Uganda Tarihi

0

Bir Afrika ülkesi olan Uganda’nın 1990’ların başına kadarki tarihi ile ilgili ve özellikle eski döneme ait bilgiler.

Uganda Bayrağı12. yüzyılda Bantu dilini konuşan topluluklar, batıdan Uganda’nın güneybatısına göç etti ve 14. yüzyılda Svazi devletleri olarak bilinen krallıklar kurdular. Svazi devletleri, 1500’ler de Sudan dilini konuşan Luo halkının egemenliğine girdi. 16. – 17. yüzyıllarda Uganda’nın güneyinde egemenliğini sürdüren Bunyaro Krallığı egemendi. 1800’lerde Victoria Gölü çevresindeki alanlar Buganda Krallığı’nın denetimine girdi. Uganda’ya, 1877’de İngiliz misyonerler, 1879’da da Fransızlar geldi. 1894’te Büyük Britanya Buganda’yı koruması altına aldı. 1904’te pamuğun, 1920’lerde, kahve ve şekerin ekimi başlatıldı. 1921’de kurulan yasama meclisine, ilk Siyah Afrikalı üye, 1945’te alındı, çok sayıda sandalyenin Afrikalılara ayrılmasıyla, ancak 1950’lerin ortalarında gerçekleşti. 1962’de Uganda bağımsızlığına kavuştu, Milton Obote başbakan oldu.

Advertisement

Uganda’nın 1963’te cumhuriyet olmasıyla birlikte “Kabaka” II. Frederick Mutesa başkan seçildi. 1966’da Obote bakana karşı bir darbe düzenleyerek anayasayı askıya aldı ve tüm yürütme yetkilerini ele geçirdi. 1967’de hazırlanan birlik anayasasıyla dört krallık kaldırıldı ve merkezi hükümetin yerel yönetim üzerindeki denetimi arttı. 25 Ocak 1971’de Tuğgeneral İdi Amin’in düzenlediği bir darbeyle Obote görevden uzaklaştırıldı. Amin, 1972’de, Uganda yurttaşı olmayan tüm Asyalıların ülkeden ayrılmasını istedi. Üç ay içinde 60 bin kişi Uganda’dan çıktığı gibi İngiliz ve Asyalılann mallan da devletleştirildi. 1972’de Entebe’ye indirilen bir uçağın Filistin yanlısı gerillalar tarafından ka-çınlması Uganda’nın İngiltere ve Kenya ile arasının açılmasına yol açtı. 1978’de Tanzanya ile başlayan savaş, 1979’da Uganda’nın yenilgisiyle sonuçlandı. Amin ülkeden kaçtı, ordu yönetime el koydu. Uganda’da 18 yıldan sonra ilk kez Aralık 1980’de düzenlenen genel seçimlerde, eski başkanlardan Dr. Milton Obote yönetime geçti.

İkinci kez yönetime gelişinden beş yıl geçmesine karşın, Obote, ülkedeki ekonomik ve politik bunalıma köklü çözümler getiremedi. Ordu içersinde de yandaşlarını yitiren Obote, 27 Temmuz 1985’te Kara Kuvvetleri Komutanı Bazalio Olara Okello’nun düzenlediği bir darbe sonucu devrildi. Darbeden iki gün sonra kendini devlet başkanı seçtiren Bazilio Olara Okello’nun iktidarı çok kısa ömürlü oldu. Hem Obote, hem de Okello yönetimlerine karşı savaş veren Ulusal Direniş adlı gerilla örgütünün önderi Yoveri Muse-vini, 1985’in sonlarına doğru Ruanda ve Kenya desteğindeki güçlerle Okel-lo’yu 17 Aralık 1985’te devirdi. Ocak 1986’da yeni hükümeti kurma çalışmalarını tamamlayan Musevini, 29 Ocak 1986’da devlet başkanlığını üstlendi. İdi Amin yönetime karşı gerilla savaşı veren kuzeyli Langho ve Akoli boylarının başına geçme girişimleri (Ocak 1989), başarısızlığa uğrayınca, Amin, yeniden Suudi Arabistan’a dönmek zorunda kaldı. Musevini 9 Mayıs 1996’daki seçimleri ezici bir çoğunlukla kazanarak iktidarını sürdürdü.


Leave A Reply