Bu yazıda, Cumhuriyetçilik ilkesi çerçevesinde Türkiye Cumhuriyeti’nde gerçekleştirilen temel inkılaplar incelenmektedir. TBMM’nin açılışından kadınlara oy hakkına, anayasal değişikliklerden saltanatın kaldırılmasına kadar bir dizi önemli değişiklik ele alınır.
Cumhuriyetçilik, Türkiye Cumhuriyeti’nin temel ilkelerinden biri olup, halkın kendisini yönettiği bir yönetim şeklini ifade eder. Yani, ülkenin idaresi herhangi bir kişi, aile veya zümreye ait değildir; tamamen millete, yani bize aittir. İşte tam da bu yüzden Atatürk ve arkadaşları, bir dizi inkılap (devrim) yaparak Türkiye’yi modern, demokratik ve laik bir cumhuriyet haline getirmişlerdir.
Cumhuriyetçilik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar Nelerdir?
TBMM’nin Açılması (23 Nisan 1920)
Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşü ve işgal altındaki vatan topraklarını kurtarmak için, Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) açılmıştır. Meclis, milletin iradesini temsil eder ve ilk defa halkın kendi kendini yöneteceği bir yapı oluşturulmuştur. Benim için en ilginç olan kısmı, bu meclisin açıldığı tarih, 23 Nisan, şimdi bütün çocuklara armağan edilmiş ve “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak kutlanıyor olması. Yani demek ki, cumhuriyet ve demokrasi biz gençlere emanet.
Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)
Saltanatın kaldırılması, tek bir kişinin veya ailesinin yüzyıllar boyu ülkeyi yönetmesi anlayışına son vermiştir. Artık ülkenin kaderi, seçilmiş temsilciler tarafından belirlenmektedir. Bu, halkın kendini yönetme fikrini pekiştiren büyük bir adımdır.
Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)
Cumhuriyetin ilanı, tüm bu değişikliklerin zirvesidir. Atatürk, ülkenin resmi olarak bir cumhuriyet olduğunu ilan etmiş ve halk yönetiminin temelini atmıştır. Her yıl bu tarihi coşkuyla kutlarız, çünkü bu bizim modern Türkiye’nin doğduğu andır.
Siyasal Partilerin Kurulması
Siyasi partiler, halkın fikirlerini ve isteklerini yansıtan organlardır. İlk siyasi partilerin kurulmasıyla, halkın yönetime katılımı daha da kolaylaşmıştır. Ben de büyüyünce hangi partiye oy vereceğimi düşünüyorum, çünkü bu benim geleceğimi şekillendirecek.
1921 ve 1924 Anayasalarının Hazırlanması
Anayasa, bir ülkenin temel yasalarını belirler. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk anayasaları, cumhuriyetçilik ilkesine dayalıdır ve halkın yönetime katılmasını sağlar. Okulda Anayasa’nın önemini öğreniyoruz ve aslında her birimizin birer anayasa uzmanı olması gerektiğini düşünüyorum.
Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı (5 Aralık 1934)
Bu inkılap, benim için en anlamlı olanlardan biri. Türkiye, kadınlara seçme ve seçilme hakkını tanıyan ilk Müslüman ülke olmuştur. Annem ve ablam da bu sayede oy kullanabiliyorlar ve bu, gerçekten de toplumun her kesiminin yönetime katılmasını sağlıyor.
Ordunun Siyasetten Ayrılması
Ordunun siyasetten ayrılması, yani askeri vesayetin sona ermesi, demokrasinin tam anlamıyla işleyebilmesi için çok önemli bir adımdır. Ordunun görevi, sadece ülkeyi korumaktır, politikaya müdahale etmemelidir.
Sonuç olarak, cumhuriyetçilik ilkesi, halkın kendini yönetmesi anlamına gelir ve bu da ancak eğitimli, bilinçli gençlerle mümkündür. Biz ortaöğretim öğrencileri olarak, bu ilkeleri anlamalı ve sahip çıkmalıyız, çünkü geleceğin Türkiye’sini biz şekillendireceğiz.
