Gönül İle İlgili Deyimler ve Anlamları Açıklamaları, Kalp İle Deyim

İçinde gönül kelimesi geçen deyimler nelerdir? Bu deyimlerin açıklamaları ve anlamları. Gönül hakkında deyimler ve açıklamaları.

Gönül İle İlgili Deyimler

• *** (bir şeyde) gönlü olmak
  sevip istemek.
• *** (bir şeye) gönlü olmak
  razı olmak.
• *** (birini) gönülden çıkarmamak
  sevilen kimseyi unutmamak.

*** (birinin) gönlü ile oynamak
sever görünüp eğlenmek.

• *** (birinin) gönlünü etmek (yapmak)
  birini razı ve hoşnut etmek: “Ben patronun gönlünü ederim, hafta arasında.” -N. Cumalı.
• *** (birinin) gönlünü hoş etmek
  birinin dileğini yerine getirerek onu sevindirmek: “Feride, çocukların birini bırakıp ötekini alıyor, hepsinin sıra ile gönlünü hoş etmek istiyordu.” -R. N. Güntekin.
• *** gönlü akmak
  birine karşı güçlü sevgi duymak: “Bu delikanlının kıza, bu kızın delikanlıya gönlü akınca insanın yüreği kabarıyor.” -R. N. Güntekin.
• *** gönlü bulanmak
  1) kusacak gibi olmak; 2) mec. kuşkulanmak.
• *** gönlü çekmek
  imrenip istemek.
• *** gönlü çelinmek
  güzel sözlere aldanmak, kapılmak.
• *** gönlü çökmek
  yaşama gücü azalmak, ruhsal dengesi bozulmak.
• *** gönlü düşmek
  âşık olmak: “Çaydan üç güvercin uçtu / Benim gönlüm sana düştü” -Halk türküsü.
• *** gönlü istemek
  dilemek, kuvvetle içten arzulamak: “gönül istiyordu ki böyle büyük sanatçılara hastalıklar hiç değmesin, onlardan uzak olsun.” -C. Uçuk.
• *** gönlü kalmak
  1) isteyip de edinemediği bir şeyi istemekten vazgeçmemek; 2) gücenmek.
• *** gönlü kanmak
  bir işle ilgili kaygısı kalmamak, mutmain olmak, müsterih olmak.
• *** gönlü kaymak
  sevmeye eğimli olmak.
• *** gönlü kırılmak
  üzülmek, incinmek, yerinmek: “Bunları duymakla gönlüm kırıldı.” -A. Ş. Hisar.
• *** gönlü razı olmamak
  istememek: “Ama Salih’in gönlü buna razı olmaz, bu yüzden de sorunları yarım ağızla cevaplandırırdı.” -T. Buğra.
• *** gönlü takılmak
  1) bir şeye karşı ilgi duymak; 2) aşk ile sevmeye başlamak.
• *** gönlü varmamak
  istek duymamak, istememek, çekinmek: “Birkaç gece evvel gelip de bir şey soracaktım, rahatsız etmeye gönlüm varmadı.” -P. Safa.
• *** gönlünde kalmak
  çok istediği hâlde ulaşamamak, elde edememek: “Bu soyadı çıkmasaydı, bu hatiplik onun gönlünde kalacakmış.” -M. Ş. Esendal.
• *** gönlünden geçirmek (geçmek)
  1) bir şeyin olmasını veya bir şey yapmayı istemek: “Topkapı Sarayı’nda Hünername minyatürlerine bakarken kaç defa gönlümden bu özleyiş geçti.” -Y. K. Beyatlı. 2) düşünmek.
• *** gönlünden kopmak
  kendiliğinden vermek: “Fukara bir denizciye rast gelirsen süngerlerimden birkaç tanesini ona ver, gönlünden koparsa.” -Halikarnas Balıkçısı.
• *** gönlüne doğmak
  içine doğmak, sezmek, hissetmek.
• *** gönlüne dokunmak
  üzülmek, rahatsızlık duymak: “Onun kenar mahallelerde sürüklenen çıplak ayakları benim gönlüme dokunuyor.” -O. S. Orhon.

*** gönlüne girmek
kalbine girmek.

• *** gönlüne göre
  dileğine göre, isteğine uygun olarak.
• *** gönlünü çalmak
  kalbini çalmak.
• *** gönlünü çelmek
  1) kandırmak, yola getirmek, aşkını kazanmak: “Nice beyler, paşalar onun peşinde yıllarca dolaşmışlar, onun gönlünü çelmek için her türlü çareye başvurmuşlardı.” -Y. K. Karaosmanoğlu. 2) kendi yanına çekmek, sempatisini kazanmak: “İlk tanıştığımız günden beri bana karşı gösterdiği yakınlıkla gönlümü çelmiş bulunmaktaydı.” -Y. K. Karaosmanoğlu.
• *** gönlünü düşürmek
  âşık olmak, sevdalanmak: “Biraz aklı olsa bizim Rabia’ya gönül düşürür mü?” -H. R. Gürpınar.
• *** gönlünü eğlemek
  mutlu, neşeli vakit geçirmek: “Ne güzel yayla da şu bizim yayla / Çık soğuk su başına da gönlünü eğle” -Halk türküsü.
• *** gönlünü kaptırmak
  âşık olmak: “Kız kaptırdı gönlünü / Sevdiği kalpsizin biri” -B. Necatigil.
• *** gönlünü karartmak
  yaşamaya karşı sevgi ve isteğini azaltmak: “Tabiatın bu eşsiz güzellikleri karşısında o birtakım gevezeliklerle benim kafamı ağrıtacak, gönlümü karartacak değil.” -O. C. Kaygılı.
• *** gönlünü pazara çıkarmak
  sevmek için kendine yakışanı seçmeyip rastgele birini sevmek.
• *** gönlünü serin tutmak
  sakin, soğukkanlı olmak, hemen heyecanlanmamak.
• *** gönlünü söndürmek
  küstürmek, kırmak, incitmek: “Kalpsiz bir güzelliğin, fakir teyze kızlarının hayatını kırmaktan, gönlünü söndürmekten başka neye faydası var ki!” -R. N. Güntekin.
• *** gönlünü yaralamak
  incitmek, kırmak, üzmek: “Onun gönlünü yaralayarak bir latife ederlerse hemen kaçıyor, sokulmuyor.” -M. Ş. Esendal.
• *** gönlünün dümeni bozuk
  tkz. isteklerinde, özellikle gönül işlerinde tutarlılık göstermeyen, sık sık istek değiştiren.
• *** gönül açmak
  insanın iç sıkıntısını gidermek, iç açmak.

