Gebze nerede, hangi ile bağlı? Gebze’nin coğrafi özellikleri, iklimi, nüfusu, sanayisi, ulaşımı ve tarihi eserleri hakkında kapsamlı bilgiler.
Gebze; Kocaeli İli’ne bağlı ilçe ve merkezidir. 9 köyü vardır. İlin batısında; doğudan Körfez, batı ve kuzeyden İstanbul’un Kartal ve Pendik ilçeleri, güneyden İzmit Körfezi ile çevrilidir.
İlçe toprakları, batıdan doğuya gidildikçe yükselen hafif eğimli tepeler ve sırtlarla kaplıdır. Ortalama yükseklik 300 m’yi aşmaz. Kayalı Tepesi (646 m) en yüksek noktayı oluşturur. İlçenin başlıca ırmağı olan Tavşanlı Deresi, Dil İskelesi’nin doğusunda, İzmit Körfezi’ne dökülür. Akdeniz-Marmara arası bir geçiş ikliminin gözlendiği ilçede, Karadeniz rüzgârlarına açık olan kuzey kesimlerde kışlar soğuk ve yağışlı, yazlar serin geçerken batı ve güney daha sıcak ve az yağışlıdır. Yıllık ortalama sıcaklık 15°C, yağış tutarı 750 mm’dir. Doğal bitki örtüsü, yerleşimler ve orman alanlarının sürekli açılması sonucu büyük ölçüde cılızlaşmıştır. Kuzey ve doğudaki meşelikler dışında, yer yer kavak ve zeytinlikler göze çarpar. İlçe ekonomisi, 20 yıl öncesine kadar tümüyle tarıma dayanırken günümüzde endüstri etkinlikleri ön plandadır; iş olanaklarının çoğalmasıyla nüfusu hızla artmış, başlangıçta kent merkezinde yoğunlaşan endüstri etkinlikleri giderek çevreye yayılmıştır: Dokuma, boya, plastik, çimento, metalürji, cam, dayanıklı tüketim eşyaları, otomotiv.
Ülkenin en yoğun endüstri bölgelerinden biri durumuna gelen Gebze, İstanbul ile birleşmiş gibidir. Tarımsal üretimde ilk sırayı buğday, yulaf vb tahıl ürünleri alır. Ayçiçeği ekimi son yıllarda yaygınlık kazanmıştır. Üzüm, elma, kiraz en çok yetiştirilen meyvelerdir. Hayvan besiciliği ve mandıracılığın yanı sıra, Darıca ve Hereke (1987’de Körfez İlçesi’ne bağlandı) gibi bucaklarda halıcılık (özellikle ipek) önemli bir gelir kaynağıdır. Kocaeli Yarımadası’nın güneyinde, İzmit Körfezi’nden yaklaşık 3 km içeride, deniz düzeyinden 110 m yükseltide kurulu olan ilçe merkezi, il merkezine 49 km, İstanbul’a 45 km uzaklıktadır. Uluslararası E-5 Karayolu kentin içinden, Haydarpaşa-Ankara Demiryolu 3 km. güneyinden geçer. Darıca, Eskihisar ve Dil iskelelerinin yük trafiği oldukça yoğundur. İstanbul-Ankara Otoyolu’nun İstanbul-İzmit bölümünün hizmete girmesi, İstanbul’a ulaşımı zaman açısından daha da azaltmıştır.
Tarihsel Eserler:
Gebze en eski Osmanlı yerleşmelerinden biridir. İlçedeki tarihsel eserlerin en eskisi İlyas Bey Camisi’dir (1323). Sultan Orhan Camisi’nin yapımına 1328’de başlanmıştır. Yerleşmedeki en görkemli yapı, Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’dir. 1523’te tamamlanan yapılar topluluğu Rumeli Beylerbeyi Çoban Mustafa Paşa tarafından yaptırılmıştır. Planı Mimar Sinan’a aittir. Eskihisar Kalesi de yöredeki Bizans yapılarından biridir.
