ABD’nin iklim özellikleri, iklim kuşakları ve bölgesel farklılıkları hakkında bilgi. Alaska, Hawaii, Puerto Rico ve ABD’nin farklı bölgelerindeki iklim özellikleri.
ABD’de çok değişik iklim kuşakları göze çarpar. Alaska’da görülen yarı arktik iklimle Hawai ve Puerto Rico’da egemen tropikal iklim bu kuşakların uç noktalarını oluşturur. Kıtanın büyük bir bölümünde ise günlük sıcaklık değişimlerinin önemli farklılıklar gösterdiği kara iklimi egemendir. Kara iklimi, yazm aşırı sıcağa, kışın ise aşırı soğuğa yol açar. Kara iklimi ile, dağların oluşumu ve dağılışları yakından bağlantılıdır. Kuzey yarıkürenin orta enlemlerinde yer alan ülke toprakları, genellikle batıdan doğuya akan bir atmosfer akımına açıktır. Ancak, Kayalık Dağlar’ın oluşturduğu engel, Büyük Okyanus’tan gelecek okyanus etkisinin doğuya sokulmasını önler.
Buna karşılık, ülkenin ortasındaki geniş ovalar çukuru, kuzeyde kutuplardan inen, güneyde ekvatordan akan hava kütlelerinin rahatça yer değiştirmesine elverişli bir bölge yaratır. Yazın, Meksika Körfezi’nden sıcak dalgaları ve yağmurlar, kışın ise Kanada’dan buzlu rüzgârlar ve kar, bu ovaları etkiler. Atlas Okyanusu iklimi yumuşatıcı etkisini ancak Hatteras Burnu’nun güneyinde, Gulf Stream’in henüz Amerika kıyısından ayrılmamış olduğu noktalarda gösterebilir.
Ülkede sıcaklık farklarının en belirgin olduğu alan, Yukarı Mississippi Vadisi’nin yukarı bölümüdür. Kanada sınırındaki kuzey eyaletlerinin bulunduğu bu bölgede ısı farkı, kış ile yaz arasında 58°C’ye kadar çıkar (kışın -20°C, yazın 38°C’den fazla) 100. boylamının iki yanında ayrı iki iklim bölgesi oluşmuştur: Genelde kurak Batı, yağışlı Doğu. Kurak bölge, Kayalık Dağlar’ın doğu sınırlarıyla Kıyı Dağları arasında uzanan toprakları içerir. Yağış oranı her yerde düşük düzeydedir. Özellikle, güneyde sonbahar ve kuzeyde ilkbahar en kurak mevsimlerdir (yıllık yağış ortalaması 250-500 mm). Bu genel görünümün dışmda bazı bölgesel değişikliklere de rastlanır. Daha bol yağış alan dağ sıraları (yıllık yağış ortalaması 500-1.000 mm) sürekli karlarla örtülüdür. Büyük Okyanus’un güney kıyısı ılıman ve yağışlıdır (yıllık yağış ortalaması 1.500 mm).
Orta Kaliforniya’nın Kıyı Dağlan ise, iç yaylada sert bir bozkır ikliminin yerleşmesine yol açmıştır. Dağlar arasındaki çukurlar gerçek bir çöl görünümü taşır. Çöllük Arizona, New Mexico, Utah ve Güney Kaliforniya’da yıllık yağış tutarı yalnız 75 mm’dir. Yağışlı bölge, enlemlere uyan birkaç kuşağa ayrılır. Güneyde Florida, yıllık 2.000 mm’yi aşan yağış ortalaması ve zengin yaz yağmurlarıyla “yağışlı tropikal iklim” bölgesidir. Meksika Körfezi’nden Ohio Vadisi’ne uzanan bölgede yağışlı bir kara iklimi egemendir (yaz yağışları; yıllık yağış ortalaması 1.000-2.000 mm). Ohio’dan Büyük Göller’e doğru iklim tropikal özelliğini yitirerek değişir; ancak yağışların özelliği değişmez (yaz yağışları; yıllık yağış ortalaması 1.000 mm), Buna karşılık, yıllık sıcaklık, yıllık sıcaklık ortalamaları arasında fark çoğalır. Kutup kuşağının etkisinde kalan kuzey bölgeler, Kanada iklimine uymuştur; yıllık yağış ortalaması bölgenin hiçbir yerinde 500 mm’ yi geçmez. Ancak, yıllık sıcaklık ortalamaları arasındaki fark yüksektir. Bu iki özellik, kara iklimini egemen kılar. Doğuya doğru gidildikçe ısı ortalamaları arasındaki fark artar (New York’ta 24°C-2°C arasında). Bol yağış alan Appalaş Dağları, özel bir iklim biçimi gösterir. Güneydeki alanlarda ve doğu kıyısında yaz aylarının sonlarında şiddetli kasırga ve boralar etkili olur.
Kıtanın kuzeybatı ucunda yer alan Alaska’da egemen olan nemli iklim, bulunduğu enleme göre çok yumuşak sayılır. Dağlık adalardan oluşan eyalette, ocak ayı sıcaklık ortalaması sıfırın altına düşmez, temmuz ayı sıcaklığı da 13.5°C’yi aşmaz. Kıyı Dağları en yağışlı alandır. Hawaii’de, serin Alizeler, iklimin yıl boyunca ılıman kalmasını sağlar. Sıcaklık gece-gündüz ve mevsimler arasında fazla farklılık göstermez. Ortalama sıcaklık ovalarda temmuz ayında 25°C, ocak ayında 22°C’ dir. Yüksek bölgelerde ise, kışın yine 22°C dolaymda bulunan sıcaklık yazın birkaç derece daha düşer. Daha fazla dağlık olan adaların rüzgârüstü yanı daha çok yağış alırken, rüzgâraltı yanı görece kuraktır. Yağış ortalaması dağlarda 7.600 mm, ovalarda ise 250 mm’ dir. Hawaii’deki Waialeale Dağı, dünyanın en çok yağış alan dağıdır (12.340 mm).
Tropikal bir iklimin egemen olduğu Puerto Rico’da, Hawaii’deki gibi kuzeydoğudan esen alizeler, kuzeyde rüzgârüstü yanındaki kıyının bol yağış olmasmı sağlarlar. Rüzgâraltı yanındaki güney kıyısı ise kuzeye oranla daha kuraktır.