*** gönül akıtmak
âşık olmak, sevmek.

• *** gönül avlamak
  huyunu suyunu yakından bilerek olumlu davranışta bulunmak, tavlamak: “İstanbul’un yetiştirdiği mizaçtan anlar, gönül avlamasını bilir dalkavuklardan biriydi.” -A. Ş. Hisar.
• *** gönül avutmak
  hoşça vakit geçirmek: “Gözünü ve gönlünü avutmak için türlü hoppalıklar yapıyordu.” -Y. K. Karaosmanoğlu.
• *** gönül bağlamak
  severek bağlanmak, içten sevmek, âşık olmak: “Gözlerin kızarmış, niye ağladın? / Bir başkasına mı gönül bağladın?” -Y. Z. Ortaç.
• *** gönül birliği etmek
  duygusal anlamda tam bir uyum içinde olmak.
• *** gönül bulandırmak
  1) mide bulandırmak; 2) mec. kuşkulandırmak; 3) mec. rahatsız etmek: “Haberler iyi değil, rivayetler gönlümü bulandırıyor, sürgünmüş, göz hapsiymiş, estek köstek.” -A. İlhan.
• *** gönül çekmek
  sevdalı olmak: “Henüz bu yaşta, zavallı çocuk gönül çekmek nedir, bir büyük adam gibi biliyor ve bir büyük adam gibi yarasının acısını kimseye sır vermeyerek taşıyor.” -Y. K. Karaosmanoğlu.
• *** gönül eğlendirmek
  geçici bir ilgi ve sevgi göstererek hoşça vakit geçirmek: “O bizim arkadaşı oraya dilber Çingene kızları ile gönlünü eğlendirmeye gelmiş paralıca bir delikanlı sanıyordu.” -O. C. Kaygılı.
• *** gönül gezdirmek
  hlk. seçmek için aklından birçok şey geçirmek.
• *** gönül (gönlünü) almak
  1) sevindirmek; 2) kırılan bir kimseyi güzel bir davranışla hoşnut etmek: “Bu oğlanı amcama itmek doğru değil, bir ara gönlünü almalı.” -A. Ümit.
• *** gönül indirmek
  kendisine yakıştıramadığı bir şeye razı olmak: “Oysa o oturmamıştı bile sofraya, bir fincan çay içmeye gönül indirmemişti.” -İ. Aral.
• *** gönül kırmak (yıkmak)
  birini çok üzecek bir davranışta bulunmak, gücendirmek: “Osman Efendi iyi adamdı, kimsenin gönlünü kırmazdı.” -İ. H. Baltacıoğlu.
• *** gönül koymak
  gücenmek, alınmak, darılmak.
• *** gönül okşamak
  birini hoş bir söz veya davranışla sevindirmek, iltifat etmek.

*** gönül rızası ile
isteyerek.

• *** gönül vermek
  1) sevmek, âşık olmak: “1934’te yepyeni bir Türkçeye gönül vermiş olan Atatürk, sonraki üç dört yıl içinde, daha ılımlı bir dil devrimine yönelmiş olabilir mi?” -T. Halman. 2) bir şeyi sevmeye, istemeye veya yapmaya içten yönelmek, eğinmek, meyletmek: “Atölyelerde bu işe gönül veren idealist öğretmenler ders vermekteydi.” -C. Uçuk. 3) düşkün olmak: “Cevizli tel kadayıfına gönül verene de rastlanıyor.” -S. F. Abasıyanık.
• *** gönül yakmak
  1) insanı aşırı derecede etkilemek, sarsmak, kendinden geçmesine yol açmak: “Bu sesler, o zamanki hayat zevklerinin iç bayıltıcı bir içkisi gibi gönlümüzü yakarak ta derinliklerimize kadar nüfuz etmesini bilirdi.” -A. Ş. Hisar. 2) aşk dolayısıyla iç yangınına tutulmak.
• *** gönül yıkmak
  birini çok üzecek bir davranışta bulunmak, gücendirmek, gönül kırmak.
• *** gönülden ırak olmak
  sevilmekten yoksun kalmak, sevilmemek.
• *** gözden gönülden çıkarmak
  önem vermemek, ilgisini kesmek: “Şimdi, artık gözünden ve gönlünden çıkardığı bu adamın her şeyi onun için müsavi idi.” -R. N. Güntekin.
• *** hatır gönül bilmek (saymak veya tanımak)
  kişilere karşı gösterilmesi gereken saygı kurallarına uymak.
• *** hatır gönül yapmak
  birini tutum ve davranışlarıyla mutlu etmek.
• *** hatır gönül yıkmak (kırmak)
  kişilere karşı gösterilmesi gereken saygı kurallarına uymamak.