Timur Kimdir?

0

Timur kimdir? Timurlu Devleti’nin kurucusu Timur’un hayatı, yaptıkları, biyografisi, başarıları, dönemi tarihi ile ilgili bilgi.

Timur

Advertisement

Timur Kimdir?

Timur; Timurlu Devleti’nin kurucusudur. (Sebz 1336-Otrar 1405).

Babası Barulas aşiretinin başbuğlarından Emir Turaga, annesi ise Tekina Hatun’dur. Timur’un atalarıyla Cengiz Han’ın ataları beşinci kuşakta birleşir. Babasının yerine kabilesinin başına geçti. Tuğluk Timur Maveraünnehr’e girince Maveraünnehr’in yönetimini kendisine bıraktı. Disiplinli bir yönetim izleyen Timur, Buhara ve Afganistan’da etkisini artırmaya başladı. Sistan egemeni Kutbettin’in Hindistan’daki savaşları sırasında ona yardım etti, ayağından yaralandı, bundan sonra daha çok Timurleng (Topal Timur) diye anıldı. Tuğluk Timur Maveraünnehr’de 1364’te öldü. Yerine oğlu İlyas Hoca geçti.

Timur, İlyas Hoca ile anlaşmazlığa düştüğü için, Emir Hüseyin ile birlikte, İlyas Hoca’ya karşı çıktı. Timur yenilgiye uğradıysa da kısa süre sonra İlyas Hoca’yı yenerek Semerkand’a girdi. Üçünün arasındaki savaşlar sürüp gitti (1365-1370). Emir Hüseyin tutsak düştü ve öldürüldü. 1370’te Belh’deki kurultayda “Sahipkıran” unvanını aldı. Timur bir devlet örgütü düzenledi ve yönetimde önemli değişiklikler yaptı. Emir Kongırat’ı yenilgiye uğrattı. Yerine geçen oğlu Yusuf Sofi, Timur ile barış yaptı. 1373’te Timur, yeniden Harizm Seferi’ne çıktı. Celayirlilerin kendilerine başkent edindikleri Hocend Kenti’ne girdi ve beylerin çoğunu öldürttü. Daha sonra da Emir Kamerettin’i yenilgiye uğrattı.

1377’de

1377’de Timur, Altınordu Hükümdarı Urus Han’ın üzerine bir sefere çıktı, Üsyurt’ta yapılan savaşta büyük bir zafer kazandı. Bu savaştan sonra, Toktamış’ı, Gökorda hanı ilan etti. Timur’un Horasan’dan uzakta, Kıpçak ülkesinde uğraştığını gören Harizm hükümdarı Hüseyin Sofi, Buhara ve bölgesindeki bazı aşiretlerin topraklarını yağmaladı. Bunun üzerine Timur, 1379’da Harizm ülkesine bir sefer daha düzenledi. Bölgeyi, tümüyle ele geçirdi. Giderek egemenlik alanını batıya kaydırdı ve Irak-ı Acem’e uzanarak Celayirlilerin topraklarına girdi. 1388’da Luristan Bölgesi’ ni ele geçirdi, Azerbaycan’a girdi, Tebriz, Kars ve Tiflis kalelerini aldı. Gürcü Kralı V. Bagrad, yenilgiye uğradı ve ülkesini yitirdi. Bu arada, aralarında anlaşmazlık çıkması nedeniyle, Kıpçak Hanı Toktamış Han’ın üzerine yürüdü. 1387’de de, Karakoyunlu topraklarında dolaştı ve Doğu Bayezit, Ahlat ve Adilcevaz’ı ülkesine kattı. Ancak Karakoyulu hükümdarını yenilgiye uğratamadı ve İran’a döndü. Muzafferiler Devletini boyunduruğu altına aldı.

