1839 Tanzimat Fermanı, 1856 Islahat Fermanı ve Meşrutiyet dönemleri hakkında maddeler halinde kısa ve öz bilgiler. Osmanlı’da reform hareketlerinin önemi ve sonuçları.
Tanzimat Fermanı 1839
II. Mahmut’un yerine geçen Abdülmecit’te reform yanlısıydı. Bu nedenle devleti kurtarmak, batı desteğini sağlamak amacıyla Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanan reform programını kabul etti. Fermana göre;
1. Müslüman ve Hristiyan tüm Osmanlı halkının ırz, namus, can, mal özgürlüğüne ve güvenliğine kavuşması.
2. Vergilerin herkesin gelirine göre alınması.
3. Mahkemelerin açık olması.
4. Rüşvet ve iltimasın kaldırılması.
5. Askerlik işlerinin bir düzene konulması ve askere alma, bırakılmanın sağlam bir esasa bağlanması.
6. Herkesin mal ve mülk sahibi olabilmesi ve bunu mirasçılarına bırakabilmesi.
ÖNEMİ:
1. Kişi ve devlet hakları karşılıklı olarak düzenlenmiştir.
2. İlk kez padişah gücü üzerinde kanun gücü egemen olmuş, padişahın yetkileri sınırlandırılmıştır.
NOT: Bu özellikler ferman anayasal nitelik kazandırmıştır.
3. Azınlıklar hukuksal olarak müslüman halkla eşit hale gelmiştir.
4. Azınlıkların askere alınması öngörülmüş askerlik bir vatan görevi haline getirilmiştir.
Islahat Fermanı 1856:
★Tanzimat Fermanından farklı yönü yalnızca azınlıklar için bazı haklar öngörmesidir. Tanzimat Fermanı’nı tamamlayan bir fermandır.
1. Azınlıkları küçük düşürücü sözcüklerin kullanılmaması.
2. Yabancı uyrukluların mal ve mülk sahibi olabilmeleri. (Vergilerini ödemek koşuluyla)
3. Azınlıkların da devlet memuru olabilmeleri ve her çeşit okula girebilmeleri.
4. Mahkemelerin açık olması ve herkesin kendi dininde yemin edebilmesi.
5. Askerlik için bedel sisteminin kabul edilmesi.
6. İşkence, dayak ve angaryanın yasaklanması.
7. Hristiyanlar il meclisine üye olabilecekler.
8. Herkes şirket ve ticari nitelikli kurum ku-rabilecekdi.
MEŞRUTİYET DÖNEMLERİ
Abdülaziz, Jön Türkler (Genç Osmanlılar) tarafından 1876’da tahttan indirildi. Yerine V. Murat padişah oldu. Meşrutiyetin ilanıyla Genç Osmanlılar;
★Osmanlı Devleti’nin parçalanmaktan kurtulacağını,
★Avrupa devletlerinin içişlerimize karışmalarının sona ereceğini.
★Azınlık isyanlarının sona ereceğine inanıyorlardı.
V. Murat kısa sürede taht’tan indirildi yerine II. Abdülhamit taht’a çıktı. 1876’da Kanun-i Esasi yayınlandı. Böylece; İlk kez yönetim sisteminde değişiklik oldu.
