Ampermetre Nedir? Neyi Ölçer? Ampermetre Nasıl Çalışır? Hakkında Bilgi

0

Ampermetre nedir ve ne işe yarar? Ampermetre neyi ölçer? Ampermetre nasıl çalışır, hakkında bilgi ve çalışma prensibi.

Advertisement

Ampermetre Nedir

Ampermetre, akımölçer olarak da bilinir, doğru ya da alternatif elektrik akımlarını ölçmekte kullanılan aygıttır. Ampermetreler çok değişik büyüklüklerdeki akım değerlerini ölçebilir; çünkü büyük akım değerleri ölçüleceği zaman, aygıtın mekanizmasından akımın yalnızca küçük bir bölümü geçirilir, akımın büyük bölümünü ise aygıta paralel bağlanan bir şönt devresi taşır.

Ampermetrelerin, çalışma ilkeleri ve duyarlıkları birbirinden farklıdır. D’Arsonval mekanizmalı ampermetre, doğru akimi yüzde 0,1-2 arasında değişen bir duyarlıkta ölçer. Elektrodinamik ampermetrede, sabit bir bobin tarafından yaratılan alanda dönen hareketli bir bobin kullanılır. Hem doğru, hem alternatif akımların ölçümünde kullanılan bu ampermetrenin duyarlığı yüzde 0,1 ile yüzde 0,25 arasında değişir. Özellikle alternatif akımları ölçmekte kullanılan ısıl ampermetrede, ölçülen akım tarafından ısıtılan bir ısılçiftte (termoelektrik çiftte) doğan küçük bir gerilim, bir milivoltmetreyle ölçülür. Bu aygıtın duyarlığı, yüzde 0,5 ile yüzde 3 arasındadır. Hareketli parçası bulunmayan sayısal ampermetrelerde, ölçülen analog akımı sayısal eşdeğerine çevirmek amacıyla çifte eğimli integratör türünden bir devre kullanılır. Sayısal ampermetrelerin çoğunun duyarlığı yüzde 0,1’in üstündedir.

Amper Nedir

Amper, fen ve mühendislik bilimlerinde kullanılan MKSA (metre-kilogram-saniye-amper) birimler sisteminde, elektrik akımı birimidir. Amperin 1948’de yapılan modern tanımı, boşlukta birbirlerine paralel olarak, 1 m aralıkla yerleştirilen ve dairesel kesitlerinin büyüklüğü ihmal edilebilen sonsuz uzunlukta iki düz iletkene dayandırılmıştır. Bu iletkenler arasında, iletkenlerin metre uzunluğu başına 2xl0~7 newtonluk bir kuvvet doğuran sabit akım bir amper olarak seçilmiştir. Adını 19. yüzyıl Fransız fizikçi André-Marie Ampère‘den alan bu birim, saniyede bir coulombluk elektrik yükü akışına karşılık gelir. Bir voltluk bir potansiyel farkı, bir ohmluk bir dirençte, bir amperlik bir akım yaratır.

Ampermetre

Advertisement

Ampermetre: Doğru ve alternatif elektrik akımlarını ölçmek için kullanılan aygıttır. Doğru akım ampermetreleri genellikle ilke olarak d’Arsonval galvanometresine benzer, döner-bobin tiplidirler.

Ölçülecek akımı taşıyan bir bobin, kıl gibi yayın momentine karşı sürekli bir mıknatısın kutupları arasında döner ve bir göstergenin kadranı üzerinde hareket etmesine neden olur. Alternatif akım ampermetrelerinin bazen seri halde iki çekirdeksiz bobini olur. Biri, sabit olan ötekinin kurduğu alanda döner (elektro-dinamometre tipi). Bu nedenle akımın tersine çevrilmesini momentin yönü üzerinde hiçbir etkisi olmaz. En yaygın kullanılan alternatif akım ampermetreleri, bir bobinin magnetik alanında hareket edebilen, böylece bobinin indüktansını değiştirebilen demirden bir yelkovanı kullanırlar (döner yelkovanlı tip).