Advertisement

timurToktamış, ikinci kez Timur’un topraklarına saldırınca, aralarında yeniden savaş başladı. 1391’de Kunduzca Irmağı yalanında Toktamış’ı ikinci kez ağır bir yenilgiye uğrattı, ardından Maazenderan üzerine yürüdü. 1392 burasını da egemenliği altına aldıktan sonra, Fars Bölgesi’ne geldi. Başta Şiraz olmak üzere, bölgeyi ele geçirdi, buradan Kirman’a yöneldi. Daha sonra Bağdat üzerine yürüdü. Tekrit, Erbil ve Musul ve Urfa’yı da ele geçirdi. Toktamış’ın yeniden Azerbaycan’a girmesi üzerine, Timur, 1395’te onu ağır bir yenilgiye uğrattıktan sonra, Kıpçak ülkesine girdi. Buradan Kiev ve Ukrayna bölgesine kadar ilerledi. 1396’da da Semerkand’a döndü. Timur bu harekatlardan sonra Hindistan’a yöneldi. 1398’de Afganistan’da Kabil yakınlarında, yerli halka karşı başarılar kazandıktan sonra, Hayber Geçidi’nden Hindistan’a indi. Delhi sultanını ağır bir yenilgiye uğratarak, başkent Delhi’ yi ele geçirdi. Ertesi yıl Azerbaycan’a geldi. Gürcü Kralı VII. Georgi, ağır bir yenilgiye uğradıktan sonra Timur’un boyundurluğunu kabul etti.

Timur ve Yıldırım Bayezit

Bundan sonra Kars ve Ardahan üzerinden Bingöl’e geldi. Önünden kaçan Celayirli Sultan Ahmet ile Karakoyunlu Beyi Kara Yusuf, Osmanlı topraklarına sığınmak zorunda kaldılar. 1400 yazında da, hedefi Osmanlı ülkesi olmak üzere, Erzincan, Sivas ve Malatya kentlerini ele geçirdi. Osmanlı-Memluklü birleşmesini engellemek için Halep ve Şam’ı işgal etti. Yıldırım Bayezit, Bursa’dan yola çıkarak, Timur’un işgal ve yağma ettiği Sivas, Erzincan ve Erzurum kentlerini geriye aldı. Bu hareket, ertesi yıl Timur’un yeniden Anadolu’ya gelmesine yol açtı. 1402′ de Yıldırım Bayezit ile hesaplaşmak üzere Anadolu’ya geldi. 1402 Haziranı’nda, Erzurum, Erzincan ve Kemah üzerinden Kayseri’ye geldi. Ankara yönünde ilerlerken, Yıldırım Bayezit de Sivas’a ulaşmıştı. Sonunda Timur’ un Ankara Kalesi’ni kuşattığını haber alan Yıldırım Bayezit, hızla Ankara üzerine yürüdü ve iki hükümdar, 28 Temmuz 1402’de Çubuk Ovası’nda karşılaştılar. Timur, fillerle destekli güçlü ordusuyla Yıldırım Bayezit‘i ağır bir yenilgiye uğrattı ve tutsak aldı. Anadolu’daki eski beyleri tahtlarına geçiren Timur, kışı Ege Bölgesi’nde geçirdi. Yıldırım Bayezit‘in oğullarından bazıları Timur’a boyun eğdiler. Anadolu’dan dönerken yanında Tatarları da götürdü.

Ertesi yıl Gürcistan’a girdi ve bütün Ermenistan ile Gürcistan’ı bir kez daha topraklarına kattı. 1402’te de başkenti Semerkand’a döndü ve Çin’e bir sefer hazırlığına girişti. Ancak sağlığı bozuldu. Çin seferine çıkıp, Kutlubalık ve Sütkent kentlerini ele geçirerek Otrar’a geldiğinde hastalığı iyice arttı. 12 Ocak 1405’te ulaştığı Otrar’da bir kurultay toplandı. Burada beş hafta kaldı ve 18 Şubat 1405 günü öldü. Türbesi Semerkand’dadır.


Leave A Reply