Montana nerededir? ABD’nin 41. eyaletinin coğrafi konumu, başlıca kentleri, Kayalık Dağları, ekonomisi, doğal güzellikleri ve tarihçesi hakkında detaylı bilgi.
Montana, Amerika Birleşik Devletleri’nin 41. eyaletidir. ABD’nin kuzeybatı eyaletlerindendir. Kuzeyden İngiliz Kolumbiyası (Kanada), Doğudan Kuzey ve Güney Dakota, güneyden Wyoming, batıdan İdaho eyaletleriyle çevrilidir.
Yüzölçümü: 381.084 km2.
Başlıca kentleri: Helena (merkez), Billings,Great Falls, Butte-Silver Bow.
Eyaletin batısında uzanan Kayalık Dağlar, doğuya doğru gidildikçe alçalır ve Büyük Ovalar adı verilen yüksek düzlüklere geçilir. Granit anakayasından oluşan yüksek doruklar, geniş alanlar kaplayan ormanlar, buzul çağı kalıntısı irili ufaklı göller, eyaletin yer şekillerini belirler. Rocky Mountain sistemi içerisinde yer alan batıda Lewis Range (en yüksek noktası Cleveland, 3.181 m) ve Bitter Root (en yüksek noktası Trapper, 3.102 m), güneybatıda Absaroka Dağları (en yüksek noktası Granite, 3.917 m), Kayalık Dağlar sistemi içerisinde yer alır. Güneyde Kayalık Dağlar’dan doğan Missouri Irmağı, önce kuzey yönünde akar, daha sonra batı-doğu doğrultusunda çaprazlamasına eyaleti aşarak Kuzey Dakota topraklarına girer. Yellowstone ve Milk ırmaklarının yanı sıra, Flathead (510 km2), Fork Peck (yapay), başlıca göllerdir.
Kara iklimi egemen olmakla birlikte doğuda iklim görece daha yumuşaktır. Ekonomide tarım ve hayvancılık önemli yer tutar. Başta buğday olmak üzere arpa, yulaf, patates, şekerpancarı, keten üretimi yapılır. Sığır, koyun, domuz, süt ineği yetiştirilir. Endüstri, tarım, orman ürünleri ve yeraltı kaynaklarının işlenmesine dayalıdır: Metalürji, petrol arıtma, çimento, yapay gübre, mentonit, şeker, un, et ve süt ürünleri, et paketleme, sebze konserve. Yeraltı kaynakları açısından ABD’nin en zengin eyaletlerinden biridir: Petrol, bakır filizi, fosfat, kömür, çinko, gümüş, doğal gaz. Nüfusun % 95’ini Beyazlar, % 4’ünü Kızılderililer, % l’ini Zenciler ve Asya kökenliler oluşturur. Halkın büyük çoğunluğu Katoliktir; Protestanlar, ikinci büyük dinsel topluluğu oluşturur. Yellowstone ve Glacier ulusal parkları, doğal anıtlar, ormanlar, dağlar, göller, vb doğal güzellikleriyle ünlü olan eyalet, çok sayıda yerli ve yabancı turist çeker.
Tarih:
1743’te ilk Beyazlar bölgeye ayak bastılar. 1803 Louisiana Antlaşması ile kuzeybatısı Fransızlardan satın alındı. İngilizlerle yapılan 1818 Convention, 1848 Oregon antlaşmaları sonucu bugünkü Kanada sınırı saptandı. 1852’de altın bulunması, yerleşim sürecini hızlandırdı. 1864’te Montana Yönetimi kuruldu. 1870’lerin sonunda Kızılderili direnişi kırıldı, Kızılderililerin bir bölümü Kanada’ya sürüldü. 1875’te gümüş, 1880’de bakır, 1892’de petrolün bulunması, 1880’de, Kuzey Pasifik Demiryolu’nun bölgeye ulaşması, ekonomik gelişme sürecini hızlandırdı. 8 Kasım 1889’da ABD’nin 41, eyaleti konumunu kazandı. Haziran 1972’de yapılan halkoylaması sonucu onaylanan, Temmuz 1973’te yürürlüğe giren yeni anayasaya göre, eyalet meclisi, genel oyla dört yıl için seçilen 50 üyeli Senato (25 üyesi iki yılda bir yenilenir) ile yıl için seçilen 100 üyeli Temsilciler Meclisi’nden oluşur. Eyalet, Federal Kongre’de 2 temsilci, 2 senatörle temsil edilir.
