Zümrüdüanka olarak ta bilinen Anka kuşu nasıl bir kuştur? Anka kuşu gerçekte var mıdır, Anka kuşunun ismi, hikayesi, özellikleri ve hakkında mitler nelerdir?
Anka Kuşu; Adı olup kendi olmayan efsanevi bir kuştur. «Zümrüdüanka» da denir. Sözde çok yükseklerde uçtuğundan görünmez. Avını yakalayıp doğruca batıya gider. Orada yok eder.
Rivayete göre Anka kuşu Musa Peygamber zamanında yaratılmış, onun ölümünden sonra da Hicaz’a göçüp orada çoğalmıştır. Zamanla küçük çocukları kapıp kaçmaya başlayan Anka kuşunun Hz. Muhammet’ten önce o civarda yaşayan bir peygamberin duasıyla soyu kesilmiştir. Başka bir söylentiye göre de gene Hz. Muhammet’ten önce yaşayan peygamberlerden Hanzale zamanında av bulamayan Anka kuşu bir çocuğu kapmış, bu yüzden halk kuşu Hanzale’ye şikayet etmiş. Onun duasıyla da kuşun soyu yok olmuş. Anka kuşunun Süleyman Peygamber’in divanına devam ettiği, sonra da göze görünmez olduğu söylenir.
Efsaneye göre anka kuşu otuz kuşun renginde, otuz kuşun biçiminde ve yaratılışında, otuz kuşun büyüklüğündeydi. Bütün kuşların padişahıydı, daha çok Kaf dağında otururdu. Orada İskender’le buluşup görüşmüştü.
Anka kuşuna, otuz kuşun renginde olduğu inancından dolayı, Farsçada «si-reng» (otuz renk) veya «si-murg» (otuz kuş) denilir. «Simurg» kelimesi «anka» ile birleşerek ve söylenişi zamanla değişerek «zümrüdüanka» olmuştur.
Özellikleri
Parlak, altın sarısı ve morumsu-kırmızı tüyleri olurdu ve bir kartalla eşit veya ondan daha büyük olurdu. Bazı Yunan yazarlarına göre, Anka kuşu tam olarak beş yüz yıl yaşayacaktı. Diğerleri yaşam döngüsünün 97.200 yıl olduğuna inanıyordu. Her yaşam döngüsünün sonunda, Anka kuşu bir cenaze ateşinde kendini feda etti . Anka kuşunun uzun ömrü ve kendi küllerinden dramatik bir şekilde yeniden doğuşu onu ölümsüzlüğün ve ruhsal yeniden doğuşun sembolü haline getirmiştir .
Yunanlılar , Mısır mitolojisinden , bir zamanlar Mısır’da yaşayan, şimdi soyu tükenmiş balıkçıl benzeri grimsi bir kuş şeklinde temsil edilen Bennu’ya dayanıyor gibi görünüyor . Bennu’nun yaşam döngüsünü tamamlayarak , Heliopolis’e uçacak , tanrı Ra’nın ateşine inecek , yuvasını ateşe verecek ve alevlere teslim olacak, sonunda küllerden yeniden doğacaktı.
MÖ 8. yüzyıl Yunan şairlerinden Hesiod , Anka kuşunun uzun bir ömre sahip olan kargadan dokuz kat daha uzun yaşayacağını iddia etmiştir.
Bennu’ya benzer şekilde, kuş ölümün yaklaştığını hissettiğinde , alevlerinde kendi kendini yakacağı bir tarçın , adaçayı ve mür ağacı yığını oluştururdu . Bu küllerden daha sonra yeni bir anka kuşu doğar, daha sonra atasının kalıntılarını dindar bir şekilde bir mür yumurtasına yerleştirir ve onunla birlikte Mısır’ın Heliopolis kentine uçar ve onu Güneş Altarına yerleştirirdi.
Bu küllerin ölüleri diriltme gücüne sahip olduğu söylenirdi. Roma İmparatoru Elagabalus (MS 204-222), ölümsüzlüğü elde etmek için Anka eti yemeye karar verdi. Anka kuşu yerine kendisine gönderilen bir cennet kuşunu yedi, ancak kısa bir süre sonra öldürüldü.
Şu anda, bilim adamları efsanenin Doğu’da ortaya çıktığına ve Heliopolis Güneşi rahipleri tarafından yıldız kralın günlük ölümü ve yeniden doğuşunun bir alegorisi olarak uyarlandığına inanıyorlar. Hıristiyan sanatında, yeniden doğmuş Anka kuşu, Mesih’in dirilişinin popüler bir sembolü haline gelmiştir. İlginç bir şekilde, adının MÖ 5. yüzyıl Yunan tarihçisi Herodot’un yaptığı bir hatadan kaynaklanmış olması muhtemeldir.
Tarih
Kendi küllerinden yeniden doğan efsanevi kuş inancı , Yunanlılar, Mısırlılar ve Çinliler gibi çeşitli eski halklarda vardı. Tüm mitolojilerde anlam korunur: sürdürme, diriliş, asla bitmeyen umut.
Yunanlılar için anka kuşu bazen tanrı Hermes ile bağlantılıydı ve birçok antik tapınakta temsil ediliyordu. Anka kuşu ile her gün ufukta ölen ve ertesi gün yeniden doğmak üzere ölen, doğanın ölümünün ve yeniden doğuşunun ebedi sembolü haline gelen Güneş arasında bir paralellik vardır.
Mısırlılar onu Bennu olarak kullanıyorlardı ve yanına boyanmış olan Sothis yıldızı ya da beş köşeli, yanan yıldız ile ilgiliydi. Antik Çin’de anka kuşu harika bir kuş olarak temsil edildi ve mutluluk , erdem , güç, özgürlük ve zeka sembolüne dönüştü. Tüylerinde beş kutsal renk parlıyor. Mor , mavi , kırmızı , beyaz ve altın .
Hıristiyanlık döneminin başlangıcında, bu muhteşem kuş yeniden doğuş ve dirilişin simgesiydi. Bu anlamda, kurban ettiği kişi karşılığında ikinci bir yaşam alan Mesih’i veya İnisiye’yi sembolize eder.
San Francisco’nun şehir bayrağı , 1906’da şehri harap eden depremden sonra yenilenmenin sembolü olduğuna inanılan bir anka kuşu tasvir ediyor . Atlanta şehrinin bayrağı ve mührü de bir anka kuşu tasvir ediyor.
2010 San José Maden Kazasında 33 madenciden birer birer çıkan kapsüle Phoenix adı verildi, çünkü çok derin bir toprak derinliğinden kurtarılmaları efsanevi kuşun küllerden yeniden dirilişini andırıyor.
