Çekler tarafından üretilmiş ve dünyada yaygın bir biçimde jet eğitim uçağı olarak kullanılan Aero L-39 Albatros tipi uçakların tasarım ve genel özellikleri.
Aero L-39 Albatros, Çek Cumhuriyetinde (eski Çekoslovakya’da) Aero Vodochody firması tarafından geliştirilen yüksek performanslı bir jet eğitim uçağıdır. 1960’lı yıllarda temel eğitim uçağı olarak Aero L-29 Delfin’in yerini alacak şekilde tasarlanmıştır. Turbofan güç santrali ile donatılmış ilk eğitmen uçağıydı. Tür, askeri eğitim uçağı olarak çok çeşitli ülkelere ihraç edilmiştir.
L-39 Albatros daha sonra güncellenmiş L-59 Super Albatros ve L-139 (Garrett TFE731 motorlu L-39 prototipi) için temel oluşturdu. L-159 ALCA olarak adlandırılan tasarımın daha da geliştirilmesi sonrasında 1997’de üretime girdi. Bugüne kadar, 2.800’den fazla L-39, dünya çapında 30’dan fazla hava kuvvetleri envanterinde hizmet vermiştir. Albatros dünyada en yaygın kullanılan jet eğitim uçağıdır. Temel ve ileri pilot eğitimi gerçekleştirmenin yanı sıra, hafif saldırı rolünde de savaş görevleri gerçekleştirmiştir. Tasarıma NATO raporlarında farklı bir isim altında rastlanmamıştır. (NATO bir çok hava silah aracına kendi kod ve ismini verebilmektedir)
Temmuz 2014’teki Farnborough Airshow’da Aero Vodochody, L-39’un yükseltilmiş ve modern bir versiyonu olan L-39NG’nin piyasaya sürüldüğünü duyurdu.
Modelin Gelişimi
1964’te Çekoslovak uçak üreticisi Aero Vodochody, Jan Vlček önderliğinde bir tasarım ekibi oluşturan bir “C-39” (Cvičný) için belirlenen gereksinimleri karşılamak üzere yeni bir tasarım projesi başlattı. Bu uçak, ilk jet uçağı eğitim uçağı olan Aero L-29 Delfín’in yerine ana eğitim uçağı olarak hizmet verecekti. Vlcek, Varşova Paktı ülkelerinde birincil eğitmen olarak benimsenen çift koltuklu tek motorlu uçak tipini öngördü.
4 Kasım 1969’da, L-39 (“Prototip X-02” adı altında – inşa edilecek ikinci gövde) – fabrika uçuş pilotu Rudolf Duchoň tarafından kullanıldığı ilk uçuşunu gerçekleştirdi. L-39C olarak adlandırılan L-39’un ilk modelinin seri üretimine 1971’de başlandı. 1972’de L-39 Albatros, Varşova Paktı’nı içeren ülkelerin çoğunluğu tarafından tercih edilen birincil eğitim uçağı olarak resmen tanındı.
Temel L-39 tasarımının çeşitli özel varyantları hızla geliştirildi. 1972’de, amaca yönelik olarak inşa edilmiş bir hedef römorkör çeşidi olan L-39V, ilk uçuşunu gerçekleştirdi. 1975 yılında, dört alt uç nokta, güçlendirilmiş kanat ve modifiye edilmiş iniş takımı ile donatılmış ilk L-39ZO eğitim / hafif savaş modeli ilk uçuşunu gerçekleştirdi. 1977’de, L-39ZO’nun dört sert noktasına ve güçlendirilmesine ek olarak, gövdenin altına monte edilmiş tek bir Gryazev-Shipunov GSh-23 topu ile donatılmış ilk L-39ZA hafif savaş varyantı, ilk uçuşunu yaptı.
Flight International’a göre, 1980’lerin sonunda jet eğitim uçağı pazarında her yıl yaklaşık 200 L-39 satıldı. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne göre, 1993 yılında, L-39 ile kazanılan toplam ihracat siparişleri, o yıl için yapılan tüm Çek askeri ürün ihracat satışlarının değerinin yüzde 80’ini temsil ediyordu. 1990’larda, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından ve Soğuk Savaş’ın sona ermesinden kısa bir süre sonra, Aero Vodochody, Albatros’un Batı kaynaklı aviyonik, motor ve silah sistemleri ile donatılmış versiyonlarını geliştirmeye karar verdi. Aynı zamanda, Aero Vodochody, İsrail’in Elbit Systems ile aktif bir ortaklık kurdu. Son kullanıcılara yeniden ihraç edilmeden önce modern elektronik ve yerleşik sistemlerle donatılmak üzere bir dizi L-39’unu ise Elbit’e teslim edildi.
1990’lardan Sonra L-39
L-39’un satışları 1990’larda düştü. Bu gerileme, üretilen toplam uçağın önemli bir kısmının tarihsel olarak satıldığı eski Varşova Paktı eğitim uçağı pazarının kaybına bağlandı. Çekoslovak bankalarının savunma sanayiini finanse edemediği ve Çekoslovak hükümeti tarafından hareketsizlik iddiaları; ve imalat standartlarının kalitesi konusundaki endişeler. 1996’da L-39’un üretimini sona erdi. Aero Vodochody, üretimin sona ermesinden bu yana, yerini almak için L-39’un birkaç geliştirilmiş varyantını geliştirdi ve mevcut L-39 müşterileri için kapsamlı destek ve revizyon işlemlerini sürdürdü.
