Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler – Kültür

0
Advertisement

Kültürün toplumsal değişmeye olan etkisi nedir? Toplumsal değişmeyi etkileyen faktörlerden Kültürün açıklaması

Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler – Kültür

Bir toplumsal değişme kaynağı da toplumun üyelerinin diğer bir kültürün üyeleriyle olan ilişkisidir. Örneğin; toplumlar, başka bir toplumun üyeleriyle ticaret amacıyla karşı karşıya gelebilirler. Bu ilişkiler sonucunda karşılıklı bilgi alışverişi yapılabilir ve her iki toplumun kültüründe de değişmeler olabilir.

Kültür öğelerinin toplumdan topluma ilişkiler sonucu geçişine kültür yayılması adını veriyoruz. Ancak, tüm kültür öğeleri bir başka toplum tarafından aynı ölçüde kabul görmez. Genelde teknolojik ürünler, en çabuk benimsenen kültür öğeleridir. Kültürün manevi öğeleri olan değer ve inançlarsa daha zor benimsenir.

Bir kültür öğesinin bir başka toplumda kabul görebilmesi için toplum üyelerinin ona ilgi duyması; onu değerlendirmesi, denemesi, kabul etmesi ve uygulaması gerekir.

Advertisement

Kültür öğeleri genellikle yavaş yayılır. Fakat yavaş yavaş da olsa bir kültür unsuru, birçok toplumda görülür hâle gelebilir. Örneğin; dürüst ve saygılı olma gibi değerler hemen hemen tüm toplumlarda görülmektedir. Bu olay, tıpkı bir havuza taş atıldığında dalgaların giderek genişleyip yayılmasına benzer. Herhangi bir kültürün bir kurumunda meydana gelen değişme, o kültürün tüm öğelerini etkiler. Ancak, kültür içindeki bazı gruplar bu değişime karşı çıkar. Çünkü, değişmeler insanlarda korku, tedirginlik yaratabilir. Örneğin; endüstrileşmenin başlangıç dönemlerinde bir çok işçi, fabrika ortamına ve makineleşmeye karşı çıkmış, hatta sık sık makineleri bozmuşlardır. Ancak, zamanla bu sistemin yararlı yönlerini görmüş ve benimsemişlerdir.

Kültür değişmelerinin azlığı ve çokluğu yaşanılan coğrafi bölgeye göre değişir. Büyük nehir ve deniz kenarlarında, ticari yolların geçtiği merkezlerde kurulan toplumlar için diğer toplumlarla kültürel ilişki kurma ve kültürel değişme şansı daha fazladır. İnsanlar, ticaret nedeniyle ya da başka nedenlerle bu bölgelerde daha sık bulundukları için ilişkiler artmakta ve kültürel yayılma hızlanmaktadır. Örneğin; alfabenin, sayıların kullanılması, enlem ve boylamlardan deniz ulaştırmacılığında yararlanılması, pusula ve yeni inşaat tekniklerinin yayılması böyle olmuştur. Buna karşın, aralarında coğrafi uzaklığın fazla olduğu toplumlarda, kültürel ilişkinin az olması nedeniyle değişme çok daha yavaş gerçekleşmektedir. Güney Amerika’da ve Afrika’da yaşayan öğeleri o toplumları etkilemiştir.

Kültür değişmelerinin bir nedeni de kültürleşmedir. Kültürleşme, iki farklı kültürün birbirini karşılıklı olarak etkilemesidir. Örneğin; yabancı ülkelere giden Türk işçileri hem bu ülkelerin kültüründen etkilenmiş hem de bizim kültürümüzün bazı öğeleri o toplumları etkilemiştir.

Kültür değişmesinin bu dış kaynakları yanında bazı iç kaynakları da vardır. Toplumun kendi iç yapısından kaynaklanan bu etkenlerin başında keşif ve icatlar gelir. Keşif, var olan fakat daha önce insanlar tarafından bilinmeyen bir olayın bilinmesi, anlaşılması demektir: Kan dolaşımının nasıl olduğunun, bazı hastalıkların mikroplarla bulaştığının anlaşılması gibi. Keşifler, bir süre sonra kültürün bir parçası hâline gelir. İlk kullanıma sunulduğunda değişme yaratıcı bir faktördür.

Advertisement

Toplumsal değişmeye neden olan bir başka iç faktör icatlardır. İcat, var olan bilgi birikiminin yeni şeyler bulmada kullanılmasıdır. Örneğin, elektrik ampulünün bulunması icattır.

Keşif ve icatların artması ve yayılması sonucunda toplumda değişmeler meydana gelir ve bu değişimler başka toplumlara da yayılır. Her yenilik, diğer yeniliklerin bulunmasını kolaylaştırır. Bu nedenle, değişme oranı ve hızı endüstri toplumlarında endüstrileşmemiş toplumlara oranla daha fazladır.


Leave A Reply