Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler – Demografi

0
Advertisement

Demografinin toplumsal değişmeye olan etkisi nedir? Toplumsal değişmeyi etkileyen faktörlerden Demografinin açıklaması

Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler – Demografi

Bir toplumu meydana getiren bireylerin sayısına nüfus denir. Toplumlarda nüfusun sayısını, bileşimini, dağılımını ve değişimini inceleyen bilgi dalı, demografi (nüfus bilimi) adını alır.

Nüfus yoğunluğu ya da büyüme oranındaki hızlı değişikler, olumlu ya da olumsuz yönde toplumsal değişmeye neden olur. Nüfus yoğunluğunun hızla artış gösterdiği bir bölgede artan nüfusun kaynak talebinin karşılanması güçleşir. Dünya nüfusunun bu oranlarda artış göstermesi ise gıda ve doğal kaynakların yetersizleşmesi, hastalık ve kaynaklar üzerinde savaşların artması gibi nedenlerle nüfusun hızla azalmasına neden olabilecektir. Bu hızlı nüfus azalışı ise toplumsal dağınıklık, aktif nüfus sayısında azalma, iş bölümünün sağlanamayışı gibi olumsuz, toplumsal değişmeleri beraberinde getirebilir.

Tarihte, hızla büyüyen nüfusun kaynak kıtlığı nedeniyle dağınık veya kitlesel olarak göç etmesine sıkça rastlanmıştır. Kitlesel göçler, kültürel yayılma ve bazen savaşlar yoluyla diğer toplumların bölgelerinin istila edilmesi şeklinde toplumsal değişmelere neden olmuştur. Tarımsal üretimin önemli olduğu dönemlerde nüfus hızlı bir artış göstermiş; sanayileşmeyle birlikte de bu nüfus kentlere yönelmiştir. Bu hızlı iç göç, kentlerde insanların iş, barınma ve diğer beklentilerinin karşılanmaması nedeniyle bir çok toplumsal soruna yol açmıştır.

Advertisement

Nüfusun çalışma çağında, nitelikli ve üretken olup olmaması da toplumsal değişmeyi etkiler. Çalışma çağında olan nüfus aktif nüfus adını alır ve aktif nüfus, 14-64 yaş arasındaki nüfustur. Çalışma çağındaki nüfusun tümünün aktif nüfus olması, toplum açısından en ideal durumdur. Bu durumda toplum gelişmeye açıktır. Sanayileşmiş toplumlarda doğum hızının durma noktasına yaklaşması ise “yaşlı nüfus”un artmasına neden olmaktadır. Nüfusun büyük çoğunluğunun yaşlı olması, insan kaynağının yenilenmemesine ve okullarda öğrenci sayısının düşmesine yol açmakta, bu da bilim ve teknolojideki gelişmelerin topluma yayılmasını yavaşlatmaktadır. Ayrıca yaşlıların sosyal güvenceleri, bakımı ve korunması da bu alanlara yatırımların artırılmasını gerekli hâle getirmektedir. Günümüzde yaşlı sağlığıyla ilgilenen “geriatri”, yaşlı nüfusun aktifliğinin sürdürülmesinde gittikçe önem kazanan bir tıbbi uzmanlaşma alanıdır.

Nüfusun eğitim durumu da toplumsal değişme üzerinde etkilidir. Günümüzde çağdaş eğitime ve bilgiye sahip olmayan insanlar, ülkelerinin kalkınması için birer güç kaynağı olamazlar. Tersine, sosyal ve ekonomik sorunlara neden olarak gelişmeyi engellerler.

Eğitim, ülkelerin gelişmesi için gerekli insan gücünü yetiştirme, geliştirme ve eğitme işidir. Bu da eğitim kurumlarında yapılır. Bu nedenle, ülkelerin yapması gereken yatırımların başında eğitimle ilgili yatırımlar gelir. Çünkü, eğitime yapılan yatırım, yetişmiş insan gücüne yapılan yatırımdır. Gelişmenin temelinde nitelikli insan gücü vardır.

Nüfusun miktarı, kişi başına düşen ulusal gelir payını etkiler. Nüfus artışını kontrol edemeyen ülkelerde refahın ve fırsatların dağılımında büyük dengesizlikler ortaya çıkmaktadır. Nüfusuna gerekli eğitim, sağlık ve üretim hizmetleri götüremeyen toplumlar, çeşitli sorunlar yaşamaktadır. Bu tür» ülkelerde toplumsal değişmeyi kontrol etmek ve planlamak güçleşmektedir.

Advertisement

Nüfusu gitgide artan ülkelerde kalkınma için yapılacak harcamalar, artan nüfus nedeniyle sağlık, beslenme, eğitim gibi hizmetlere yöneltilmekte ve ekonomik gelişme için gerekli yatırımlar yapılamamaktadır.

Örneğin; yapılan araştırmalara göre 2000 yılında dünya genelinde bir milyardan fazla insanın hiçbir sağlık hizmeti görmediği, yaklaşık 3 milyon çocuğun da tedavi edilmesi mümkün olan bulaşıcı hastalıklardan öldüğü tespit edilmiştir. Görülüyor ki toplumsal değişmeyi istenilen doğrultuda gerçekleştirmek için nüfusun planlanması gereklidir. Aksi hâlde toplumlar, artan nüfusun sorunlarıyla uğraşmak ve gelişememek durumunda kalacaklardır.


Leave A Reply