nin son vezir-i âzami olarak onun on üçüncü, sonuncu seferi olan Siget-var Seferi’ne katıldı. Bu seferde Kanuni ölünce, Sokollu bunu, ordu Belgrad’a gelinceye kadar, ordudan sakladı.

Muhaliflerini Yok Ediyor

II. Selim, damadı olan Sokollu’yu makamında bıraktı. Sokollu, II. Selim‘in 8,5 yıllık saltanatı boyunca sadarette kaldı. Padişahı devlet işlerinden mümkün olduğu kadar uzaklaştırmak, muhaliflerini sindirerek iktidarı tamamen kendi elinde toplamak yoluna gitti. Böylece, aleyhinde geniş bir muhalif zümresi yarattı. II. Selim, damadının görülmemiş derecede nüfuz kazanmasından hoşlanmamakla birlikte, ona karşı açıkça cephe almak yolunu tutmadı. Yalnız, Kıbrıs Seferi gibi meselelerde fikrini Sokollu’ya rağmen yürüttü.

Sokollu birinci derecede kendisinin sorumlu olduğu İnebahtı faciasında Pertev Paşa, Müezzinzade Ali Paşa gibi muhaliflerini ortadan kaldırdı. Daha sonra Sokollu’nun karşısında Kılıç Ali Paşa, Özdemiroğlu Osman Paşa, İkinci Vezir Damat Piyale Paşa, Şeyhülislâm Hoca Sadettin Efendi, Kıbrıs Fâtihi (sonradan sadrazam) Lâla Mustafa Paşa gibi çok kudretli muhalifler türedi.

III. Murat, 1574’te tahta çıkınca, Sokollu’ yu yerinde bıraktıysa da, ihtiyar sadrazamın nüfuzu hayli azalmış bulunuyordu. İran Seferine muhalefet etmesinin hiçbir sonuç vermemesi nüfuzunu daha ela azalttı. Buna rağmen, 14 yılı aşan iktidarı sayesinde çevresine geniş zümreler toplamıştı. III. Murat, eniştesini açıktan açığa azletmekten çekindi.


Sokollu’yu III. Murat mı Öldürttü

Sokollu 12 ekim 1579’da Divan’a başkanlık ettikten sonra, Saray’dan ayrılırken, kendisine dilekçe vermek üzere yaklaşan derviş kıyafetli bir adam onu hançerleyerek öldürdü. Deli olduğu iddia edilen bu Boşnak, derhal parçalandı. Bu suikastın III. Murat tarafından düzenlendiği hemen hemen kesin olarak söylenebilir.

Osmanlı İmparatorluğumun en haşmetli çağında iktidarda kaldığı için, çağdaşlarından birçoğu Sokollu’yu övmek zorunda kalmışlardır. Gerçekte ise Sokollu mesela Köprülüler gibi, büyük çapta hiçbir başarı göstermiş değildir. Sadrazamlığında hiçbir orduya komuta etmemiş, sefere çıkmamış, İstanbul’dan ayrılmamaya çok dikkat etmiştir.

Çok uzun boylu olduğu için «Tavîl» (Uzun) diye de anılırdı, yakışıklı bir adamdı. 18 milyon altın gibi akılları durduracak bir servet bırakmış, imparatorluğun en kuytu köşelerine kadar her türlü hayır eseri yaptırmıştır. İstanbul’da Azapkapı’da, Mimar Sinan‘ın eseri olan güzel cami de onundur. Karısı İsmihan Sultan, II. Selim‘in kızıydı. Ondan yürüyen nesli pek çok devlet adamı yetiştirmiştir.



Bir Yorum Yazmak İster misiniz?