L-39 Albatros’un yerine geçenlerden biri, L-39’un modern bir versiyonu olan Aero L-159 Alca idi. Başlangıçta Aero Vodochody, L-159’u Elbit ile ortaklaşa geliştirmeyi amaçlamıştı, ancak Çek Savunma Bakanlığı bunun yerine Rockwell Collins’i programa ortak olarak seçti. L-159’un sınırlı başarısı, Aero’nun 2014 Farnborough Airshow’da L-39NG olarak adlandırılan L-39’un yükseltilmiş bir versiyonunu Alenia Aermacchi M-346 ve İngiliz Havacılık Şahin ile rekabet etmek için geliştirdiğini duyurmasına neden oldu. L-39NG, AI-25 turbofanı bir Williams FJ44 motoruyla değiştirir; gövde değiştirilir, kanat uçlu yakıt tankları ortadan kaldırılır ve yeni bir aviyonik paketi sağlanacaktır. L-39NG’nin ilk uçuşu Eylül 2015’te yapıldı ve teslimatlar 2020’de başladı.
Tasarım Özellikleri
L-39 Albatros, kara saldırısı görevlerini de gerçekleştirebilen uygun maliyetli, jetle çalışan bir eğitim uçağı olacak şekilde tasarlanmıştır. Operasyonel esneklik, basitlik ve satın alınabilirlik için, yerleşik sistemlerin çoğu, yüksek düzeyde bakım yapılmasını önlemek ve deneyimsiz hava ekibi tarafından uçarken yanlış kullanımdan kaynaklanan hasarı en aza indirmek için basitleştirilmiştir. İniş takımının sağlam tasarımı ve uygun düşük iniş hızları sayesinde kolayca uçurulabilirlik özelliğine sahiptir. Bir eğitim platformu olarak L-39, uçuş simülatörleri ve mobil yer test cihazları da kullanan kapsamlı bir sistemin bir parçasını oluşturuyordu.
Uzun, sivri bir burun, öğrenci ve öğretmenin manuel olarak açılan ve sağa menteşeli olan bireysel kanopiler altında Çek yapımı VS-1 fırlatma koltuklarında oturduğu tandem kokpite sahiptir. Genellikle eğitmen tarafından kullanılan arka koltuk, öğrencinin hareketlerinin ileri konumda gözlemlenmesini ve yönlendirilmesini kolaylaştırmak için hafifçe yükseltilir. Kokpitin tasarımı, panel düzeni ve bağlantı parçalarının birçoğu, yaygın olarak kullanılan diğer Sovyet uçaklarınınkine benzer veya aynıdır. Örneğin, fırlatma koltuğunu yerleştirme prosedürü, Mikoyan MiG-29 ile tam olarak aynıdır. Kokpit yüksek basınç altındadır ve hava ekibinin sadece 23.000 feet’in üzerinde uçarken oksijen maskeleri takmasını gerektirir. Silah hedefleme amaçlı bir cayro silahı nişangahı genellikle sadece ileri pozisyonda bulunur.
Motor Sovyetlerden Gelmiştir
Tek bir turbofan motoru, bir Ivchenko AI-25TL (Sovyetler Birliği’nde üretilmiştir), arka gövdeye yerleştirilir, kokpitin hemen arkasındaki omuza monte edilmiş, yarı dairesel hava girişlerinden (ayırıcı plakalarla donatılmış) beslenir ve altındaki egzoz borusu yatay kuyruk düzlemi. Motor 1000 uçuş saatinin revizyon (TBO) arasında bir süreye sahip; ancak, türbin motorlarının elden geçirilmesinin çoğunluğundan daha ucuz olduğu iddia edilmektedir. Kokpitin arkasındaki gövdede beş lastik torba yakıt deposu bulunur. Birkaç ağır radyo ünitesi tipik olarak bir aviyonik bölmeye kurulur; bunlar genellikle sivil uçaklarla çıkarılır ve yerine 70 galonluk bir yakıt deposu konur. Ek yakıt depoları arka kokpit pozisyonuna ve dışardan kanatların altına takılabilir; uç tankları daha büyük bir yakıt kapasitesi için genişletilebilir.
Uçak, çim alanlarında iniş kalkışa izin verecek şekilde tasarlanmış, hidrolik olarak çalıştırılan, geri çekilebilir bir burun tekerleği alt takımına sahiptir. Ana iniş takımı bacakları içe doğru kanat yuvalarına geri çekilirken burun dişli öne doğru geri çekilir. Temel L-39C antrenörü, damla tankları veya pratik silahlar için iki alt direk için provizyona sahiptir, ancak bunlar genellikle takılmaz. Temel bir hava savunma yeteneği sağlamak için bir çift K-13 füzesi ile silahlandırılabilir. Hafif saldırı varyantları, yer saldırı mağazaları için dört altta yatan sert noktaya sahipken, ZA varyantı da bir gövde altı silah bölmesine sahiptir. Mock UB-16 roket bölmeleri de yalnızca görsel görünüm için kurulabilir.