Bazı basit ampermetreler sıcak telli tiptendir. Bu tipte, akımı taşıyan telin boyuna uzaması, göstergenin hareketini denetler. Bobin ya da sıcak telden daha şiddetli akımların güvenli kalabilmeleri için, doğru akım ampermetrelerinde bir şönt sağlanabilir. Şönt, yalnızca akımın önceden belirlenen bir miktarının aygıttan geçmesine izin verir.

Ampermetre Nasıl Çalışır?

Ampermetre elektrik akımını ölçen bir alettir. Kullandığı birim adını ünlü Fransız fizikçisi Andre-marie Amper’den alan amper (A) birimidir. Değişik tipte birçok ampermetreler vardır, fakat hepsinde ortak olan bir şey vardır ki bu da devredeki akımın sadece çok küçük ve belirli bir kısmının ölçü bobininden geçmesini sağlayan ve şönt adını alan düzendir. Bu düzen akıma daha kestirme bir yol gösteren bir telden ibarettir. Ölçü birimi, içinden geçen elektronların akışına karşı şöntün gösterdiğinden daha büyük bir direnç gösterir, bu sebeple akımın çoğu direnci az olan yolu seçer ve ölçü bobinini atlar. Döner bobinli ampermetre, adından da anlaşılabilen bir prensibe göre çalışır. Bu ampermetrede bir daimi mıknatısın alanı içerisine konmuş ve bir eksen etrafında hareket edebilen bir bobin vardır. Bir magnetik alan, akım taşıyan bu tele bir kuvvet uygular. Öyleyse bobinden bir akım geçtiği zaman da bobini bir kuvvet etkiler ve bobin bir mil etrafında döner, yahut sapar. Bobinin hareketi, aynı zamanda bobine gelen akımı da taşıyan yaylarla kontrol edilmiştir. Yaylar olmazsa bobine uygulanan en küçük bir kuvvet bile onu bir dik açı kadar döndürür.

Bobine etki yapan kuvvet, bobinin dönme miktarı içinden geçen akımla ilgili olduğu için, bu ampermetre elektrik akımını ölçebilir. Gerçekte bu kuvvet bobinin büyüklüğü, bobindeki sarım sayısı ve daimi mıknatısın şiddeti gibi başka faktörlerle de bağlıdır, fakat bütün bunlar aleti imal edenlerin seçtiği sabit faktörlerdir.

Bobine bağlı ve onunla birlikte hareket eden bir de iğne vardır. Bu iğne, taksimatlı bir kadran üzerinde amper olarak bobinden geçen akımı gösterir. Devredeki toplam akımın sadece küçük bir kısmının ölçü bobininden geçmesinin bir önemi yoktur; çünkü bu akım daima toplam akımın belirli bir kesridir ve kadran üzerindeki taksimat toplam akımı gösterecek şekilde yapılabilir. Döner bobinli ampermetreler yalnız doğru akım için kullanılabilir, çünkü alternatif akımda bobin gayet çabuk bir şekilde ileri geri döndürülecektir. Bu ampermetreler akımı gayet büyük bir doğrulukla ölçer.

Advertisement

Yüksek frekanslı alternatif akımla çok iyi çalışan basit bir alet, sıcak telli ampermetredir. Bu halde bir telden geçen elektrik akımının ısıtma etkisi telin uzamasına sebep olur ve uzama miktarı da akımın şiddetine bağlıdır. Bu tel bir yaya bağlı başka bir tel vasıtasıyla daima gergin tutulduğundan ölçü teli ısınıp uzadıkça bu ikinci tel hareket eder. Bu hareket de bir kadranın karşısındaki bir iğneyi hareket ettirir ve iğne de, amper olarak, ölçü telinden geçen akımı gösterir.


Leave A Reply