Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler İle İlgili Bilgi

0

Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler nelerdir? Eğitim, öğrenim, kamulaşma, çalışma, sendika hakları ile ilgili bilgi.

Sosyal Haklar


SOSYAL VE EKONOMİK HAKLAR VE ÖDEVLER
I. Ailenin korunması ve çocuk hakkı

Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır.

Devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır. Çocuklar ve kadınlar lehine yapılacak düzenlemeler eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz. (2010 değişikliği.)

II. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi
III. Kamu yararı

A. Kıyılardan yararlanma

B. Toprak mülkiyeti


C. Tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması

D. Kamulaştırma

Devlet ve kamu tüzelkişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir. Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir.

Ancak, tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir. Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanlarının bedeli, her halde peşin ödenir.


E. Devletleştirme ve özelleştirme

Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüsler, kamu yararının zorunlu kıldığı hallerde devletleştirile-bilir. Devletleştirme gerçek karşılığı üzerinden yapılır.

IV. Çalışma ve sözleşme hürriyeti
V. Çalışma ile ilgili hükümler

A. Çalışma hakkı ve ödevi

B. Çalışma şartları ve dinlenme hakkı

C. Sendika kurma hakkı

Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz.


VI. Toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt

A. Toplu iş sözleşmesi hakkı

İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.

Aynı iş yerinde, aynı dönem için, birden fazla toplu iş sözleşmesi yapılamaz ve uygulanamaz.

Memurlar ve diğer kamu görevlileri toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.

Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kurulu’na başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. (2010 değişikliği.)

B. Grev hakkı (1961) ve lokavt (1982)

Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptirler. Bu hakkın kullanılmasının ve işverenin lokavta başvurmasının usul ve şartları ile kapsam ve istisnaları kanunla düzenlenir.


Grev hakkı ve lokavt iyi niyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz.

Grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Yüksek Hakem Kurulunun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir.

Siyasî amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grev ve lokavtı, genel grev ve lokavt, işyeri işgali, işi yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişler yapılamaz.

VII. Ücrette adalet sağlanması
VIII. Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması hakkı
IX. Konut hakkı

IX. Gençliğin korunması

X. Sporun geliştirilmesi

XI. Sosyal güvenlik hakkı

XII. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması

XIII. Sanatın ve sanatçının korunması

XIII. Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları

Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.






Bir Yorum Yazmak İster misiniz?