Agrandizör nedir, ne demektir? Agrandizör ne işe yarar, nerelerde kullanılır, özellikleri, kullanım alanları hakkında bilgi.
Agrandizör; büyüterek resim basmak için (Agrandisman baskı) kullanılan aygıttır. Projeksiyon makinelerinin yansıtma yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Temel olarak 6 bölümden oluşur: 1) Işık kaynağı ve ışık kutusu, 2) Kondansatör (ışık toplayıcı), 3) Objektif, 4) Negatifin yerleştirildiği bir negatif taşıyıcısı, 5) Netlik ayar düzeni ve körük, 6) Tabla ve kolon. Renkli fotoğraf baskısı için kullanılan agrandizörlere bu bölümlerden ayrı olarak renk düzeltici filtrelerin konabileceği gözler eklenir.
Işık kaynağı ve ışık kutusu agrandizörlerde en önemli bölümdür. Negatifin yeterli ve iyi aydınlatılabilmesi, ışığın negatifin her noktasına eşit olarak düşebilmesi için ışık kaynağı olarak opal ya da buzlu camlı bir lamba seçilir. Işık kutusu, ışınları aynı ölçüde yansıtacak yapıda düzenlenir. Kondansatör: Işınların yoğunlaştırılmasını ve görüntünün niteliğini sağlar. Çapları, agrandizörün kullanıldığı en büyük negatifin köşegeni ölçüsündeki iki düz dışbükey mercekten oluşur. Mercekler, dışbükey yanları karşılıklı gelecek biçimde yerleştirilir. Negatif taşıyıcı, negatifin, objektifle ışık kaynağı arasında, objektif düzlemine paralel ve düz durmasını sağlar. Her tip agrandizörde bu görevi gören taşıyıcı değişiktir. İki cam katmanlı, bir cam ve boş çerçeveli, oluklu bir taşıyıcı ve plaka vb. Objektif, değişik büyütme oranlarında gerekli netliği sağlar. Objektifin aşağı yukarı hareketini sağlamak için objektif, bir körük ya da yivli setli bir boru önüne konur. Objektiflerin odak uzaklıkları negatif boyutlarına göredir. Örnekler:
Negatif boyutlar – Negatif köşegeni (kondansör çapı)
- 9 x 12 cm – 15 cm
- 6 x 9 cm – 11 cm
- 6 x 6 cm – 8.5 cm
- 24 x 36 mm – 4.5 cm
Odak uzaklığı – Diyafram açıklığı (en çok)
- 13-15 cm – 1-5.6
- 10-18 cm – 3.5-4.5
- 7.5-10 cm – 3.5-4.5
- 5-7.5 cm – 3.5
Netlik ayar düzeni ve körük; agrandizörde, büyütme oranı baskı kâğıdıyla objektif arasındaki uzaklığın değiştirilmesiyle değişir. Bu, agrandizörün başlık bölümünün kolon üzerinde aşağı yukarı hareketiyle sağlanır. Netlik, negatifle objektif arasındaki uzaklığın değiştirilmesiyle saptanır. Bunun için körük kullanılır. Tabla ve kolon bölümü; görüntünün projeksiyonunun yapılacağı fotoğraf kâğıdının konduğu yerdir. İyi cins bir tahtadan yapılır. Tabla objektif eksenine tam diktir. Kolon genellikle metal bir borudur. Tabla ve agrandizör başlığını taşır.
