Cüce gezegenlerden Makemake’nin özellikleri nerededir? Makemake’nin boyutu, konumu, keşfi ve uydusu nedir? Makemake hakkında bilinen her şey.
Makemake: Güneş Sistemi’nin Gizemli Cüce Gezegeni
Makemake, Neptün’ün yörüngesinin ötesinde bulunan ve Güneş Sistemi’ndeki en büyük üçüncü cüce gezegendir. 2005 yılında keşfedilen Makemake, Kuiper Kuşağı’nda yer alır ve bilim dünyasında önemli bir yere sahiptir.
Önemli Gerçekler ve Genel Özellikler
- Keşif Tarihi: Makemake, 31 Mart 2005’te Palomar Gözlemevi’nde Michael E. Brown liderliğindeki bir ekip tarafından keşfedildi.
- İsimlendirme: Keşiften kısa bir süre sonra “Easterbunny” olarak kodlanan bu cüce gezegen, 2008 yılında Uluslararası Astronomi Birliği tarafından Rapa Nui mitolojisinde bereket tanrısı olan Makemake’nin adıyla adlandırıldı.
- Parlaklık: Makemake, Kuiper Kuşağı’ndaki en parlak ikinci nesnedir; Plüton’dan daha sönük ama Eris’ten daha parlaktır.
- Boyut ve Yapı: Yaklaşık 444 mil (715 kilometre) yarıçapıyla Dünya’nın yarıçapının dokuzda biri büyüklüğündedir.
- Yörünge Süresi: Güneş etrafındaki bir turu yaklaşık 310 Dünya yılı sürer.
- Gün Uzunluğu: Bir gün yaklaşık 22,5 saat sürer.
Keşif ve Tarihçe
Makemake’nin keşfi 29 Temmuz 2005’te kamuoyuna duyuruldu. O dönemde geçici olarak 2005 FY9 adıyla anılmıştır. Paskalya’dan kısa bir süre sonra keşfedildiği için ekip tarafından “Easterbunny” (Paskalya Tavşanı) adıyla kodlanmıştır.
2006 yılında Plüton’un “cüce gezegen” olarak yeniden sınıflandırılmasına neden olan tartışmalar, Makemake ve diğer cüce gezegenlerin keşfiyle başlamıştır. Bu durum, cüce gezegenlerin bilimsel olarak tanımlanmasında önemli bir dönüm noktası olmuştur.
Oluşumu ve Konumu
Makemake, diğer cüce gezegenler gibi Neptün’ün yörüngesinin ötesindeki Kuiper Kuşağı’nda yer alır. Kuiper Kuşağı, Güneş Sistemi’nin dışındaki disk şeklindeki bir bölgede binlerce buzlu nesnenin bulunduğu bir alandır.
- Kuiper Kuşağı’nın İkinci Parlak Nesnesi: Kuiper Kuşağı’nda Plüton’dan sonra en parlak nesne olan Makemake, Güneş Sistemi’nin 4,5 milyar yıllık tarihinde oluşmuş buzlu cisimlerin bir örneğidir.
- Güneş’e Uzaklık: Makemake, Güneş’ten ortalama 45,8 AU uzaklıktadır. Bu mesafe, Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığının 45 katıdır.
Yörünge ve Dönüş Hareketi
Makemake’nin yörüngesi, Neptün’ün yörüngesinden daha uzağa uzanır. Hafif eliptik bir yörüngesi vardır ve perihelionda 38,5 AU ile aphelionda 52,8 AU arasında değişir.
- Yörünge Süresi: Makemake’nin bir tam yörüngeyi tamamlaması yaklaşık 310 yıl sürer.
- Dönüş Süresi: Makemake’nin kendi ekseni etrafındaki dönüşü yaklaşık 22,83 saattir. Bu süre, bir günün 24 saate yakın olduğu anlamına gelir.
Jeoloji ve Atmosfer
Makemake’nin yüzeyi, Plüton’a benzeyen özelliklere sahiptir. Görünür spektrumda kırmızı bir renk tonu gösterir.
- Yüzey Bileşimi:
- Metan, etan, tholinler ve diğer hidrokarbonların varlığı tespit edilmiştir.
- Metanın büyük kristal yapılar halinde bulunduğu düşünülmektedir.
- Albedo (Beyazlık): Makemake’nin albedosu (yansıtıcılığı) yaklaşık 0,81’dir ve bu, yüzeyinin oldukça parlak olduğunu gösterir.
Atmosfer
Makemake’nin atmosferi, Plüton’unkine kıyasla oldukça ince ve geçicidir. 2011 yılında yapılan bir gözlem, cüce gezegenin önemli bir atmosferden yoksun olduğunu ortaya koymuştur. Ancak Güneş’e yakın olduğunda metan ve nitrojenin süblimleşmesiyle geçici bir atmosfer oluşabilir.
- Nitrojen Eksikliği: Yüzeyde düşük seviyelerde nitrojen olduğu tahmin edilmektedir. Bu eksiklik, nitrojenin atmosferik kaçış süreçleriyle kaybolmasına bağlanmaktadır.
Uyduları
Makemake’nin bilinen tek doğal uydusu, MK 2 adı verilen bir uydudur. 2016 yılında Hubble Uzay Teleskobu tarafından keşfedilmiştir. MK 2, yaklaşık 175 kilometre çapında ve Makemake’den oldukça karanlıktır.
- Yörünge Süresi: MK 2’nin Makemake etrafındaki yörüngesini tamamlaması yaklaşık 12 gün sürer.
- Albedo: MK 2’nin yansıtıcılığı oldukça düşüktür, bu da onu odun kömürü kadar karanlık yapar.
Makemake’nin Önemi ve Geleceği
Makemake, cüce gezegenlerin evrimi ve Kuiper Kuşağı’nın yapısını anlamada kilit bir role sahiptir. Mevcut teknolojilerle Makemake’ye ulaşmak için bir uzay görevinde Jüpiter’in yerçekimi yardımıyla yaklaşık 16 yıl sürecek bir yolculuk gereklidir.
- Gelecek Görevler: Henüz Makemake’ye yönelik bir uzay görevi planlanmamış olsa da, gelecekte bu cüce gezegen hakkında daha fazla bilgi edinmek için misyonlar düzenlenebilir.
Biliyor muydunuz?
- Clyde Tombaugh: 1930’da Plüton’u keşfeden Clyde Tombaugh, Makemake’yi keşfetme fırsatını az bir farkla kaçırmıştır.
- Ekliptik Konum: Makemake’nin o dönemde ekliptikten birkaç derece uzakta olması, keşfedilmesini zorlaştırmıştır.
- Plüton’un Yeniden Sınıflandırılması: Makemake, Eris ve Haumea’nın keşfi, Plüton’un bir cüce gezegen olarak yeniden sınıflandırılmasına yol açmıştır.
- En Yakın Uzaklık: Makemake, 2100 yılında Güneş’e en yakın konumuna ulaşacak ve 47 AU uzaklıkta olacaktır.
Sonuç
Makemake, Kuiper Kuşağı’nın gizemli dünyalarından biridir ve cüce gezegenlerin özelliklerini anlamada önemli bir rol oynamaktadır. Bilimsel araştırmalar ve gelecekteki keşifler, Makemake’nin jeolojisi, atmosferi ve uydu sistemi hakkındaki sırları çözmek için devam etmektedi
