Birinci Dünya Savaşı’na hangi devletler katıldı ve ne zaman savaşa dahil oldular? Hangi sebeplerle savaşa girdiler? Savaşın başlangıcında hangi ülkeler tarafsız kaldı? Savaşın seyrini etkileyen kritik tarihler ve daha fazlasını keşfedin.
28 Haziran 1914‘te Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun veliahtı Arşidük Franz Ferdinand’ın Saraybosna’da bir Sırp milliyetçisi tarafından suikasta uğraması, Birinci Dünya Savaşı’nın fitilini ateşleyen en önemli olaylardan biri olarak kabul edilir. Bu olay, Avusturya-Macaristan ve Sırbistan arasında gerilimi artırdı. Avusturya, Sırbistan’ı suçladı ve bu olaydan bir ay sonra, 28 Temmuz 1914‘te Sırbistan’a savaş ilan etti. Bu savaş ilanıyla birlikte, Avrupa’da ittifak halinde olan devletler de sırayla savaşa dahil olmaya başladı.
Savaşa Katılan Ülkeler ve Katılma Tarihleri
Avusturya-Macaristan ve Sırbistan (28 Temmuz 1914)
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Arşidük Franz Ferdinand suikastı bahanesiyle 28 Temmuz 1914‘te Sırbistan‘a savaş açarak Birinci Dünya Savaşı’nı başlattı. Bu savaş ilanı, bir yandan Rusya’nın Sırbistan’ın yanında yer almasıyla çatışmanın büyümesine yol açtı.
Almanya ve Rusya (1 Ağustos 1914)
Avusturya’nın Sırbistan’a savaş ilanından sonra, Avusturya-Macaristan’ın müttefiki olan Almanya, bu savaşın Rusya tarafından tehdit edilmesine tepki gösterdi. 1 Ağustos 1914‘te Almanya, Rusya‘ya savaş ilan ederek savaşa dahil oldu. Bu, savaşın Doğu Cephesi’nde çatışmaların başlamasına yol açtı.
Fransa ve Belçika (3 Ağustos 1914)
Almanya’nın, Rusya’ya savaş ilan etmesinin hemen ardından, Rusya’nın müttefiki olan Fransa da savaşa katıldı. 3 Ağustos 1914‘te Almanya, Fransa’ya karşı savaş açtı. Aynı gün içinde Almanya, Fransa’ya saldırmak için tarafsız Belçika’dan geçmek istedi, ancak Belçika direndi ve Almanya’nın saldırısına uğradı. Böylece Belçika da savaşın içine çekildi.
İngiltere (5 Ağustos 1914)
Almanya’nın Belçika’ya saldırması üzerine, Avrupa’nın dengelerini korumak isteyen İngiltere, 5 Ağustos 1914‘te Almanya’ya savaş ilan etti. İngiltere’nin savaşa girmesiyle çatışmalar artık Avrupa genelinde yayılmaya başladı.
Karadağ
Karadağ, Sırbistan ile olan yakın ilişkisi nedeniyle savaşa Sırbistan ile birlikte girmiş kabul edilir. Karadağ’ın savaşa katılımı da Balkanlar’daki gerilimin tırmanmasına neden olmuştur.
Japonya (23 Ağustos 1914)
Avrupa’da başlayan savaş, kısa sürede Asya’ya da sıçradı. Japonya, İngiltere ile olan ittifakına dayanarak 23 Ağustos 1914‘te Almanya’ya savaş ilan etti ve Pasifik’teki Alman kolonilerine saldırılar düzenlemeye başladı.
Osmanlı İmparatorluğu (11 Kasım 1914)
Osmanlı İmparatorluğu, ilk başta savaşa katılmamışsa da, Almanya ile yaptığı gizli bir anlaşma sonucu 11 Kasım 1914‘te İtilaf Devletleri’ne savaş ilan etti. Osmanlı’nın savaşa katılmasıyla Orta Doğu cephesinde de savaş şiddetlendi.
İtalya (24 Mayıs 1915)
Savaşın başında tarafsız kalan İtalya, bir yıl sonra 24 Mayıs 1915‘te İtilaf Devletleri tarafında savaşa katılmaya karar verdi. İtalya’nın savaşa girişi, özellikle Avusturya-Macaristan’a karşı yeni bir cephe açılmasına neden oldu.
Bulgaristan (14 Ekim 1915)
Balkanlarda etkin bir güç olan Bulgaristan, savaşa 14 Ekim 1915‘te Almanya ve Avusturya-Macaristan tarafında katıldı. Bulgaristan’ın savaşa katılması, Balkan Cephesi’nde Sırbistan’a karşı üstünlük sağlanmasına yardımcı oldu.
Romanya (28 Ağustos 1916)
Birinci Dünya Savaşı’nın üçüncü yılında, Romanya, İtilaf Devletleri’ne katılarak 28 Ağustos 1916‘da savaşa dahil oldu. Romanya’nın savaşa katılması Doğu Cephesi’nde önemli bir hamle olarak kabul edildi.
Amerika Birleşik Devletleri (6 Nisan 1917)
Başlangıçta tarafsız kalan Amerika Birleşik Devletleri, Almanya’nın sınırsız denizaltı saldırılarına karşılık 6 Nisan 1917‘de Almanya’ya savaş ilan etti. ABD’nin savaşa katılması, İtilaf Devletleri lehine önemli bir güç dengesini değiştirdi.
Yunanistan (26 Haziran 1917)
Yunanistan, iç siyasi çalkantılar sonrası 26 Haziran 1917‘de İtilaf Devletleri tarafında savaşa katıldı. Yunanistan’ın savaşa katılması Balkan Cephesi’nde İtilaf Devletleri’ne stratejik bir avantaj sağladı.
Tarafsız Kalan Devletler
Birinci Dünya Savaşı, Avrupa’da birçok ülkeyi etkisi altına alırken, bazı devletler savaş boyunca tarafsız kalmayı tercih etti. Bu ülkeler arasında İsviçre, İsveç, Norveç, Danimarka ve İspanya gibi Avrupa ülkeleri bulunmaktadır. Bu ülkeler, savaş sırasında tarafsızlıklarını koruyarak savaşın dışında kaldılar.
Savaşın Etkileri ve Sonuçları
Birinci Dünya Savaşı, sonunda imzalanan Versailles Antlaşması ile sona erdi ve dünya genelinde birçok siyasi, ekonomik ve sosyal etkiler bıraktı. Almanya ve Avusturya-Macaristan gibi devletler mağlup olarak önemli toprak ve güç kaybına uğradılar. Aynı zamanda bu savaş, Osmanlı İmparatorluğu’nun sonunu getirerek modern Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna zemin hazırladı
