Ünlü Düşmesi Nedir? Örneklerle Açıklaması Sorular ve Çözümleri

0

Ünlü düşmesi nedir, nasıl olur? Ünlü düşmesinin kuralları nelerdir? Ünlü düşmesi ile ilgili örnek sorular, çözümleri, yazım yanlışları.

Ünlü düşmesi

ÜNLÜ DÜŞMESİ

Türkçe’de iki ünlü yanyana gelmez. Ünlü ile biten bir sözcük yine ünlü ile başlayan bir sözcükle birleştiği zaman ünlünün biri ya düşer veya iki ünlü tek ünlü haline gelir.

Bitişik yazılan birleşik sözcüklerin bir kısmı ünlü düşmesi veya hece düşmesiyle meydana gelir.

ÖRNEKLER:

kahve+altı ——>>>kahvaltı
ne+için ——>>> niçin
cuma+ertesi ——>>> cumartesi
pazar+ertesi ——>>> pazartesi

ÖRNEK SORU:

Bitişik yazılan birleşik sözcüklerin bazısı ünlü düşmesi yoluyla oluşur.

Bu açıklamaya göre, aşağıdakilerinden hangisinde buna örnek olabilecek bir bitişik yazılan birleşik sözcük kullanılmıştır?

A) Galatasaray hücum futbolu oynayan bir takımdır.
B) Sizler nasıl bir futbol arzu ediyorsunuz?
C) O, çalışkanlığı ve açık gözlülüğüyle adını duyurdu.
D) Affetmek büyüklüğün şanındandır.
E) Tek güven kaynağımız bilir kişi raporlarıdır.

Çözüm: Yapılan açıklamaya uygun seçenek B’dir. (ne+asıl) sözcükleri birleşirken ünlünün biri düşer ve bitişik yazılan bir birleşik sözcük olur.

A seçeneğindeki bitişik yazılan birleşik sözcüklerde ünlü düşmesi görülmemektedir.
C seçeneğinde “açık gözlülük”, E seçeneğinde “bilir kişi” ayrı yazılan birer birleşik sözcüklerdir.
D seçeneğinde “affetmek” bitişik yazılan bir birleşik sözcüktür. Ancak burada ünsüz ikizleşmesi vardır.

ÖRNEK SORU:

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde ünlü düşmesi kuralına uyulmadığı için yazım yanlışı yapılmıştır?

A) Yemeğin tadını beyenmedim.
B) Başka bir okulu kayıdımı yaptırdım.
C) Oyunun kurallarını hepimizden iyi biliyor.
D) Nineme gitmek için daracık sokaklardan geçeriz.

Çözüm: C ve D seçeneklerinde yazım yanlışı yoktur. A seçeneğindeki beyenmedim sözcüğü yanlış yazılmıştır. Doğrusu beğenmedim olacaktır. Fakat soruda bizden istenen yazım yanlışı bu değildir. B seçeneğinde ünlü düşmesi nedeniyle kaydıma şeklinde yazılması gereken sözcük kayıdıma şeklinde yazılmış ve yazım yanlışı yapılmıştır.

ÖRNEK SORU:

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde ünlü düşmesi kuralına uyulmadığı için yazım yanlışı yapılmıştır?

A) Polisler devirilen arabayı kaldırdılar.
B) Karnımın ağrısından uyuyamadım.
C) Adam aklımızı okudu sanki.
D) Çocuğun benzi sapsarı oldu.

Çözüm: A şıkkındaki devirilen sözcüğü yerine devrilen sözcüğü yazılmalıydı. Burada i ünlüsü düşer. Bu yüzden cevap A şıkkıdır.


Leave A Reply