Yerşekilleri, Bakı ve Eğimin Sıcaklığa Etkisi

0

Yer şekillerinin, bakının ve eğimin sıcaklık üzerindeki etkileri nelerdir? Bu etkiler neden ve nasıl oluşur, hakkında bilgi.

Yerşekilleri, Bakı ve Eğimin Sıcaklığa Etkisi

Yerşekillerinin sahip olduğu eğim şartları bakıyı belirler. Yamaçların eğiminden dolayı Güneş’e göre konumuna bakı denir. Bakının sıcaklık üzerinde önemli bir etkisi vardır. Dağların Güneş’e dönük yamaçları, güneş ışınlarını daha büyük açıyla alır. Ayrıca bu yamaçlarda güneşlenme süresi daha uzun olur.



Bakının etkisiyle güneşe dönük yamaçlar güneş ışınlarını daha büyük açıyla alır.

Başta ışınların yere düşme açısı olmak üzere, güneşlenme süresinin daha uzun olması nedeniyle, Güneş’e dönük yamaçlardaki ısınma daha çok olur.

Güneş’e dönük yamaçlarda güneşlenme süresi daha uzunken, diğer yamaçta güneş daha erken battığı için güneşlenme süresi daha kısadır.

Bunun sonucunda güneşe dönük yamaçlarda, aynı tür bitkilerde olgunlaşma süresi daha kısadır. Buharlaşma daha fazla olduğundan, tarım ürünlerinin su ihtiyacı daha fazladır. Karlar daha erken erir. Ormanın, tarımın üst sınırı ve kalıcı kar sınırı daha yüksektir.


Güneş ışınlarının 90° lik açıyla düştüğü enleme bakan dağların yamaçlarında, bakının etkisiyle sıcaklık daha fazladır.

Bakının etkisiyle, Kuzey Yarımküre’de güneye bakan, Güney Yarımküre’de kuzeye bakan yamaçlar daha çok ısınır.

Dönenceler arasında kalan alanlarda bakının etkisi mevsimlere göre değişiklik gösterir. Buna göre yukarıda da belirtildiği üzere, güneş ışınları hangi enleme dik geliyorsa, o yöne bakan yamaçlarda bakının sıcaklık üzerindeki etkisi belirginleşir.

Bazı tarihlerde bakının durumu kısaca şöyle açıklanabilir:

*** 21 Haziran’da, güneş ışınları Yengeç Dönence-si’ne dik geldir. Yengeç Dönencesi’nin kuzeyindeki alanlarda güneye bakan, güneyindeki alanlarda ise kuzeye bakan yamaçlarda bakının sıcaklık üzerinde daha belirgin etkisi vardır.

*** 21 Aralık’ta, güneş ışınları Oğlak Dönencesi’ne diks gelir. Buna göre, Oğlak Dönencesi’nin güneyindeki alanlarda kuzeye bakan yamaçlarda, kuzeyindeki alanlarda ise güneye bakan yamaçlarda bakının sıcaklık üzerindeki etkisi daha belirgindir.

*** Güneş ışınlarının Ekvator’a dik geldiği ekinoks (21 Mart ve 23 Eylül) tarihlerinde, Kuzey Yarımküre’de güneye, Güney Yarımküre’de kuzeye bakan yamaçlarda bakının etkisiyle sıcaklıklar daha yüksektir.

*** Ekvator başta olmak üzere, dönenceler arasındaki alanlarda bakının etkisi en azdır. Çünkü yıl içinde belli tarihlerde her iki yöne bakan yamaçlar da güneş ışınlarını daha büyük açılarla alır.





Atatürk'ün Gençler - Gençlik İle İlgili Sözleri


Bir Yorum Yazmak İster misiniz?