Toplumsal Değişmede Orta Boy Kuramlar

0
Advertisement

Toplumsal değişmeyi açıklayan orta boy kuramlar nelerdir? Orta boylar kuramının açıklaması, yaklaşımları, hakkında bilgi.

Toplumsal Değişmede Orta Boy Kuramlar

Orta boy kuramlar; ekonomik, siyasal ya da kültürel değişmelerin sonuçlarını ve etkilerini 30, 40, 50 yıllık dönemler içinde ele almışlardır. Orta boy kuramlar, toplumun bütünündeki değişmeyi değil, tam tersine toplumsal yapıyı oluşturan unsurlardaki farklılaşmaları konu alır. Orta boy kuramlar, yapısalcı-işlevsel model ve çatışmayı temel alan model olarak ayrılabilir.

Yapısalcı – işlevsel model, toplumu, birbirine bağımlı ve her biri, meydana getirdiği bütünün uyumunu daha iyi sağlamak için belli işlevlere sahip olan unsurların bütünü olarak görür. Bu unsurlar, işlevsel bir bütünlük içinde toplumu meydana getirir.

Mübeccel Belik Kıray, toplumların gelenekselden moderne ya da feodaliteden moderne doğru geliştiğini savunur. Ona göre, her toplumsal yapı bir bütündür. Bu bütün, insan ilişkilerinden ve ilişkilerin doğurduğu değerlerin etkileşiminden meydana gelir. Toplum, her zaman aynı olmayan bir hızda değişir. Toplumsal yapının unsurları birbirine bağlı olduğu için değişme rastgele olmaz. Bir unsurun değişmesi tüm toplumsal yapıyı değiştirir. Değişmenin meydana gelmesi, toplumsal yapının bütünlüğünü bozmaz. Bu nedenle, toplumsal yapının iç değişmesi her zaman denge kurma mekanizmaları şeklinde belirir.

Advertisement

Kıray’a göre değişme, derece derece meydana gelir. Bu nedenle de değişme, toplumdaki unsurlardan bazılarında yapı farkı, bazılarındaysa derece farkı doğurur.

Değişme, toplumsal yapının tüm öğelerinde aynı anda, aynı hız ve miktarda meydana gelmediğine göre, belli bir anda, belli bir toplumda hem eski yapıya hem yeni yapıya ait nitelikler bir arada görülebilir. Örneğin, bir toplumda, hem geniş aile hem de çekirdek aile, aynı anda görülebilir.

Çatışmayı temel alan modeller, toplumu birbiriyle çatışan öğelerden meydana gelen bir bütün olarak ele alır. Toplumsal değişme toplumun doğal bir özelliğidir. Toplumsal denge, çatışan gruplar ve çıkarlar arasındaki uzlaşma sonucu ortaya çıkar. Fakat bu uzlaşmaya isteyerek ulaşılmaz, güçlünün güçsüze baş eğdirmesiyle ulaşılır. İşçi, hiçbir zaman işverenle anlaşamaz, aralarında yalnızca işverenin zorlamasıyla oluşan bir uyum vardır.

Dahrendorf‘a göre, toplumsal değişme yönetici kadrolarda meydana gelen değişmedir. Ona göre, örgütlerde, yöneten ve yönetilenler arasında sürekli çekişme vardır. Bu grupların çatışmaları toplumsal değişmeyi meydana getirir. Toplumsal yaşamın olduğu her yerde çatışma vardır. Bu çatışmanın derecesi değişebilir. Çatışma, ancak kısmen yok edilebilir. İşte, toplumdaki zorlamalar çatışmayı, çatışma da toplumsal değişmeyi meydana getirir.

Advertisement

Leave A Reply